ir (esperanto (morfem))

wymowa:
znaczenia:

morfem

(1.1) iść
odmiana:
przykłady:
składnia:
kolokacje:
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pochodne:
czas. iri, iraĉi, iradi, irigi, aliri, antaŭiri, antaŭeniri, ĉirkaŭiri, deiri, disiri, ekiri, eliri, eniri, flankeniri, foriri, ĝisiri, kuniri, laŭiri, malantaŭeniri, malsupreniri, misiri, postiri, preteriri, piediri, reiri, rondiri, subiri, supreniri, suriri, ŝipiri, ŝteliri, trairi, transiri, vojiri
rzecz. iro, irado, irejo, irilo, aliro, eliro, elirejo, elirvojo, elirmalpermeso, eniro, enirejo, preterirejo, Ĉieliro, piedirado, piediranto, piedirantino, sunsubiro, senelirejo, trairejo, transirejo, transiro
przym. irebla, alirebla, transira, piedira
przysł. piedire
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
Morfem oficjalnie zatwierdzony w roku 1905 (Fundamento de Esperanto). Baza Radikaro Oficiala: grupa 2.
źródła:

ir (język hiszpański)

wymowa:
IPA: [iɾ]
​
znaczenia:

czasownik nieprzechodni

(1.1) zależnie od środka lokomocji: iść, jechać, jeździć, lecieć
(1.2) pasować, być odpowiednim do czegoś
(1.3) prowadzić, wieść
(1.4) nosić, być ubrany w coś
(1.5) iść, wieść się, toczyć się
(1.6) chodzić, uczęszczać (na coś)
(1.7) wprowadza wyliczenie, wielokrotność powtarzanej czynności
(1.8) działać, chodzić, funkcjonować
(1.9) być (w określonym stanie)
odmiana:
(1) koniugacja III: czasownik nieregularny, model ir
przykłady:
(1.1) Ella va a casa de su madre todos los lunes. → Ona jeździ/chodzi do (domu) swojej matki w każdy poniedziałek.
(1.1) Alquilamos dos autocares para ir de excursión a Madrid. → Wynajęliśmy dwa autokary, aby pojechać na wycieczkę do Madrytu.
(1.1) Mete esta ropa en la cesta y ve a la terraza a tenderla. → Włóż tę bieliznę do koszyka i idź na taras rozwiesić ją.
(1.1) Tuve que ir a urgencias porque me picó una abeja. → Musiałem/am pójść/pojechać na pogotowie, bo ukąsiła mnie pszczoła.
(1.1) Veo que hoy no estás muy católico; mejor quédate en casa y no vayas al trabajo. → Widzę, że nie jesteś dzisiaj w zbyt dobrym stanie; lepiej zostań w domu i nie idź do pracy.
(1.1) Estando en Venecia fuimos por primera vez en góndola. → Będąc w Wenecji, po raz pierwszy płynęliśmy gondolą.
(1.1) Fueron al cine andando pese a que llovía a cántaros. → Poszli do kina pieszo, mimo że lało jak z cebra.
(1.1) Los chicos iban detrás de sus profesores y las chicas delante. → Chłopcy szli za swymi profesorami, a dziewczynki z przodu.
(1.1) Vayamos a ese restaurante italiano, hoy me apetece una lasaña. → Chodźmy do tej włoskiej restauracji, dziś mam ochotę na lasagne.
(1.1) Recuérdame que vaya mañana al dentista, que a mí seguro que se me olvidará. → Przypomnij mi, żebym poszedł/poszła jutro do dentysty, bo ja na pewno zapomnę.
(1.2) Este bolso no va con estos zapatos. → Ta torebka nie pasuje do tych butów.
(1.2) El morado te va muy bien. → Fiolet bardzo dobrze ci pasuje.
(1.3) Este camino va al pueblo. → Ta droga wiedzie do wioski.
(1.4) El rey iba de uniforme. → Król nosił mundur (był ubrany w mundur).
(1.5) Tenemos grandes beneficios porque el negocio va muy bien. → Mamy duże zyski, ponieważ interes idzie bardzo dobrze.
(1.5) Lamento que las cosas hayan ido tan mal últimamente entre tu hermano y tú. → Przykro mi, że sprawy się ostatnio tak źle potoczyły między tobą a twoim bratem.
(1.6) No voy a ese restaurante desde que encontré una mosca nadando en mi sopa. → Nie chodzę do tej restauracji, od kiedy znalazłem muchę pływającą w mojej zupie.
(1.6) ¿Tú crees que valdrá la pena que siga yendo a aquel curso de cocina una vez que me den el trabajo? Porque dudo que me sobre tiempo para esas distracciones. → Czy sądzisz, że będzie warto dalej chodzić na tamten kurs gotowania, gdy już dostanę pracę? Bo wątpię, bym miał/a czas na takie rozrywki.
(1.6) Mi colega iba mucho de putas y pescó el sida. → Mój kumpel chodził często na kurwy i nabawił się aidsa.
(1.7) Ya van tres veces seguidas que llego tarde. A la próxima seguramente me pondrán de patitas en la calle. → Już trzeci raz pod rząd się spóźniam. Następnym razem na pewno mnie wyrzucą na bruk.
(1.8) Hoy todo va a bulto, a ciegas, y se hace mal, o no se hace.[1] → Dzisiaj wszystko funkcjonuje na oko, na ślepo, i robi się źle albo się nie robi.
(1.8) Tu actuación va en detrimento de mis intereses. → Twoje poczynania działają na szkodę moich interesów.
(1.9) La policía averiguó que el conductor del autobús iba borracho. → Policja ustaliła, że kierowca autobusu był pijany.
składnia:
(1.4) ir + de
kolokacje:
(1.1) ir al cine / a trabajar → iść do kina / do pracy • ir a pie → iść piechotą, iść na piechotę • ir a la consulta → iść do przychodni • ir de compras → chodzić na zakupy • ir de excursión → iść na wycieczkę • ir al cielo → iść do nieba • ir en bicicleta / en coche / en monopatín → jeździć na rowerze / samochodem / na deskorolce • ir en avión → lecieć samolotem • ir en barco → płynąć statkiem • correveidile → plotkarz, plotkarka
(1.4) ir en bikini → nosić bikini
(1.5) ir viento en popa → iść jak po maśle
synonimy:
(1.2) pot. pegar
(1.3) conducir
(1.4) llevar (puesto)
(1.7) llevar
(1.8) funcionar, andar, pot. chutar
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
czas. irse, caminar
przym. ido
rzecz. ida ż
związki frazeologiczne:
ir a (peryfraza czasownikowa)
ir contra (la) corriente → płynąć pod prąd
ir echando leches → pot. wulg. popylać, grzać, zapieprzać, zwiewać
a donde fueres, haz lo que vieres → jeśli wejdziesz między wrony, musisz krakać jak i one
a la tercera va la vencida → do trzech razy sztuka
dando y dando, la gotera va horadando → kropla drąży skałę
ir por lana y volver trasquilado → wyjść jak Zabłocki na mydle
quien lengua ha, a Roma va; preguntando se va a Roma → kto pyta, nie błądzi
quien quita lo que da, al infierno va → kto daje i odbiera, ten się w piekle poniewiera
tanto va el cántaro a la fuente, que al fin se rompe → dopóty dzban wodę nosi, dopóki mu się ucho nie urwie
etymologia:
łac. ire
uwagi:
źródła:
  1. ↑ Concepción Arenal, El pauperismo (1856)

ir (język litewski)

wymowa:
znaczenia:

łącznik

(1.1) i
odmiana:
przykłady:
(1.1) Kepėjas kepo duonos ir bandelės. → Piekarz piecze chleby i bułki.
składnia:
kolokacje:
(1.1) Bosnija ir Hercegovina
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
źródła:

ir (język portugalski)

wymowa:
​ ​ ​ ​
znaczenia:

czasownik

(1.1) iść, jechać
odmiana:
(1.1) zob. odmiana czasownika ir
przykłady:
(1.1) Agora vou para casa. → Teraz idę do domu.
składnia:
kolokacje:
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
źródła:

ir (język wilamowski)

zapisy w ortografiach alternatywnych:
wymowa:
znaczenia:

zaimek dzierżawczy

(1.1) ich
odmiana:
przykłady:
składnia:
kolokacje:
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
źródła:
This article is issued from Wiktionary. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.