głowa (język polski)

głowa (1.1) psa
głowa (1.1)
głowa (1.4) kapusty
głowa (1.6) łóżka
głowa (1.7) cukru
głowa (1.8) pasa kontuszowego
wymowa:
, IPA: [ˈɡwɔva], AS: [gu̯ova]
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) anat. część ciała zwierząt i człowieka, znajdująca się u góry lub z przodu ciała, zawierająca mózg; zob. też głowa w Wikipedii
(1.2) przen. osoba przewodnicząca czemuś
(1.3) przen. umysł (w związkach frazeologicznych)
(1.4) bot. pęd niektórych roślin, zwłaszcza kapusty
(1.5) przen. jedna osoba lub zwierzę jako jednostka
(1.6) ta strona łóżka, na której poduszki
(1.7) zob. głowa cukru
(1.8) włók. odzież. każdy z dwóch ozdobnych zakończeń pasa kontuszowego[1]
odmiana:
(1.1-8)
przykłady:
(1.1) Pies Karola śmiesznie rusza głową.
(1.2) Od kiedy zostałem głową tego przedsięwzięcia, sprawy zaczęły iść lepiej.
(1.2) Ostatnią głową Państwa Kościelnego był papież Pius IX.
(1.4) Ile kosztują dwie głowy kapusty?
(1.5) Po przeliczeniu wychodzi po trzy pomarańcze na głowę.
składnia:
(1.2) głowa + D.
(1.4) głowa + D.
kolokacje:
(1.1) kiwać / kiwnąć / skinąć głową • kręcić głowąopuścić / spuścić / zwiesić głowę • nosić coś na głowie • suszyć głowę
(1.6) spać / sypiać w głowie
synonimy:
(1.1) łeb, łepetyna, czerep, bańka, dynia, makówka, ceber, palnik; reg. sagan; gw. (Górny Śląsk) gowa
(1.2) przywódca
(1.4) główka
(1.5) osoba
antonimy:
(1.6) nogi
hiperonimy:
hiponimy:
(1.2) lider, monarcha, przewodniczący, wódz
holonimy:
meronimy:
(1.1) czaszka, czoło, broda, mózg, oko, ucho, czupryna, usta
wyrazy pokrewne:
rzecz. głowica ż, głownia ż, głowacz m, głowizna ż, pogłówne n, pogłowne n, pogłowie n, wezgłowie n, głowienie n, główkowanie n, ogławianie n, ogłowienie n, pogłówkowanie n
zdrobn. główka ż, główeczka ż
czas. głowić się ndk., główkować ndk., ogławiać ndk., ogłowić dk., pogłówkować dk.
przym. głowowy, głowiasty, główny, główkowy, głowicowy, główkowaty
przysł. głównie
związki frazeologiczne:
adwokat niech ma głowę, a koń niech ma nogi / adwokat niech głowę, a koń niech ma nogibarania głowa • bić głową w mur / tłuc głową o mur / walić głową w mur • bić na głowębyć oczkiem w głowie • chodzić po głowie • chodzić / jeździć po głowie • chodzić z głową w chmurach / chodzić z głową w obłokach • chodzić po głowie • chować głowę w piasek • ciosać kołki na głowie • co dwie głowy, to nie jedna • co głowa to rozum • co raz wejdzie do głowy – już z niej nie wyleci • dach nad głową • dać głowę / dawać głowę • dać sobie głowę uciąć • gadająca głowa • głowa do górygłowa do góry • głowa jak u śledzia, nogi jak u niedźwiedzia • głowa małagłowa państwa • głowa pęka / puchnie • głowa pusta jak kapusta • głowa wielka, a rozumu mało • głową muru nie przebijeszgorąca głowa • im kto mniej wart, tym wyżej głowę nosi • jaka głowa, taka mowa • jeżelim trochę podpił, kara już gotowa, bo za mocno boli i ciąży mi głowa (sic!)kapuściana głowakłaść łopatą do głowy / wkładać łopatą do głowy / wbić do głowy / wbijać do głowy • kłaść zdrową głowę pod Ewangelię • korona z głowy nie spadniekoronowana głowa • krew uderza do głowy • kto nie ma w głowie, ten ma w nogach • lecą głowy • lepiej się ukłonić głowie niż ogonowi • lepiej że na głowie, niż w głowie łyso • łagodnymi słowy do twardej głowy • łagodnymi słowy wybijesz kłopot z głowy • łamać sobie głowęłowca główmarzenie ściętej głowymądrej głowie dość dwie słowie • mądrej głowy włos się nie trzyma • mieć dach nad głową • mieć głowę do czegoś • mieć głowę na karkumieć głowę nie od paradymieć na głowiemieć nie po kolei w głowiemieć olej w głowiemieć pstro w głowiemieć siano w głowiemieć słabą głowę • mieć w głowie jak w Pacanowie • mieć z głowy • mieć zielono w głowie • muru głową nie przebije, a morza nikt nie wypije • na głupiej głowie i włos się nie utrzyma • nadstawić głowy / nadstawić głowę • nie każda głowa siwa mądra bywa • nie mieć głowy • nie mieścić się w głowie • nie po to głowa, by na niej czapkę nosić • nie wie głowa co język bełkocze • niech cię głowa o to nie bolioczko w głowieod czubka głowy do pięt / od stóp do główod piwa głowa się kiwaod przybytku głowa nie boli • po winie rozum w głowie ginie • podnosić głowę • poeta tylko głowa nie ta • posypać sobie głowę popiołem • poznać po mowie, co kto ma w głowie • pójść po rozum do głowy • przelatywać przez głowę • przewróciło się w głowie / przewraca się w głowie • przyjść do głowy / przychodzić do głowy • przyprawiać o ból głowy • pukać się w głowę • pusta głowa • robić bez głowy • ruszyć głową / ruszać głową • ryba psuje się od głowy • skrobać się w głową • skrócić o głowę • spokojna głowa! • stanąć na głowie / stawać na głowiestracić głowę / tracić głowę • strzec jak oka w głowie / pilnować jak oka w głowie • strzeliło do głowy • szumieć w głowie • śmiałby się człowiek dookoła głowy żeby nie uszy • świtać w głowie • truć głowęupaść na głowęurwanie głowy • wbić sobie do głowy • wejść do głowy / wchodzić do głowy • wejść na głowę / wchodzić na głowę • widać po słowie co u kogo w głowie • woda sodowa uderza do głowy • wpaść do głowy / wpadać do głowy • wybić z głowy • wylać kubeł pomyj na głowę / wylać wiadro pomyj na głowę • wylatywać z głowy • z mokrą głową • z podniesioną głowązachodzić w głowęzaprzątać sobie głowęzawrócić w głowie / zawracać głowęzmyć głowę • zwalić się na głowę • mieszać w głowie / zamieszać w głowie
etymologia:
(1.1) prasł. *golva[2]
(1.1) por. chorw. glava[3], ros. голова[3]
uwagi:
(1.1) zobacz też: Indeks:Polski - Części ciała
zob. też głowa w Wikicytatach
tłumaczenia:
  • abchaski: (1.1) ахы' (āxə)
  • afrykanerski: (1.1) hoof, kop
  • ajnoski: (1.1) サパ (sapa), パケ (pake)
  • akadyjski: (1.1) 𒊕 (rēšu)
  • alabama: (1.1) isbakko
  • albański: (1.1) kokë ż
  • alemański: (1.1) Chopf m
  • amharski: (1.1) ራስ m (ras)
  • angielski: (1.1) head; (1.2) Head of; (1.5) (per) capita
  • arabski: (1.1) رأس m (raʾs); (1.2) رئيس m (raʾīs)
  • arumuński: (1.1) cap n
  • asturyjski: (1.1) cabeza ż, tiesta ż
  • awarski: (1.1) бекӏер (beḳer)
  • azerski: (1.1) baş
  • bambara: (1.1) kun
  • baskijski: (1.1) buru, kasko
  • baszkirski: (1.1) баш
  • beludżi: (1.1) سر‏ (sar), سرگ‏ (sarag)
  • bengalski: (1.1) মাথা (matha)
  • białoruski: (1.1) галава ż
  • birmański: (1.1) ခေါင်း (hkaung:)
  • bośniacki: (1.1) glava ż
  • bretoński: (1.1) penn m -où pl
  • bułgarski: (1.1) глава ż
  • buriacki: (1.1) толгай
  • cebuano: (1.1) ulo
  • chakaski: (1.1) пас
  • chickasaw: (1.1) ishkobo
  • chiński standardowy: (1.1) (tóu), 头脑 (tóunǎo)
  • chorwacki: (1.1) glava ż; (1.2) glava ż; (1.3) glava ż; (1.4) glava ż; (1.5) glava ż
  • czeczeński: (1.1) корта
  • czeski: (1.1) hlava ż; (1.2) hlava ż
  • cziczewa: (1.1) mutu
  • czirokeski: (1.1) ᎠᏍᎪᎵ (asgoli)
  • czuwaski: (1.1) пуҫ
  • dalmatyński: (1.1) cup m
  • dari: (1.1) سر
  • dolnołużycki: (1.1) głowa ż; (1.2) głowa ż; (1.3) głowa ż; (1.4) głowa ż
  • dolnoniemiecki: (1.1) Kopp m
  • dołgański: (1.1) бас
  • duński: (1.1) hoved n; (1.2) leder w, overhoved n; (1.3) hoved n; (1.5) hoved n
  • elfdalski: (1.1) ovuð n
  • erzja: (1.1) пря
  • esperanto: (1.1) kapo
  • estoński: (1.1) pea
  • ewe: (1.1) ta
  • ewenkijski: (1.1) дыл
  • farerski: (1.1) høvd n
  • fenicki: (1.1) 𐤓𐤀𐤔 (rʾš)
  • fiński: (1.1) pää, nuppi, hamara
  • francuski: (1.1) tête ż, front m
  • friulski: (1.1) cjâf m
  • fryzyjski: (1.1) holle w
  • gagauski: (1.1) baş
  • galicyjski: (1.1) cabeza ż, testa ż
  • gocki: (1.1) 𐌷𐌰𐌿𐌱𐌹𐌸 n (haubiþ)
  • górnołużycki: (1.1) hłowa ż
  • grenlandzki: (1.1) niaqoq
  • gruziński: (1.1) თავი (tavi)
  • guarani: (1.1) akã
  • haitański: (1.1) tèt
  • hakka: (1.1) tradycyjny 頭那 / uproszczony 头那 (thèu-nà)
  • hawajski: (1.1) poʻo
  • hebrajski: (1.1) ראש m (rosz)
  • herero: (1.1) otjiuru
  • hindi: (1.1) सिर m (sir)
  • hiszpański: (1.1) cabeza ż
  • ido: (1.1) kapo
  • ilokano: (1.1) ulo
  • indonezyjski: (1.1) kepala
  • interlingua: (1.1) capite
  • inuktitut: (1.1) ᓂᐊᖁᖅ (niaquq)
  • inupiak: (1.1) niaquq
  • irlandzki: (1.1) ceann m
  • islandzki: (1.1) höfuð n (człowieka), haus (innego zwierzęcia) m
  • istriocki: (1.1) capo m
  • jaćwieski: (1.1) kałfa
  • jakucki: (1.1) бас (bas)
  • japoński: (1.1) (あたま) (atama)
  • jawajski: (1.1) sirah
  • jidysz: (1.1) קאָפּ m (kop)
  • kałmucki: (1.1) толһа
  • kannada: (1.1) ತಲೆ (tale)
  • kantoński: (1.1) (tau4)
  • karaczajsko-bałkarski: (1.1) баш
  • karelski: (1.1) piä
  • karpatorusiński: (1.1) голова ż
  • kaszubski: (1.1) gôłwa ż, głowa ż
  • kataloński: (1.1) cap m
  • kazachski: (1.1) бас
  • keczua: (1.1) uma
  • khmerski: (1.1) ក្បាល (kbaal)
  • kikuju: (1.1) kĩongo, mũtwe
  • kirgiski: (1.1) баш
  • koptyjski: (1.1) bohairski ⲁⲫⲉ ż (afe), saidzki ⲁⲡⲉ ż (ape)
  • koreański: (1.1) 머리 (mŏri)
  • koriacki: (1.1) лэвʼыт
  • kornijski: (1.1) penn m
  • korsykański: (1.1) capu m
  • krymskotatarski: (1.1) baş
  • kumycki: (1.1) баш
  • kurmandżi: (1.1) ser m
  • laotański: (1.1) ຫົວ (hūa)
  • lazyjski: (1.1) თი (ti)
  • limburski: (1.1) kop m
  • lingala: (1.1) motó
  • litewski: (1.1) galva ż
  • liwski: (1.1) pää
  • lojban: (1.1) stedu
  • luo: (1.1) wich
  • łaciński: (1.1) caput n
  • łatgalski: (1.1) golva ż
  • łotewski: (1.1) galva ż
  • macedoński: (1.1) глава ż
  • malajalam: (1.1) തല (tala)
  • malajski: (1.1) kepala
  • malgaski: (1.1) loha
  • maltański: (1.1) ras ż
  • mandinka: (1.1) kuŋo
  • manx: (1.1) kione m
  • maoryski: (1.1) upoko
  • marathi: (1.1) डोके (ḍōkē)
  • maya: (1.1) ho'ol
  • minnan: (1.1) tradycyjny / uproszczony (thâu)
  • moksza: (1.1) пря
  • mongolski: (1.1) толгой
  • nahuatl: (1.1) cuaitl
  • nanajski: (1.1) дили
  • nawaho: (1.1) bitsiiʼ
  • neapolitański: (1.1) capa ż
  • nepalski: (1.1) टाउको (ṭāuko)
  • niderlandzki: (1.1) hoofd (głowa człowieka lub konia) n, kop (głowa innego zwierzęcia) m
  • niemiecki: (1.1) Kopf m; (1.2) Haupt m
  • nieniecki: (1.1) ӈэва
  • normandzki: (1.1) tête ż
  • norweski (bokmål): (1.1) hode n
  • norweski (nynorsk): (1.1) hovud n
  • norweski (riksmål): (1.1) hode n
  • nowogrecki: (1.1) κεφάλι n
  • nowopruski: (1.1) gallū ż, galwo ż
  • ormiański: (1.1) գլուխ (glukh)
  • osetyjski: (1.1) сӕр
  • osmański: (1.1) باش (baş)
  • papiamento: (1.1) kabes
  • paszto: (1.1) سر
  • pendżabski: (1.1) ਸਿਰ (sira)
  • perski: (1.1) سر (sar)
  • pikardyjski: (1.1) tiête ż
  • pitjantjatjara: (1.1) kata
  • połabski: (1.1) glåvă ż
  • południowoałtajski: (1.1) баш
  • portugalski: (1.1) cabeça ż; (1.2) cabeça ż; (1.3) cabeça ż; (1.4) cabeça ż; (1.5) pessoa ż
  • prowansalski: (1.1) cap m
  • rohingya: (1.1) matá
  • rosyjski: (1.1) голова ż; (1.2) глава ż, голова ż; (1.3) голова ż; (1.4) кочан m; (1.5) голова ż
  • ruanda: (1.1) umutwe klasa 3/4
  • rumuński: (1.1) cap n
  • rundi: (1.1) umutwe klasa 3/4
  • sanskryt: (1.1) शिरस् m, शिर m (śira)
  • sardyński: (1.1) conca ż
  • serbski: (1.1) глава ż
  • shona: (1.1) musoro
  • słowacki: (1.1) hlava ż
  • słoweński: (1.1) glava ż
  • somalijski: (1.1) madax
  • sorani: (1.1) سەر‏ (ser)
  • staroangielski: (1.1) hēafod n, hafela m
  • staro-cerkiewno-słowiański: (1.1) ⰳⰾⰰⰲⰰ / глава ż (glava)
  • starofrancuski: (1.1) teste ż
  • starogrecki: (1.1) κεφαλή ż
  • staroirlandzki: (1.1) cenn n
  • staronordyjski: (1.1) hǫfuð n
  • staroruski: (1.1) голова ż
  • suahili: (1.1) kichwa klasa 7/8
  • sumeryjski: (1.1) 𒊕 (sag)
  • sundajski: (1.1) mastaka
  • sycylijski: (1.1) testa ż
  • syngaleski: (1.1) ඔළුව (oḷuva)
  • szkocki: (1.1) heid
  • szkocki gaelicki: (1.1) ceann m; (1.2) ceann m
  • szorski: (1.1) паш
  • szwedzki: (1.1) huvud n, slang. boll n; (1.2) huvud n
  • tadżycki: (1.1) сар
  • tagalski: (1.1) ulo
  • tai lue: (1.1) ᦷᦠ (ḣo)
  • tajski: (1.1) หัว (hǔua)
  • tamilski: (1.1) தலை (talai)
  • taos: (1.1) p’ínemą
  • tatarski: (1.1) baş
  • tawallammat: (1.1) ⵗⴼ m (eɣaf)
  • telugu: (1.1) తల (tala)
  • tigrinia: (1.1) ርእሲ (rəʾsi)
  • tok pisin: (1.1) het
  • tswana: (1.1) tlhogo
  • tupinambá: (1.1) akanga
  • turecki: (1.1) baş
  • turkmeński: (1.1) baş
  • tuwiński: (1.1) баш
  • tybetański: (1.1) མགོ (mgo)
  • udmurcki: (1.1) йыр
  • ugarycki: (1.1) 𐎗𐎛𐎌 (rỉš)
  • ujgurski: (1.1) باش‏ (bash)
  • ukraiński: (1.1) голова ż; (1.2) голова ż; (1.3) голова ż; (1.4) голова ż; (1.5) голова ż
  • urdu: (1.1) سر‏ m (sir)
  • uzbecki: (1.1) bosh
  • volapük: (1.1) kap
  • walijski: (1.1) pen m
  • waloński: (1.1) tiesse ż
  • wenecki: (1.1) testa ż
  • wepski: (1.1)
  • węgierski: (1.1) fej
  • wietnamski: (1.1) đầu
  • wilamowski: (1.1) huöt n, huø̄t n, hiöt n, hiöet n
  • włoski: (1.1) testa ż; (1.2) capo m; (1.4) cespo m; (1.5) testa ż
  • wolof: (1.1) bopp
  • xhosa: (1.1) intloko klasa 9/10
  • zhuang: (1.1) gyaeuj
  • zulu: (1.1) ikhanda (ludzka) klasa 5/6, inhloko (zwierzęca) klasa 9/10
  • żmudzki: (1.1) galva ż
źródła:
  1. Hasło „głowa” w: Irena Turnau, Słownik ubiorów. Tkaniny, wyroby pozatkackie, skóry, broń i klejnoty oraz barwy znane w Polsce od średniowiecza do początku XIX w., Wydawnictwo Naukowe Semper, Wrocław 1999, ISBN 83–86951–53–2, s. 95.
  2. Agnieszka Krygier-Łączkowska, Europejczycy, Słowianie, Polacy. Na czym polega pokrewieństwo językowe? (Propozycja rozdziału podręcznika do nauczania treści historycznojęzykowych na studiach I stopnia), „Kwartalnik Językoznawczy” 2011/1 (5), s. 98.
  3. 1 2 Nicole Nau, Odkrywamy różnorodność językową, tłum. Radosław Wójtowicz, w: Języki w niebezpieczeństwie. Księga wiedzy, Uniwersytet Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Neofilologiczny, Poznań 2016, s. 35.

głowa (język dolnołużycki)

wymowa:
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) głowa (część ciała)
odmiana:
przykłady:
składnia:
kolokacje:
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
(1.1) zobacz też: Indeks:Dolnołużycki - Części ciała
źródła:

głowa (język kaszubski)

wymowa:
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) głowa (część ciała)
odmiana:
(1.1) lp głowa, lm głowë
przykłady:
składnia:
kolokacje:
(1.1) miec głowã jak baniamieć głowę jak dynia
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
źródła:
This article is issued from Wiktionary. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.