oko (język polski)

oko (1.1) człowieka
oko (1.1) ptaka
oczy (1.1) pająka
oka (1.2) w zupie
oka (1.3) w pajęczynie
oko (1.6)
oko (1.7)
oko (1.8)
wymowa:
​, IPA: [ˈɔkɔ], AS: [oko]
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) anat. narząd wzroku; zob. też oko w Wikipedii
(1.2) kulin. krążek tłuszczu na powierzchni płynu
(1.3) otwór pomiędzy węzłami (splotami) sieci
(1.4) w grze go, niezajęty punkt lub punkty otoczone przez kamienie tego samego koloru; zob. też oko (go) w Wikipedii
(1.5) żegl. służba obserwacyjna na statku albo jachcie
(1.6) żegl. marynarz lub żeglarz pełniący służbę obserwacyjną na oku (1.5)
(1.7) żegl. otwór w pętli zawiązanej lub zaplecionej na końcu liny np. cumy
(1.8) meteorol. centrum cyklonu tropikalnego
(1.9) st.pol. punkt, jednostka
(1.10) gw. (Bukowina) litr[1]
odmiana:
(1.1, 1.5-6)
(1.2-4, 1.7-8)
przykłady:
(1.1) Nigdy nie zapomnę tych świdrujących oczu.
(1.2) Zupę pokrywały odrażające oka tłuszczu.
(1.3) Ta sieć ma za duże oka, każda ryba z niej ucieknie.
(1.4) Są nadal żywe, ponieważ mają dwoje oczu[2].
(1.5) Całą wachtę stałem na oku.
(1.6) Kapitan wyznaczył mnie na oko.
(1.7) Załóż oko cumy na poler.
(1.8) Statek wpadł w oko cyklonu.
składnia:
kolokacje:
(1.1) niebieskie / brązowe / szare / zielone / czarne / piwne / przekrwione oko (oczy) • trzeć / przecierać oko (oczy) • zamknąć / przymknąć / otworzyć / rozewrzeć oko (oczy) • mrużyć / wybałuszać oczy • przewracać oczami
(1.4) fałszywe oko
synonimy:
(1.1) ślepie, gała; lm oczynki
(1.2) plama
(1.7) pętla
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
(1.1) oko złożone
holonimy:
(1.1) twarz
meronimy:
(1.1) źrenica, tęczówka
wyrazy pokrewne:
rzecz. oczniak m, ocznica ż, ocznik m, oczkownica ż, oczkowanie n, oczynka ż
zdrobn. oczko n
zgrub. oczysko n
czas. zoczyć dk., oczkować ndk.
przym. oczny, naoczny, oczkowy
przysł. zaocznie, naocznie
związki frazeologiczne:
(1.1) ani oko nie widziało, ani ucho nie słyszało • argusowe oko • argusowe oczy • bać się spojrzeć w oczy • bez mrugnięcia okiem • bić po oczach • błądzić oczyma • być cierniem / być solą w oku • ciemno, choć oko wykol • cieszyć oko • co z oczu, to z serca • diabeł / diabłem z oczu patrzy • dobrze z oczu patrzy • ginąć / niknąć w oczach • gołym okiem • iść, dokąd oczy poniosą / iść, gdzie oczy poniosą • jak okiem sięgnąć • jak okiem sięgnąć • jedno oko na Maroko, a drugie na Kaukaz • chłonąć oczami / pożerać oczami • kij ci w oko • kłamać w żywe oczy • kłuć w oczy • kwarcowe kocie oko • łuski z oczu spadają • łza się w oku kręci • maślane oczy • mgnienie oka • mieć bielmo na oczach • mieć klapki na oczach • mieć na oku • mieć obłęd w oczach • mieć oczy szeroko otwarte • mieć sokole oko • mieć swoje oczy i uszy • mówić prosto w oczy • mydlić oczy • na czyichś oczach • na oko • na piękne oczy • nie spuszczać z oczu • nie wierzyć własnym oczom • nie zmrużyć oka • oczy jak szklanki • oczy stanęły w słup • oczy świata • Oko Afryki • oko bomby • oko do serca okno • oko cyklonu • oko za oko, ząb za ząb • otworzyć oczy • pawie oko • perskie oko • pi razy oko • przejrzeć na oczy • przymykać oko / przymknąć oko • psu oczy sprzedać • pustka w oczach • puszczać / robić oko • robić wielkie oczy / robić okrągłe oczy • rosnąć w czyichś oczach • rosnąć w oczach • rzucać się w oczy • rzucić okiem • rzut oka / na pierwszy rzut oka • skoczyć sobie do oczu • spędzać sen z oczu • spoglądać łaskawym okiem • spojrzeć prawdzie w oczy • stracić z oczu • strzec jak źrenicy oka • szklane oczy • świecić oczyma / świecić oczami • śmierć zajrzała w oczy • świeczki stanęły w oczach • troić się w oczach • trzecie oko • tygrysie oko • w cztery oczy • walić prawdę między oczy • w mgnieniu oka • widzieć na własne oczy • wilkiem z oczu patrzy • wodzić okiem • wole oczy • wpaść w oko • wyczytać z oczu • z przymrużeniem oka • z zamkniętymi oczami • zawiesić oko • zejść z oczu / schodzić z oczu • złe oko / złe oczy • zrobić wielkie oczy • żabie oczy • źle z oczu patrzy
wulg. chuj ci w oko / chuj w oko • mieć kurwiki w oczach • oczy pizdą zarosły
przysłowia: biednemu zawsze wiatr w oczy • co oko widzi, to głowa dorozumie • czego oko nie widzi, tego sercu nie żal • do oczu jako miód, poza oczy jako jad • kruk krukowi oka nie wykole • pańskie oko konia tuczy • strach ma wielkie oczy • tego oko szuka, co sercu miłe • źdźbło w oku bliźniego widzisz, a belki w swoim nie dostrzegasz
etymologia:
(1.1) scs. oko[3] < praindoeur. *okʸ-[4][3]
(1.1) por. łac. oculus[3], litew. akis[3], goc. *augo[3]
(1.10) por. ukr. о́ко[1]
uwagi:
(1.1) zobacz też: Indeks:Polski - Części ciała
tłumaczenia:
(1.10) zobacz listę tłumaczeń w haśle: litr
źródła:
  1. 1 2 Zbigniew Greń, Helena Krasowska, Słownik górali polskich na Bukowinie, SOW, Warszawa 2008, s. 152; dostęp: 26 listopada 2018.
  2. ↑ Interaktywna droga do poznania Go, go.art.pl.
  3. 1 2 3 4 5 Krystyna Długosz-Kurczabowa, Stanisław Dubisz, Gramatyka historyczna języka polskiego, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2001, s. 35.
  4. ↑ Edward Łuczyński, Jolanta Maćkiewicz, Językoznawstwo ogólne. Wybrane zagadnienia, wyd. II rozszerzone i uzupełnione, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 2002, s. 119.

oko (język chorwacki)

oko (1.1)
zapisy w ortografiach alternatywnych:
wymowa:
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) anat. oko

przyimek

(2.1) o
(2.2) przy
(2.3) około
(2.4) wokół
odmiana:
(1.1) lp oko, oka, oku, oko, okom, oku, oko; lm oči, očiju, očima, oči, očima, očima, oči
przykłady:
(2.1) Ne brini oko mene. → Nie martw się o mnie.
(2.2) Sjedimo oko stola i razgovaramo. → Siedzimy przy stole i rozmawiamy.
(2.3) Oko 20 sati objavljeno rezultate izbora. → Około godziny 20 podano wyniki wyborów.
składnia:
kolokacje:
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
przym. očni
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
źródła:

oko (język czeski)

oko (1.1)
wymowa:
​
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) anat. oko
odmiana:
(1.1)
przykłady:
(1.1) V jazyce metafor je oko nejčastěji spojováno s duší (jakožto její okno).[1] → W języku metafor oko najczęściej łączone jest z duszą (jako jej okno).
składnia:
kolokacje:
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
rzecz. očko
przym. oční
związki frazeologiczne:
lhát do očí • mezi čtyřma očima • kuří oko • se zavřenýma očima • střežit jako oko v hlavě
przysłowie strach má velké oči
etymologia:
uwagi:
(1.1) zobacz też: Indeks:Czeski - Części ciała
źródła:

oko (esperanto)

oko (1.1)
oko (1.2)
morfologia:
ok•o
wymowa:
​
znaczenia:

rzeczownik

(1.1) ósemka, liczba osiem
(1.2) ósemka, grupa składająca się z ośmiu elementów
odmiana:
(1.1-2)
przykłady:
(1.1) Li desegnis okon. → On narysował ósemkę.
(1.2) Konkurso de remistaj okoj jam komencis. → Zawody ósemek wioślarskich już się rozpoczęły.
składnia:
kolokacje:
synonimy:
(1.2) okopo
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
licz. ok
przym. oka
przysł. oke
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
(1.1) zobacz też: sepo ▶ oko ▶ naŭo (więcej w Indeks:Esperanto - Liczebniki)
źródła:

oko (język słowacki)

oko (1.1)
wymowa:
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) anat. oko
odmiana:
przykłady:
składnia:
kolokacje:
(1.1) čierne / belasé / modré / sivé / šedé / hnedé oči
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
rzecz. očko n
związki frazeologiczne:
etymologia:
prasł. *oko < praindoeur. *h₃ekʷ-
uwagi:
(1.1) zobacz też: Indeks:Słowacki - Części ciała
źródła:

oko (język słoweński)

oko (1.1)
wymowa:
IPA: /ɔˈkóː/
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) anat. oko
odmiana:
przykłady:
(1.1) Oči me bolijo. → Oczy mnie bolą.
składnia:
kolokacje:
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
prasł. *oko < praindoeur. *h₃ekʷ-
uwagi:
(1.1) zobacz też: Indeks:Słoweński - Części ciała
źródła:
This article is issued from Wiktionary. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.