Miasta w Polsce – miejscowości podstawowe w Polsce o charakterze miejskim, posiadające prawa miejskie.

Według stanu na 1 stycznia 2024 na terenie Polski jest 1013 miast, w tym:

  • 302 samodzielne gminy miejskie,
  • 107 miast prezydenckich,
  • 66 miast na prawach powiatu,
  • 37 miast o liczbie mieszkańców powyżej 100 000,
  • 18 miast będących siedzibami władz wojewódzkich,
  • 11 miast będących siedzibami sądu apelacyjnego,
  • jedno ponadmilionowe miasto, objęte ustawą regulującą jego ustrój.

W polskich miastach organem wykonawczym będącym jednocześnie organem administracji publicznej jest prezydent miasta lub burmistrz. Organem stanowiącym i kontrolnym jest rada miejska lub rada miasta i gminy.

Miasta prezydenckie, w tym miasta na prawach powiatu, wojewódzkie i będące siedzibami sądu apelacyjnego

Obecnie 107 miast zarządzanych jest przez prezydenta miasta. Przywilej ten posiada z mocy prawa każda gmina miejska powyżej 100 000 mieszkańców (obecnie 37) lub będąca miastem na prawach powiatu (obecnie 66), przy czym w stanie na rok 2022 wszystkie miasta spełniające kryterium pierwsze spełniały również drugie (w przeszłości wyjątkiem był Wałbrzych). Istnieje jednak szereg innych gmin miejskich będących siedzibą powiatu, które zachowały ten status ze względu na uwarunkowane politycznie lub historycznie, pomimo niespełnianie żadnego z obydwu ww. kryteriów. Spośród 37 miast powyżej 100 000 mieszkańców 18 jest siedzibą wojewody lub sejmiku wojewódzkiego i nosi nieformalne określenie miasta wojewódzkiego. 11 spośród nich jest siedzibą sądu apelacyjnego i innych ponadregionalnych instytucji, stanowiąc główne ośrodki administracyjno-gospodarcze kraju, wśród nich jego stolicę jako jedyne miasto o ponadmilionowej populacji i jedyne, odnośnie do którego obowiązuje tzw. ustawa warszawska regulująca niektóre szczegółowe zagadnienia nieujęte w ustawach o samorządzie gminnym i samorządzie powiatowym.

Lista miast prezydenckich

Następujące gminy miejskie zarządzane są przez prezydenta miasta (kursywą oznaczono miasta na prawach powiatu, pogrubioną czcionką miasta wojewódzkie, a gwiazdką* miasta będące siedzibami sądu apelacyjnego):

Statystyki miast w Polsce

W roku 1997 w miastach mieszkało 61,89% ludności Polski i był to najwyższy wynik w historii.

Polskie miasta należą do następujących przedziałów wielkości pod względem liczby mieszkańców (według danych Głównego Urzędu Statystycznego z 20 lipca 2023):

  • 1 miasto powyżej 1 000 000,
  • 4 miasta od 500 000 do 999 999,
  • 6 miast od 250 000 do 499 999,
  • 26 miast od 100 000 do 249 999,
  • 47 miast od 50 000 do 99 999,
  • 90 miast od 25 000 do 49 999,
  • 214 miast od 10 000 do 24 999,
  • 186 miast od 5000 do 9999,
  • 221 miast od 2500 do 4999,
  • 167 miast od 1000 do 2499,
  • 17 miast poniżej 1 000.

Najludniejsze miasta w Polsce

Największe miasta w Polsce według liczby mieszkańców (stan na 20 lipca 2023):

Lp. Miasto Województwo Liczba
mieszkańców		 Gęstość zaludnienia

[osoby/km²]

1. Warszawamazowieckie1 861 9753 600
2. Krakówmałopolskie803 2822 458
3. Wrocławdolnośląskie674 0792 302
4. Łódźłódzkie658 4442 245
5. Poznańwielkopolskie541 3162 067
6. Gdańskpomorskie486 345712
7. Szczecinzachodniopomorskie391 5661 303
8. Lublinlubelskie331 2432 246
9. Bydgoszczkujawsko-pomorskie330 0381 876
10. Białystokpodlaskie292 6002 865

Największe miasta w Polsce pod względem powierzchni

Największe miasta w Polsce według powierzchni (stan na 20 lipca 2023):

Lp. Miasto Województwo Powierzchnia [ha]
1. Gdańskpomorskie68 300
2. Warszawamazowieckie51 720
3. Gdyniapomorskie39 151
4. Krakówmałopolskie32 685
5. Szczecinzachodniopomorskie30 062
6. Łódźłódzkie29 325
7. Wrocławdolnośląskie29 281
8. Zielona Góralubuskie27 827
9. Poznańwielkopolskie26 191
10. Świnoujściezachodniopomorskie20 207

Najstarsze miasta w Polsce na prawie niemieckim

W XIII wieku lokowano 230 miast. Na Śląsku 128, w Wielkopolsce 38, w Małopolsce 29, w ziemiach łęczyckiej i sieradzkiej 17, na Kujawach i w ziemi dobrzyńskiej 9, na Pomorzu Gdańskim 5 i na Mazowszu 4.

Najnowsze miasta w Polsce

Prawa miejskie regularnie nadawane są kolejnym miejscowościom. Po 1990 roku nowe miasta nie zostały utworzone jedynie w latach 1995, 1999, 2002, 2012 i 2013. Najnowszymi miastami w kraju są:

Lista miast w Polsce w porządku alfabetycznym

Poniższa lista zawiera miasta w Polsce w porządku alfabetycznym. W nawiasach kod województwa według ISO 3166-2:PL (z użyciem polskich znaków).

Skróty nazw województw:

Indeks

A – B – C – Ć – D – E – F – G – H – I – J – K – L – Ł – M – N – O – P – R – S – Ś – T – U – W – Z – Ż

A

   (wróć do indeksu)

B

   (wróć do indeksu)

C

   (wróć do indeksu)

Ć

   (wróć do indeksu)

D

   (wróć do indeksu)

E

   (wróć do indeksu)

F

   (wróć do indeksu)

G

   (wróć do indeksu)

H

   (wróć do indeksu)

I

   (wróć do indeksu)

J

   (wróć do indeksu)

K

   (wróć do indeksu)

L

   (wróć do indeksu)

Ł

   (wróć do indeksu)

M

   (wróć do indeksu)

N

   (wróć do indeksu)

O

   (wróć do indeksu)

P

   (wróć do indeksu)

R

   (wróć do indeksu)

S

   (wróć do indeksu)

Ś

   (wróć do indeksu)

T

   (wróć do indeksu)

U

   (wróć do indeksu)

W

   (wróć do indeksu)

Z

   (wróć do indeksu)

Ż

   (wróć do indeksu)

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Będzie ponad tysiąc miast w Polsce...
  2. ↑ Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2022 roku.
  3. ↑ Nowe miasta Polski w XXI w.
  4. 1 2 3 GUS: Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2023 roku. stat.gov.pl, 2023-07-20. [dostęp 2023-07-27]. (pol.).
  5. ↑ Maria Bogucka, Henryk Samsonowicz, Dzieje miast i mieszczaństwa w Polsce przedrozbiorowej, Wrocław [etc.]: Ossolineum, 1986, s. 84–88, ISBN 83-04-01701-6, OCLC 835853938.
  6. ↑ Nadania praw miejskich w Polsce po 1900.
  7. ↑ Dz.U. z 2023 r. poz. 1472.
  8. ↑ Dz.U. z 2022 r. poz. 1597.
  9. ↑ Dz.U. z 2021 r. poz. 1395.
  10. ↑ Dz.U. z 2020 r. poz. 1332.
  11. ↑ Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lipca 2019 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast oraz nadania niektórym miejscowościom statusu miasta (Dz.U. z 2019 r. poz. 1416).
  12. ↑ Nowe miasta w Polsce. [dostęp 2019-01-01].
  13. ↑ Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2017 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta, zmiany nazwy gminy oraz siedzib władz niektórych gmin (Dz.U. z 2017 r. poz. 1427).
  14. ↑ Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 lipca 2016 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta oraz zmiany nazwy gminy Dz.U. z 2016 r. poz. 1134.
  15. ↑ Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 lipca 2015 r. w sprawie ustalenia granic niektórych miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta, ustalenia granic oraz zmiany nazw i siedzib władz niektórych gmin Dz.U. z 2015 r. poz. 1083.
  16. ↑ Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2014 r. w sprawie połączenia gmin, ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta oraz zmiany siedziby władz gminy Dz.U. z 2014 r. poz. 1023.
  17. ↑ Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2013 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta oraz zmiany siedziby władz gminy Dz.U. z 2013 r. poz. 869.

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.