Bieżuń – miasto w Polsce, w województwie mazowieckim, w powiecie żuromińskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Bieżuń, nad rzeką Wkrą.

Prywatne miasto szlacheckie położone było w drugiej połowie XVI wieku w powiecie sierpeckim województwa płockiego. Miasto prywatne Królestwa Kongresowego, położone było w 1827 w powiecie mławskim, obwodzie mławskim województwa płockiego. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. ciechanowskiego. Bieżuń uzyskał lokację miejską w 1406 roku, został zdegradowany przed 1700 rokiem. Ponownie odzyskał prawa miejskie w 1767 roku i stracił w 1869 roku. W grudniu 1993 roku Rada Ministrów nadała mu prawa miejskie, a rozporządzenie weszło w życie 1 stycznia 1994 roku.

Według danych GUS z 31 grudnia 2019 r. miasto miało 1850 mieszkańców.

Historia

W XIV wieku Bieżuń był ośrodkiem intensywnej kolonizacji, w 1406 otrzymał prawa miejskie. W XVIII wieku stanowił własność Zamoyskich, którzy zapewnili mu rozkwit i ożywienie gospodarcze. W późniejszych latach miasto wielokrotnie zmieniało właścicieli, było miejscem targów i stanowiło lokalny ośrodek handlowy. W I połowie XIX wieku rozwinęło się sukiennictwo, podczas powstania styczniowego w okolicach miasta potyczki. W ramach represji Bieżuń został pozbawiony praw miejskich i zdegradowany do roli wsi. Po 1945 stał się miejscowością rolniczą, przodującą w hodowli drobiu, ogrodnictwie szklarniowym, z drobnym przemysłem spożywczym i rzemiosłem. W czasach Polski Ludowej powstało liceum ogólnokształcące i dom kultury. W czasie funkcjonowania gromad, wówczas wieś była siedzibą gromady Bieżuń. Rozporządzeniem Rady Ministrów z 13 grudnia 1993 roku Bieżuniowi przywrócono prawa miejskie. Rozporządzenie weszło w życie 1 stycznia 1994 roku.

Miejscowość jest siedzibą rzymskokatolickiej parafii św. Stanisława Biskupa Męczennika.

W Bieżuniu urodził się Izaak Cylkow, pierwszy rabin Wielkiej Synagogi w Warszawie; z Bieżunia pochodzi wicemistrz olimpijski z Pekinu w rzucie dyskiem, Piotr Małachowski, oraz polski aktor i reżyser teatralny Jerzy Bończak.

Burmistrzowie Bieżunia

• Alina Truszczyńska (1994-1998)
• Roman Kochanowicz (1998-2002)
• Ewa Łubińska (2002-2010)
• Andrzej Szymański (od 2010)

Demografia

• Piramida wieku mieszkańców Bieżunia w 2014 roku

Zabytki

• barokowy kościół Świętej Trójcy
• pałac Zamoyskich z II połowy XVIII wieku, przebudowany, barokowo-klasycystyczny, ruiny oficyny z XVIII w.
• park krajobrazowy z pozostałościami fortyfikacji z XVI wieku
• synagoga w Bieżuniu
• Muzeum Małego Miasta przy rynku
• pozostałości domu poety Stefana Gołębiowskiego
• ruiny młyna wodnego na rzece Wkrze
• drewniane domy

Komunikacja

W mieście zbiegają się drogi wojewódzkie:

• DW541 kierunek Sierpc – Bieżuń – Żuromin – Lidzbark – Lubawa
• DW561 kierunek Drobin

Zobacz też

• Stara Synagoga w Bieżuniu
• Cmentarz żydowski w Bieżuniu

Przypisy

Linki zewnętrzne

• Miasto i gmina Bieżuń
• BIP Miasto i gmina Bieżuń
• Historia Żydów w Bieżuniu na portalu Wirtualny Sztetl
• Bieżuń, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. I: Aa – Dereneczna, Warszawa 1880, s. 224 .