dziecko (język polski)

dziecko (1.1) z matką
matka i dziecko (1.1)
dzieci (1.2)
wymowa:
​, IPA: [ˈʥ̑ɛʦ̑kɔ], AS: [ʒ́ecko], zjawiska fonetyczne: zmięk.
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj nijaki

(1.1) potomek niezależnie od wieku: syn lub córka w odniesieniu do swoich rodziców biologicznych lub przybranych; zob. też dziecko (rodzina) w Wikipedii
(1.2) istota ludzka w okresie wzrostu i dojrzewania, umownie do 18 roku życia; zob. też dziecko w Wikipedii
(1.3) sport. w grze w palanta: ten, kto ma prawo podbić raz piłkę (dziecko młodsze) lub dwa razy (dziecko starsze)
(1.4) przen. dzieło, do którego twórca czuje się szczególnie przywiązany emocjonalnie
(1.5) przen. pejor. pot. osoba niedojrzała emocjonalnie
(1.6) inform. proces lub obiekt potomny
odmiana:
(1.1-6)
przykłady:
(1.1) Jej dzieci wyjechały do pracy.
(1.2) Dziecko wymaga wiele uwagi i cierpliwości.
(1.4) Ta książka to dzieło mego życia, moje dziecko.
(1.5) Dałeś się im nabić w butelkę, dziecko z ciebie.
składnia:
kolokacje:
(1.1) spłodzić / urodzić / adoptować / wychowywać dziecko • kochać jak własne dziecko
(1.2) dwoje / czworo / … dzieci • gromadka dzieci
(1.6) proces-dziecko
synonimy:
(1.1) delfin, infant, latorośl, następca, potomek, progenitura, berbeć; przest. dziecię; pejor. bachor, gówniarz; żart. ablegierek
(1.2) bobas, dzieciak, dzieciątko, maleństwo, nastolatek, niemowlę, noworodek, osesek, pociecha, przedszkolak, szkrab; lm dziatki; reg. pozn. dzieciszczko; przest. dziecię; pejor. bachor, gówniarz
(1.3) bachor
(1.4) dzieło życia
(1.5) dzieciak, naiwniak
antonimy:
(1.2) antenat, dorosły, starzec
hiperonimy:
(1.1) zstępny
hiponimy:
(1.1) noworodek, niemowlę, kilkulatek, nastolatek, dorosłe dziecko
(1.2) noworodek, niemowlę, kilkulatek, nastolatek
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
rzecz. dziecki m, dzieciństwo n, sł. kres. dzieciuk m, dzieciarnia ż, dziecinada ż, dziecinnienie n, zdziecinnienie n, dziecięcość ż, dziecinność ż
zdrobn. dziecię n, dzieciątko n, Dzieciątko n, dzieciąteczko n, dziecina ż, dzieciaczek m
zgrub. dzieciak m, dziecior m, dzieciuch m
czas. dziecinnieć ndk., zdziecinnieć dk.
przym. dzieciaty, dziecięcy, dziecinny, daw. dziecki
przysł. dziecinnie, dziecięco
związki frazeologiczne:
bajka dla grzecznych dzieci • bawić się z kimś jak z dzieckiem • bogatemu diabeł dzieci kołysze • cudowne dziecko • Cygan swymi dziećmi świadczy • dobre dziecko słowem ukarzesz, złemu i kij nie pomoże • dom dziecka • dwunaste dziecko baby-jagi • dzieci i ryby głosu nie mają • dzieci-kwiaty • dziecko specjalnej troski • dziecko stróża • dziecko szczęścia • dziecko ulicy • dziecko z nieprawego łoża • dziecko z probówki • gdy dziecko upada, Bóg ręce podkłada • gdzie cztery nianie, tam dziecko bez nosa • jak z matki duch, to z dzieci puch • kto dziecko chwali, ten matkę po sercu głaszcze • kto ma pszczoły, ten ma miód, kto ma dzieci, ten ma smród • siódme dziecko dozorcy • pijane dziecko we mgle • wylać dziecko z kąpielą • małe dzieci – mały kłopot, duże dzieci – duży kłopot • nie ucz matki, jak się dzieci robi / nie ucz ojca dzieci robić • niech ci Pan Bóg w dzieciach wynagrodzi • nienarodzone dziecko • obyś cudze dzieci uczył • od dziecka • po dzieciach poznajemy, jak się starzejemy • rodzina bez dzieci jak las bez ptaków • szczęściu dzieci zawadza, kto im zbytecznie dogadza • złapać na dziecko
etymologia:
prasł. *dětь → 'dziecko' z pejoratywnym przyrostkiem prasł. -ьsko[2].
uwagi:
zob. też dziecko (ujednoznacznienie) w Wikipedii
zob. też dziecko w Wikicytatach
tłumaczenia:
źródła:
  1. 1 2 3 4 5 6 7 publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Hasło „dziecko” w: Słownik języka polskiego, red. Jan Karłowicz, Adam Kryński, Władysław Niedźwiedzki, t. I: A-G, Warszawa 1900–1927, s. 638.
  2. ↑ publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Hasło „dziecko” w: Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN.
This article is issued from Wiktionary. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.