biały (język polski)

biały (1.1)
biały (1.1) budynek
biała (2.1) żarówka
białe (2.2) wino
biali (3.1)
wymowa:
IPA: [ˈbʲjawɨ], AS: [bʹi ̯au̯y], zjawiska fonetyczne: zmięk.• i → j , ​
​
znaczenia:

przymiotnik jakościowy

(1.1) mający bardzo jasną barwę przeciwstawną do czarnego, taką jak czysty śnieg, mleko itp.[1][2]
(1.2) o włosach lub o człowieku: siwy[2]

przymiotnik relacyjny

(2.1) fiz. emitujący wszystkie długości fal światła
(2.2) kulin. w odniesieniu do wina: powstały bez maceracji, w wyniku fermentacji winogron z usuniętymi skórkami, pestkami i szypułkami
(2.3) hist. związany z Białymi
(2.4) przen. niewinny, czysty

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(3.1) antrop. człowiek rasy białej
(3.2) hist. człowiek o przekonaniach zachowawczych; reakcjonista, kontrrewolucjonista[1]
(3.3) hist. w Polsce: członek stronnictwa zachowawczego, antyrewolucyjnego w okresie powstania styczniowego[1]
odmiana:
(1.1)
(2.1-4)
(3.1-3)
przykłady:
(1.1) Jacku, żółte litery na białym tle to chyba nie najlepszy pomysł.
(2.2) Wina białe mogą być bezbarwne, bladożółte, jasnożółte, złociste, słomkowe, bursztynowe, pomarańczowe a nawet rudawobrązowe[3].
(3.1) Podróżnicy wierzyli, że są pierwszymi białymi w tej dżungli.
składnia:
kolokacje:
(1.1) kolor biały • barwa biała • pigmentacja biała • mieć / przybierać / przybrać kolor biały (barwę białą) • zmienić / zmieniać kolor na biały • odznaczać się kolorem białym (barwą białą) • pomalować / przemalowywać / przemalować / barwić / zabarwiać / zabarwić na (kolor) biały (na biało) • biała farba • biały lakier / barwnik / pigment / odcień • białe światło • biały śnieg • biały miś • biały niedźwiedź • bocian biały • białe mięso • białe pieczywo • biała rdza • biała głowa • Morze Białe • amarantowo-biały • biało-brązowy • biało-czarny • biało-czerwono-niebieski • biało-czerwono-zielony • biało-czerwony • biało-kasztanowy • biało-niebieski • biało-różowy • biało-szaro-czarny • biało-szary • biało-zielony • biało-żółty • białobrody • białobrzuchy • białobrązowy • białogłowa • białogłówka • białokremowy • białoniebieski • białorudy • białorzęsy • białoróżowy • białoskórnictwo • białoskórniczy • białoskórnik • białoskóry • białowąs • białowłosy • białozielonkawy • białozielony • białozębowate • białożółty • brudnobiały • brudnoczerwono-biały • brunatno-biały • brunatnobiały • brązowo-biały • błękitno-biały • błękitnobiały • cynowobiały • czarno-biały • czerwono-biały • fioletowo-biały • gipsowobiały • granatowo-biały • jaskrawobiały • jasnobiały • kredowobiały • kremowobiały • liliowobiały • marmurowobiały • matowobiały • mlecznobiały • niebieskawobiały • niebiesko-biały • niebiesko-rdzawo-biały • niebieskobiały • pomarańczowo-czarno-biały • popielatobiały • przezroczystobiały • przeźroczystobiały • purpurowobiały • rdzawo-biały • rdzawo-brązowo-biały • rdzawobiały • różowobiały • siwobiały • srebrno-biały • srebrnobiały • srebrzysto-biały • srebrzystobiały • szarawobiały • szaro-biały • szaro-czarno-biały • szarobiały • woskowobiały • zielonawobiały • zielonkawobiały • zielono-biały • zielono-brązowo-biały • zielonobiały • śnieżnobiały • żółtawobiały • żółto-biały • żółtobiały
(2.1) ciało doskonale białe
(2.2) białe wino
(2.3) biała armia / Rosja
synonimy:
(3.1) białoskóry, biały człowiek
antonimy:
(1.1) czarny
(2.1) czarny
(2.2) czerwony
(2.3) czerwony
(3.1) kolorowy
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
rzecz. białka ż, bielidło n, nabiał mrz, białas m, białko n, biel ż, bielik mzw, bielinek mzw, bielizna ż, bielactwo n, bielmo n, białość ż, białe nmos, bielak mzw, bielenie n, dobielanie n, dobielenie n, obielanie n, obielenie n, odbielenie n, pobielanie n, pobielenie n, podbielanie n, podbielenie n, powybielanie n, przybielanie n, przybielenie n, rozbielanie n, rozbielenie n, ubielanie n, ubielenie n, wybielanie n, wybielenie n, zabielanie n, zabielenie n
czas. bielić ndk., dobielać ndk., dobielić dk., obielać ndk., obielić dk., odbielić dk., pobielać ndk., pobielić dk., podbielać ndk., podbielić dk., powybielać ndk., przybielać ndk., przybielić dk., rozbielać ndk., rozbielić dk., ubielać ndk., ubielić dk., wybielać ndk., wybielić dk., zabielać ndk., zabielić dk.
przym. białawy
zdrobn. bielutki, bialutki, bieluchny, bialuchny, bieluśki, bieluteńki, bialuteńki, bielusieńki
przysł. biało, bielutko, bialutko, bieluchno, bialuchno, bieluśko, bieluteńko, bialuteńko, bielusieńko
związki frazeologiczne:
biała gorączka • biała kawa • biała rasa • biała śmierć • białe szaleństwo • białe święta • biały szafir • białe tango • reg. pozn. biały groch • biały kruk • biały murzyn • broń biała • do białego rana • biały jak ściana • biały wywiad • broń biała • czarno na białym • po styczniu jasnym i białym będą w lato upały • posłać na białe niedźwiedzie • w biały dzień • widzieć białe myszki • wiersz biały
etymologia:
prasł. *bělъ[4]
uwagi:
(1.1) zobacz też: Indeks:Polski - Kolory
tłumaczenia:
  • abazyński: (1.1) шкӏвокӏва
  • abchaski: (1.1) ашкәакәа
  • abenaki: (1.1) wôbi
  • aceh: (1.1) puteh
  • adygejski: (1.1) фыжьы
  • afrykanerski: (1.1) wit
  • ajmara: (1.1) janq’u
  • alabama: (1.1) hatka
  • albański: (1.1) bardhë
  • amharski: (1.1) ነጭ (näč̣)
  • angielski: (1.1) white; (3.1) White (man)
  • arabski: (1.1) أبيض (abyaḍu)
  • aragoński: (1.1) blanco
  • arumuński: (1.1) albã
  • asamski: (1.1) শ্বেত (ṡwet)
  • asturyjski: (1.1) blancu
  • awarski: (1.1) хъахӏаб
  • azerski: (1.1) ağ, dialekt południowy آغ
  • baskijski: (1.1) zuri
  • baszkirski: (1.1) аҡ
  • bengalski: (1.1) সাদা (sādā)
  • białoruski: (1.1) белы
  • bretoński: (1.1) gwenn
  • brithenig: (1.1) blanc
  • bułgarski: (1.1) бял
  • buriacki: (1.1) сагаан
  • cebuano: (1.1) puti
  • chakaski: (1.1) ах
  • chiński standardowy: (1.1) 白色 (báisè), 白 (bái); (2.4) 白 (bái)
  • chorwacki: (1.1) bijel
  • czamorro: (1.1) å’paka’, blånka
  • czeczeński: (1.1) кӏайн
  • czeski: (1.1) bílý; (3.1) bílý m
  • czirokeski: (1.1) ᎤᏁᎬ
  • czuwaski: (1.1) шурӑ
  • dargijski: (1.1) цӏуба
  • dari: (1.1) سفید (sefīd)
  • dolnołużycki: (1.1) běły
  • dolnoniemiecki: (1.1) witt
  • duński: (1.1) hvid
  • dżuhuri: (1.1) סאִפּאִ (sipi)
  • erzja: (1.1) ашо
  • esperanto: (1.1) blanka
  • estoński: (1.1) valge
  • ewe: (1.1) ɣi
  • ewenkijski: (1.1) багдама, багдарин
  • eweński: (1.1) нёбаты, гелтаня
  • farerski: (1.1) hvítt
  • fenicki: (1.1) 𐤋𐤁𐤍
  • fidżyjski: (1.1) vulavula
  • fiński: (1.1) valkoinen, valkea
  • francuski: (1.1) blanc; (3.1) Blanc
  • friulski: (1.1) blanc
  • fryzyjski saterlandzki: (1.1) wiet
  • gagauski: (1.1) ak, biyaz
  • galicyjski: (1.1) branco
  • gocki: (1.1) 𐍈𐌴𐌹𐍄𐍃 (ƕeits)
  • grenlandzki: (1.1) qaqortoq
  • gruziński: (1.1) თეთრი (t’et’ri)
  • guarani: (1.1) morotî
  • gudźarati: (1.1) સફેદ (saphēda)
  • haitański: (1.1) blan
  • hausa: (1.1) fari
  • hawajski: (1.1) keʻokeʻo, kea
  • hebrajski: (1.1) לבן (lawan)
  • hindi: (1.1) सफ़ेद (safēda)
  • hiszpański: (1.1) blanco; (3.1) blanco
  • indonezyjski: (1.1) putih
  • inguski: (1.1) кӏай, сийрда
  • interlingua: (1.1) albe
  • inuktitut: (1.1) ᖃᐅᓪᓗᖅᑐᖅ
  • irlandzki: (1.1) bán, fionn, geal
  • islandzki: (1.1) hvítur
  • jaćwieski: (1.1) bałtas
  • jakucki: (1.1) үрүҥ, маҥан
  • japoński: (1.1) 白い (しろい, shiroi)
  • jidysz: (1.1) ווײַס (wajs)
  • joruba: (1.1) funfun
  • kabardyjski: (1.1) хужь
  • kałmucki: (1.1) цаһан
  • kannada: (1.1) ಬಿಳಿ (biḷi), ಶ್ವೇತ (švēta)
  • karaczajsko-bałkarski: (1.1) акъ
  • karakałpacki: (1.1) aq
  • karelski: (1.1) valgei
  • karpatorusiński: (1.1) білый
  • kaszubski: (1.1) biôłi
  • kataloński: (1.1) blanc
  • kazachski: (1.1) ақ
  • keczua: (1.1) yuraj
  • khmerski: (1.1) ស្លេកស្លាំង (slekslāṃṅ)
  • kildin: (1.1) вӣллкэ
  • kirgiski: (1.1) ак
  • klallam: (1.1) pə́q̕
  • komi-permiacki: (1.1) чочком
  • konkani: (1.1) धवे (dʰave)
  • koreański: (1.1) 하양 (hayang)
  • kornijski: (1.1) gwynn
  • krymskotatarski: (1.1) beyaz, aq
  • kumycki: (1.1) акъ
  • kurmandżi: (1.1) spî
  • ladino: (1.1) בלאנקו (blanko)
  • lakijski: (1.1) кӏяласса
  • lakota: (1.1) skayéla
  • laotański: (1.1) ຂາວ (kʰāw)
  • lazyjski: (1.1) ხჩე (xçe)
  • lezgiński: (1.1) лацу
  • limburski: (1.1) wit
  • Lingua Franca Nova: (1.1) blanca / бланка
  • litewski: (1.1) báltas
  • lojban: (1.1) blabi
  • luksemburski: (1.1) wäiss
  • łaciński: (1.1) albus, blancus, candidus
  • łotewski: (1.1) balts
  • macedoński: (1.1) бел
  • malajalam: (1.1) വെളുത്ത (veḷutta)
  • malajski: (1.1) putih
  • malediwski: (1.1) ހުދު (hudu)
  • malgaski: (1.1) fotsy
  • maltański: (1.1) abjad
  • manx: (1.1) bane, gial
  • maoryski: (1.1) mā, tea
  • maryjski: (1.1) ош
  • maya: (1.1) sak
  • meglenorumuński: (1.1) alb
  • moksza: (1.1) акша
  • mongolski: (1.1) цагаан
  • mongolski klasyczny: (1.1) ᠴᠠᠭᠠᠨ (čaġan)
  • nahuatl: (1.1) iztac
  • nanajski: (1.1) чагдян
  • nawaho: (1.1) łigaii
  • neo: (1.1) alba
  • nepalski: (1.1) सेतो (seto)
  • niderlandzki: (1.1) wit
  • niemiecki: (1.1) weiß
  • nieniecki: (1.1) сэр’, сэрако, сэре’э
  • norweski (bokmål): (1.1) hvit, kvit
  • norweski (nynorsk): (1.1) kvit
  • novial: (1.1) blanki
  • nowogrecki: (1.1) άσπρος, λευκός; (3.1) λευκός
  • ormiański: (1.1) ճերմակ (chermak), սպիտակ (spitak)
  • osetyjski: (1.1) урс
  • osmański: (1.1) بیاض, آق
  • paszto: (1.1) سپين (spīn)
  • pendżabski: (1.1) ਸਫ਼ੇਦ (safed)
  • perski: (1.1) سفید (sefid)
  • polski język migowy:
  • połabski: (1.1) b́olĕ
  • portugalski: (1.1) branco
  • północnolapoński: (1.1) vilges
  • romansz: (1.1) alv
  • rosyjski: (1.1) белый; (3.1) белый
  • rumuński: (1.1) alb
  • sanskryt: (1.1) पाण्डु (pāṇḍu), अर्जुन, सित
  • sardyński: (1.1) abru
  • serbski: (1.1) бели
  • sindhi: (1.1) اڇو (achho)
  • slovio: (1.1) belju (белйу)
  • słowacki: (1.1) biely
  • słoweński: (1.1) bel
  • somalijski: (1.1) caddaan
  • sorani: (1.1) سپی
  • starogrecki: (1.1) λευκός
  • suahili: (1.1) -eupe, nyeupe
  • sycylijski: (1.1) jancu
  • syngaleski: (1.1) සුදු (sudu)
  • szkocki: (1.1) white
  • szkocki gaelicki: (1.1) bàn, geal
  • szwedzki: (1.1) vit
  • tabasarański: (1.1) лизи
  • tacki: (1.1) сипи
  • tadżycki: (1.1) сафед
  • tagalski: (1.1) puti
  • tahitański: (1.1) ʻuoʻuo
  • tajski: (1.1) ขาว (kʰāw)
  • tamazight: (1.1) ⵓⵎⵍⵉⵍ, ⴰⵎⵍⵍⴰⵍ
  • tamilski: (1.1) வெள்ளை (veḷḷai)
  • tatarski: (1.1) ак
  • telugu: (1.1) తెల్లని (tellani)
  • tetum: (1.1) mutin
  • tigrinia: (1.1) ጻዕዳ (ṣaʿda)
  • toki pona: (1.1) walo; (3.1) jan walo
  • tok pisin: (1.1) wait; (3.1) waitman
  • tupinambá: (1.1) tinga
  • turecki: (1.1) beyaz, ak; (2.1) beyaz
  • turkmeński: (1.1) ak
  • tuvalu: (1.1) ˈkena
  • tuwiński: (1.1) ак
  • tybetański: (1.1) དཀར་པོ (dkar.po), དཀར (dkar); (3.1) མི་དཀར (dkar)
  • udmurcki: (1.1) тӧдьы
  • ujgurski: (1.1) ئاق (aq)
  • ukraiński: (1.1) білий
  • urdu: (1.1) سفید (safēd)
  • uzbecki: (1.1) oq
  • volapük: (1.1) viet, vietik
  • walijski: (1.1) gwyn
  • waloński: (1.1) blanc
  • wenedyk: (1.1) jałby
  • wepski: (1.1) vauged
  • węgierski: (1.1) fehér
  • wietnamski: (1.1) trắng
  • wilamowski: (1.1) wȧjs
  • włoski: (1.1) bianco
  • wolof: (1.1) weex
  • xhosa: (1.1) -mhlophe
  • zazaki: (1.1) sıpi
  • zulu: (1.1) -mhlophe
  • żmudzki: (1.1) balta
źródła:
  1. 1 2 3 publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Hasło „biały” w: Słownik języka polskiego pod redakcją Witolda Doroszewskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN.
  2. 1 2 publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Hasło „biały I” w: Słownik języka polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN.
  3. ↑ źródło: Festus: Poradnik winiarski
  4. ↑ Edward Łuczyński, Jolanta Maćkiewicz, Językoznawstwo ogólne. Wybrane zagadnienia, wyd. II rozszerzone i uzupełnione, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 2002, s. 119.

biały (wenedyk)

wymowa:
znaczenia:

przymiotnik

(1.1) piękny
odmiana:
przykłady:
składnia:
kolokacje:
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
źródła:
This article is issued from Wiktionary. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.