cień (język polski)

cień (1.1) człowieka
w cieniu (1.2)
cień (1.3) żaglowca
światło i cień (1.4)
cień (1.5)
cienie (1.6)
wymowa:
IPA: [ʨ̑ɛ̇̃ɲ], AS: [ćė̃ń], zjawiska fonetyczne: zmięk.• podw. art.• nazal. ​
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) zaciemniony obszar, który powstaje za rzeczą lub osobą, gdy jest ona oświetlana z drugiej strony; zob. też cień w Wikipedii
(1.2) obszar osłonięty całkowicie od promieni słonecznych i dzięki temu chłodniejszy oraz bardziej zaciemniony niż oświetlony teren[1]
(1.3) słabo widoczny zarys postaci lub przedmiotu
(1.4) fot. szt. ciemna plama będąca w kontraście do jasnych plam barwnych
(1.5) kosmet. makijaż na powiece; zob. cień do powiek
(1.6) kosmet. farba kosmetyczna do makijażu na powiece
(1.7) przen. książk. zjawa, duch zmarłego
(1.8) przen. mała oznaka czegoś
odmiana:
(1.1-8)
przykłady:
(1.2) Znużony próżnym szukaniem i zmęczony chodzeniem, usiadłem w cieniu skały wypocząć[2].
(1.7) Chociaż cienie zbrodniarzy nawet w zagrobowym życiu dopuszczają się występków i ostatecznie gubią i siebie, i zawartą w nich iskrę bożą[3].
(1.8) Gdybym miał chociaż cień nadziei na awans, to pojechałbym na to szkolenie do Suwałk.
składnia:
kolokacje:
(1.1) rzucać cień • podcień
(1.2) schronić się w cieniu
(1.4) półcień
synonimy:
(1.3) sylwetka
(1.6) pastele
(1.7) duch, mara, zjawa
antonimy:
(1.4) światło
hiperonimy:
(1.1) plama
(1.6) kosmetyk
(1.8) odrobina
hiponimy:
(1.2) półcień
(1.4) półcień
holonimy:
(1.4) światłocień
meronimy:
wyrazy pokrewne:
rzecz. cienistość ż, cieniowanie n
czas. cieniować ndk., pocieniować dk., zacieniać dk.
przym. cienisty
przysł. cieniście
związki frazeologiczne:
bać się własnego cienia / lękać się własnego cienia • bez cienia • blaski i cienie • być cieniem samego siebie • być w cieniu • cień cienia • cień człowieka • chodzić jak cień / snuć się jak cień • gabinet cieni • kłaść się cieniem / rzucać cień • przejść smugę cienia / przekroczyć smugę cienia • królestwo cieni • pozostawać w cieniu / trzymać się w cieniu • teatr cieni • usuwać w cień • usuwać się w cień • wychodzić z cienia • wyglądać jak cień • przysłowie: kto w słońce może patrzeć, ten nie szuka cienia
etymologia:
prasł. *těnь → 'ciemność, mrok, cień'[1]
uwagi:
tłumaczenia:
(1.6) zobacz listę tłumaczeń w haśle: cień do powiek
źródła:
  1. 1 2 publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Hasło „cień” w: Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN.
  2. ↑ Daniel Defoe: Przypadki Robinsona Cruzoe, tłum. Władysław Ludwik Anczyc
  3. ↑ Bolesław Prus: Faraon
This article is issued from Wiktionary. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.