zły (język polski)

zła (1.1) kobieta
zły (1.1) pies
wymowa:
​, IPA: [zwɨ], AS: [zu̯y]
znaczenia:

przymiotnik

(1.1) agresywny, zdenerwowany (w danej chwili)
(1.2) niemiły, nieprzyjemny (z charakteru)
(1.3) niepasujący, nieodpowiedni
(1.4) niewygodny, nieprzyjemny, nieudany
(1.5) niegrzeczny, nieposłuszny
(1.6) niesmaczny
(1.7) kiepski, nieznający się
(1.8) o zdrowiu, zmysłach słaby
(1.9) niekorzystny
(1.10) błędny, niepoprawny
(1.11) (o człowieku) postępujący nieuczciwie i niesprawiedliwie, szkodzący innym[1]

rzeczownik, rodzaj męskoosobowy

(2.1) st.pol. diabeł[2]
odmiana:
(1.1-10)
(2.1) [3]
przykłady:
(1.1) Nauczycielka od rana była zła na uczniów i w klasie panowała grobowa cisza.
(1.2) Większość przestępców to źli ludzie.
(1.3) Ten śrubokręt jest zły – jest krzyżakowy, a my potrzebujemy płaskiego.
(1.4) Miałem bardzo złe doświadczenia z tym mechanikiem.
(1.5) Ich syn to bardzo złe dziecko.
(1.7) Uważam, że on jest złym aktorem.
(1.8) Mam najgorszy wzrok ze wszystkich dzieci w klasie.
(1.9) Znów dostałeś złą ocenę!
(1.10) Niestety, to jest zła odpowiedź na zadane pytanie.
składnia:
(1.1) zły na + B.
(1.11) zły dla + B.[1]
kolokacje:
zła wola • zły uczynek / pies • zła pogoda / wróżba
synonimy:
(1.11) zepsuty, zdemoralizowany, zwyrodniały
(2.1) czarny, dydko, kusy, licho
antonimy:
(1.1) miły
(1.2-9) dobry
(1.11) prawy, szlachetny
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
rzecz. złość ż, zło n, złoszczenie n, zezłoszczenie n, zeźlenie Szablon:ń, złośnik m, złośnica ż
czas. zeźlić dk., złościć ndk., zezłościć dk.
przym. złośliwy
przysł. źle
związki frazeologiczne:
brać za złe • być złej myśli • chcesz mieć pokój prawy, nie miej ze złym sprawy • dobrego człowiek nie wytrzyma, a złe musi[4] • dobrego i karczma nie zepsuje, a złego i kościół nie naprawi / dobrego więzienie nie zepsuje – złego Kościół nie naprawi • dobremu wszędzie dobrze, a złemu to i w piekle nie dogodzi[5] • dobry adwokat, zły sąsiad • gdy w styczniu deszcz leje, złe robi nadzieje • gdy zły siędzie na urzędzie, pewnie złodziej z niego będzie (sic!) • gość nie w porę gorszy Tatarzyna • grosz źle nabyty dziesięć własnych z kieszeni wypędzi • kto przy dobrym stoi. złego się nie boi • kto złym pobłaża, ten dobrych obraża • lepszy pies, choć szczeka, od złego człowieka • miała baba jak palec, a zła jak padalec • mieć za złe • mieć złą prasę • miłe złego początki • nauka na złe nie radzi • nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło • nie pożyczaj, zły obyczaj • nie życz złego nikomu, byś tego nie zastał w domu • nowina zła częściej się sprawdzi niż dobra • od złego człowieka odrzynaj połę a uciekaj[6] • ogień i woda, dobrzy słudzy, lecz źli gospodarze • pośpiech jest złym doradcą / pośpiech zły doradca • robić dobrą minę do złej gry • Serwacy, Pankracy, Bonifacy – źli na ogrody chłopacy • siła złego na jednego • szata świetna nie ozdobi złego, a podła nie oszpeci dobrego • ten się nie boi, kto złego nie broi • urodzić się pod złą gwiazdą • w piątek zły początek • w przypowieści złe i dobre się mieści • woda młynem, wiatr śmigłami, a złą babą diabeł obraca • z dobrych rodziców dobrzy potomkowie, ze złych źli bywają • z dwojga złego mniejsze obierać trzeba • z ogniem i złym człowiekiem żartować nie można • zła godzina • zła krew • zła tam rada, gdzie animusz pański, a błazeńska intrata • zła to gospodyni, która lnu z wody nie wyczyni • zła żona jak bęben, który ustawicznie bije pobudkę • złe dłużej pamiętamy niż dobre • złe języki • złe nie śpi • złe oko • złego diabli nie biorą / złego diabli nie wezmą • złego sąsiada i kłótni w domu nie życzyć nikomu • złej baletnicy przeszkadza rąbek u spódnicy • złemu wrogowi daj chleba i soli • zły duch • zły koń i z góry nie pociągnie • zły ojciec rzadko ma dobrego syna • zły mąż gorszy jak wąż • zły tam kiermasz bywa, gdzie żona swarliwa • zły to ptak, co swe gniazdo plugawi / zły to ptak, co swe gniazdo kala • znać jak zły szeląg
etymologia:
prasł. *zъlъ[1]
uwagi:
tłumaczenia:
źródła:
  1. 1 2 3 publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Hasło „zły I” w: Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN.
  2. ↑ Danuta Buttler, Halina Satkiewicz, Język i my, wydanie I, WSiP, Warszawa 1990, s. 126.
  3. ↑ publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Hasło „zły” w: Zygmunt Saloni, Włodzimierz Gruszczyński, Marcin Woliński, Robert Wołosz, Danuta Skowrońska, Zbigniew Bronk, Słownik gramatyczny języka polskiego — wersja online.
  4. ↑ Jan Tokarski, A ileż to kłopotu… ze spójnikiem „a”, „Poradnik Językowy” nr 4/1951, s. 6.
  5. ↑ Jan Tokarski, A ileż to kłopotu… ze spójnikiem „a”, „Poradnik Językowy” nr 4/1951, s. 1.
  6. ↑ Jan Tokarski, A ileż to kłopotu… ze spójnikiem „a”, „Poradnik Językowy” nr 2/1951, s. 14.

zły (język dolnołużycki)

wymowa:
znaczenia:

przymiotnik

(1.1) zły (związany ze złem)
odmiana:
(1.1) st. wyższy góršy; st. najwyższy nejgóršy
przykłady:
składnia:
kolokacje:
synonimy:
antonimy:
(1.1) dobry
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
przysł. zlě
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
por. špatny
źródła:

zły (język górnołużycki)

wymowa:
znaczenia:

przymiotnik

(1.1) zły (związany ze złem)
odmiana:
przykłady:
składnia:
kolokacje:
synonimy:
antonimy:
(1.1) dobry
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
por. špatny
źródła:
This article is issued from Wiktionary. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.