Zamek w Wysuczce

Zamek w Wysuczce w przeszłości
Państwo

 Cesarstwo Austrii

Miejscowość

Wysuczka

Typ budynku

zamek

Ukończenie budowy

XVII w.

Zniszczono

1831, 1945

Kolejni właściciele

Korwin-Szymanowscy, Tadeusz Czarkowski, Cyryl Czarkowski, Maria Czarkowska, Tadeusz Czarkowski-Golejewski, Cyryl Czarkowski-Golejewski

Położenie na mapie obwodu tarnopolskiego
Położenie na mapie Ukrainy
48°47′13″N 25°59′16″E/48,786944 25,987778

Zamek w Wysuczce – zamek zbudowany na początku XVII w., na niewielkim płaskowyżu na stromym i wyniosłym brzegu przy ujściu rzeki Głęboczek do Niczławy.

Historia

W 1672 r. zamek został zdobyty przez Turków, a w 1675 roku obsadzony był przez załogę króla Polski Jana III Sobieskiego. W 1772 w wyniku I rozbioru Polski Wysuczka znalazła się pod zaborem austriackim. Pod koniec XVIII wieku należała do polskiej rodziny Szymanowskich. Około 1800 r. właścicielem został Tadeusz Czarkowski.

Architektura

Nie są znane opisy, plany czy przekazy ikonograficzne pierwotnego zamku. Był zbudowany z kamienia i cegły na planie nieregularnego czworoboku, tworząc obwód obronny z murami i czterema sześciobocznymi basztami w narożach. Podczas budowy od najbardziej stromej wschodniej strony wzgórza budowla została wzmocniona ścianą oporową z ciosanego piaskowca. Wieże miały różne wymiary, te od strony południowo-wschodniej były bardziej masywne od tych od strony południowo-zachodniej. W ścianach wież znajdowały się prostokątne szczeliny. Prawdopodobnie dolne kondygnacje wież były zwieńczone półkolistymi łukami, natomiast górne poziomy zostały wykonane z drewna. Wjazd do zamku, od północnej równinnej części płaskowyżu, oddzielonej przekopem suchej fosy i wałem prowadził przez wieżę bramną na obszerny dziedziniec. Budynek mieszkalny wznosił się nad urwistym, południowym krańcem wzgórza.

Pałac

Cyryl Czarkowski syn Tadeusza przed 1831 zburzył mury obronne z bramą, zasypał przekop od północy i rozpoczął przebudowę zamku na pałac, zlokalizowany między dwiema wieżami południowo-wschodnią i południowo-zachodnią. Zamek wzniesiony był na fundamentach i wykutych w skale piwnicach zamkowych, być może z wykorzystaniem starych murów naziemnych. Jego żona, Maria z domu Golejewska, wobec bezdzietności ich małżeństwa, przekazała majątek wraz z zamkiem adoptowanemu krewnemu, Tadeuszowi Czarkowskiemu (1850–1940), który warunkowo przyjął jej nazwisko panieńskie. Na przełomie 1890/1891 Tadeusz Czarkowski-Golejewski remontował ruiny zamku wysuckiego. Od tego czasu gospodarstwem tamże zajmowała się jego matka, Wiktoria Czarkowska. W maju 1891 zamieszkała tam rodzina Tadeusza, żona Maria (córka Filipa Zaleskiego) oraz synowie Cyryl i Wiktor.

W spisanym 1 października 1893 testamencie Maria Czarkowska (zmarła 14 października 1893) napisała: „Uniwersalnym spadkobiercą moim mianuję mojego przybranego syna Tadeusza Czarkowskiego-Golejewskiego” (jednocześnie wycofała się wcześniejszej obietnicy darowania córce Koziebrodzkich Marii dóbr w Wysuczce). Tadeusz Czarkowski-Golejewski był pierwszym ordynatem na Wysuczce, drugim był jego syn Cyryl (1885–1940, ofiara zbrodnia katyńskiej w 1940 z Ukraińskiej Listy Katyńskiej; podobnie jak drugi syn Tadeusza – Wiktor, a trzecim wnuk Cyryl (1915–1988).

Pod koniec XIX w. stał jeszcze zachowany prawie w całości i zamieszkały obronny niegdyś zameczek. Pożar zniszczył pałac pod koniec kwietnia 1899. Na jego miejscu wybudowano około 1910 mniejszy pałac, który pozostał własnością rodziny Czarkowskich do 1939 r. W 1939 r. pałac i przyległe części starego zamku były w dobrym stanie. W zamku – pałacu mieszkał jego właściciel. Po 1945 r., gdy Polsce odebrano południowe województwa i przyłączono do Ukraińskiej SRR, zamek został ostatecznie zburzony i rozebrany w 1991 r. Samorząd wsi postanowił rozebrać cztery wielopoziomowe wieże zamku, tłumacząc swoją decyzję niebezpiecznym stanem obiektu. Wieże zostały prawie całkowicie zburzone. Z czterech kondygnacji ocalały tylko niewielkie fragmenty do pierwszego poziomu.

Obecnie z ruin całego kompleksu pozostały dwie narożne wieże zamku: południowo-wschodnia sześcioboczna, masywna, z prostokątnymi strzelnicami w górnej kondygnacji rozkutymi na okna i południowo-zachodnia. Między nimi znajdują się pozostałości fundamentów pałacu z piwnicami. Wieża południowo-wschodnia zachowała się na wysokość dwóch kondygnacji. Łuki w dolnej kondygnacji wieży zachowały swój pierwotny kształt. Ze smuklejszej wieży południowo-zachodniej pozostała część pierwszej kondygnacji i strzelnicami.

Urodzeni

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Замок в селе Высечка. zamki-kreposti.com.ua. [dostęp 2013-10-25].
  2. 1 2 3 4 5 6 Sulimierski, Chlebowski i Walewski 1895 ↓, s. 144.
  3. ↑ Rąkowski 2006 ↓, s. 215.
  4. ↑ Pamiętnik 1905 ↓, s. 236-237.
  5. 1 2 Pamiętnik 1905 ↓, s. 237.
  6. ↑ Pamiętnik 1905 ↓, s. 276.
  7. ↑ Ukraińska Lista Katyńska. Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, 1994. s. 15. [dostęp 2015-03-08].
  8. ↑ Cyryl Czarkowski-Golejewski – profil na stronie Genealogia Grochowski. genealogia.grocholski.pl. [dostęp 2015-03-08].
  9. ↑ Kleine Chronik. Schloßbrand. „Neue Freie Presse”. Nr 12456, s. 1, 27 kwietnia 1899. (niem.).
  10. ↑ Pamiętnik 1905 ↓, s. 249.

Bibliografia

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.