Wołczków
Вовчків

Dniestr w okolicach Wołczkowa
Państwo

 Ukraina

Obwód

 iwanofrankiwski

Rejon

iwanofrankiwski

Hromada

Dubowce

Nr kierunkowy

+3803431

Kod pocztowy

77181

Położenie na mapie obwodu iwanofrankiwskiego
Położenie na mapie Ukrainy
49°02′41,5″N 24°51′33,4″E/49,044861 24,859278

Wołczków (ukr. Вовчків) – osada na prawie ruskim, następnie osada na prawach miejskich, potem samodzielna gmina wiejska, później wieś w gminie Mariampol, obecnie w granicach gminy Dubowce (ukr. Дубівці).

Położenie

Wołczków leży na południowo-zachodnim krańcu części Wyżyny Podolskiej, na lewym brzegu rzeki Dniestr, 14 km na południowy wschód od Halicza oraz 15 km na północny wschód od Stanisławowa, bezpośrednio przylega do Mariampola.

Klimat i przyroda

W Wołczkowie i okolicach panuje klimat umiarkowany ciepły kontynentalny. Najwyższe wzniesienie po wschodniej stronie dochodzi do 300 m n.p.m.

Rzeka: Dniestr.

Potok: Woronica – lewy dopływ Dniestru, różnie nazywany na mapach z wcześniejszych okresów: "Koropecki", „Dolny Potok”, „Potok Zabłocie” zwany w dolnym biegu „Zgniły Potok”, „Potok Woronica”.

Około 1 km na północ od Wołczkowa przy "Potoku Zgniłym" występują złoża kredy z krzemieniami.

Archeologia

Pierwsze badania archeologiczne tych okolic przeprowadził Stanisław Krzyżanowski w 1869, następne wykonała Karpacka Ekspedycja Archeologiczna. Najstarsze znaleziska datowane są na okres kultury mustierskiej (150–35 tys. lat p.n.e.).

Historia

1386–1795

W okresie Korony Królestwa Polskiego miejscowość leżąca w prowincji małopolskiej, województwie ruskim, powiecie halickim. W 1452 Piotr ze Szczawina (Petrus de Szczawino), sprzedał Wołczków (lat. Volczkow) i Łuka (lat. Luka) Panu Andrzejowi Bilinie z Rzepniowa (Andree de Rzepinow).

W tym okresie w Wołczkowie pracował pop Ihnat (1463 i 1464), co świadczy o funkcjonowaniu cerkwi.

Jan Bylinka w 1469 przedstawił nadanie Władysława księcia opolskiego na wieś Wołczków z monasterem Ostrów okazując potwierdzenie Kazimierza Jagiellończyka.

Zapisy z 1470 mówią o tym, że z Halicza do Wołczkowa dowiodła lokalna droga (prywatna) groblą stawu bybelskiego. Zachodnią część obszaru przepływa dopływ Dniestru. Zabudowania leżą po obu stronach potoku. W księdze podatkowej z 1515 odnotowano we wsi 4 łany (ok. 100 ha) ziemi uprawnej i kolejne 3 łany ziemi przejściowo wolnej.

W XVI wieku Wołczków przeżywał okres rozrostu. Zbudowano drewniany kościół w Wołczkowie – należący do dziekanii uścieńskiej w archidiecezji lwowskiej, w późniejszej parafii mariampolskiej. Świątynia została zniszczona przez Tatarów w czasie najazdów turecko-tatarskich w 1594.

Począwszy od 1630, osada należała do książęcej (szlacheckiej) rodziny Teodora Andrzeja Bełżeckiego, który w latach trzydziestych XVII wieku otrzymał od króla polskiego Zygmunta III Wazy przywilej na budowę miasta na terenie Wołczkowa. Bełżecki zbudował drewniany zamek-rezydencję, który stał się cytadelą miasta. W 1670 król Polski Jan III Sobieski nadał osadzie miejskie prawa magdeburskie. Drewniany zameczek zwany Boża Wola w 1676 oblegały wojska osmańskie z ich krymsko-tatarskimi sojusznikami, które doszczętnie spaliły miasto wraz z zamkiem. Stanisław Jan Jabłonowski w południowej części majętności Wołczków, na miejscu zwanym Bohowid (Boży widok) w 1691 założył miasteczko Mariampol i zbudował w nim zamek obronny, który stanowił zbrojną placówkę chroniącą okolice przed Turkami.

1792–1918

Królestwo Galicji i Lodomerii(wchodzące w skład: Monarchii Habsburgów a potem Cesarstwa Austriackiego i Austro-Węgier), Okręg administracyjny Namiestnictwa we Lwowie, obwód stanisławowski, powiat halicki a od 1866 powiat stanisławowski.

W 1876 Krajowa Rada Szkolna udzieliła zaliczkę na budowę szkoły ludowej w Wołczkowie. Budynek szkoły pospolitej był parterowy, murowany prowadzony przez: Jan Szaniawski, Józefa Grobelna, Marya Nawaryjska.

Według Skorowidz miejscowości i dóbr tabularnych Galicji właścicielami Wołczkowa byli kolejno: Józefa z Książąt Jabłonowskich Hrabina Stadnicka, Franciszka Pajączkowska, Eleonora Skarbek księżna Jabłonowska (1855, 1868, 1877); Oswald, Karol i Edmund hrabia Potoccy herbu Pilawa (1890); Marya Torosiewicz (1897 i 1905); Marya Błażowska (1914), następnie majątek został rozparcelowany.

Prowadzona w Wołczkowie stadnina koni w 1824 została nagrodzona za przychów najpiękniejszych klaczy. Częste pożary niszczyły po kilkadziesiąt zabudowań. W 1904 doszło do pożaru folwarku Świdowa (obszar dworski w północno-wschodniej części Wołczkowa), który zniszczył stajnię.

W 1896 funkcjonowały dwa miejsca sprzedaży soli kontrolowane przez Wydział Krajowy.

Spółka Wodna powstała w 1907; należeli do niej właściciele nieruchomości czterech gmin: Wołczków, Marjampol Miasto, Marjampol Wieś i Tumierz. Z funduszu krajowego w 1910 sfinansowano budowę trzech studni wody, gdyż woda znajduje się w bardzo głębokich warstwach. W 1912 naczelnikiem gminy był Józef Such.

Sprawozdania Komitetu c. k. Galicyjskiego Towarzystwa Gospodarskiego świadczą o istnieniu w gminie "Kółka rolniczego Wołczków", w którym Oddział Stanisławów prowadził szkolenia.

Z rozkazu nr 56 Rady Naczelnej Drużyn Bartoszowych w 1914 utworzona została drużyna w Wołczkowie wchodząca w skład Chorągwi Stanisławowskiej, którą dowodził Tadeusz Zagajewski student Politechniki Lwowskiej.

1918–1939

II Rzeczpospolita, województwo stanisławowskie, powiat stanisławowski. Ustawą z 3 grudnia 1920 zjednoczono administracyjny ustrój Galicji z tym wprowadzonym w byłym zaborze rosyjskim, tworząc 23 grudnia 1920 województwa: krakowskie, lwowskie, stanisławowskie i tarnopolskie.

W 1926 Michał Grobelny, mieszkaniec Wołczkowa rozpoczął starania w Starostwie w Stanisławowie o udzielenie konsensu wodno-prawnego na budowę młyna na potoku Woronica. Północną część Wołczkowa składająca się z grupy domów, młyna i karczmy nazywano "Woronica".

W latach 1930-1939 z ramienia Towarzystwa Szkoły Ludowej była prowadzona biblioteka przez Jana Kostańskiego.

Ostatnim polskim sołtysem Wołczkowa był Kasper Szczygielski. Od 14 lipca 1934 gmina Wołczków została włączona w skład gminy Mariampol Miasto.

1939-1941

Okupacja sowiecka ziem polskich.

1941–1945

Generalne Gubernatorstwo, dystrykt galicyjski, powiat stanisławowski.

1945–1962

ZSRR, Ukraińska Socjalistyczna Republika Radziecka, obwód stanisławowski. Na skutek Konferencji jałtańskiej (4–11.02.1945) doszło do wysiedlenia ludności polskiej z Wołczkowa i Mariampola na tereny przyłączone do Polski po 1945.

1962–1991

ZSRR, Ukraińska Socjalistyczna Republika Radziecka, obwód iwanofrankiwski, rejon halicki; w 1983 Wołczków ponownie został włączony do graniczącego z nim Mariampola.

1991–2020

Ukraina, obwód iwanofrankiwski, rejon iwanofrankiwski, część gminy Mariampol (Marinopil).

od 2020

Ukraina, obwód iwanofrankiwski, rejon iwanofrankiwski, część gminy Dubowce.

Zamek

W 1691 król Polski Jan III Sobieski wydał zrujnowane miasto Wołczków krakowianinowi, kasztelanowi, hetmanowi Stanisławowi Janowi Jabłonowskiemu (1634–1702) z przywilejem budowy fortu w tym miejscu. Fort powstał na wzgórzu w zakolu rzeki, miał cztery wysokie wieże. Były dwa wejścia do zamku poprzez mosty zwodzone. Ściany fortu były wysokie na 10 stóp i grube na 15. Południowo-wschodnie i południowe fragmenty fortu były chronione przez dużą, głęboką fosę. U stóp wzgórza utworzono kwadratowy rynek. Pierwszymi mieszkańcami byli mieszkańcy z dawnego zamku Boży Widok.

Ludność

Według powszechnych spisów ludności przeprowadzonych w czasach monarchii austrowęgierskiej ludność Wołczkowa liczyła:

  • w 1854 – 665
  • w 1870 – 804
  • w 1880 – 930: 915 (gmina) oraz 15 (obszar dworski)
  • w 1890 – 1034: 1012 (gmina) oraz 22 (obszar dworski)
  • w 1900 – 1083: 1041 narodowości polskiej i 42 narodowości rusińskiej w 203 domach,
  • w 1904 – 1139 (jako wł. Marya Torosiewicz)
  • w 1914 – 1184 (gmina Wołczków i folwark Świdowa liczone razem jako wł. M. Błażowska)

Według Spisu Powszechnego przeprowadzonego na terenie Rzeczypospolitej Polskiej Wołczków zamieszkiwało:

  • w 1921 – 1106: 1077 narodowości polskiej i 29 narodowości rusińskiej w 227 budynkach mieszkalnych
  • w 1931 – 1154 w 251 budynkach mieszkalnych.

Wg spisu niemieckiego w czasie II wojny światowej w 1943 liczba ludności Wołczkowa wynosiła 1178.

Zbrodnia w Wołczkowie

Miała tutaj miejsce zbrodnia nacjonalistów ukraińskich na polskiej ludności cywilnej w okresie II wojny światowej. Wołczków był wsią, w której znaczną większość stanowili Polacy. Z 380 gospodarstw jedynie 12 należało do Ukraińców. W nocy z 29 na 30 marca 1944 przez oddział Ukraińskiej Powstańczej Armii dokonane zostało ludobójstwo na polskich mieszkańcach wsi Wołczków. W wyniku dokonanego napadu zginęły nie mniej niż 74 osoby. W dniu 27 grudnia 1944 w okolicach Krzywej Góry nacjonaliści ukraińscy dokonali zabójstwa kolejnych 13 osób z Wołczkowa.

Instytut Pamięci Narodowej we Wrocławiu prowadził śledztwo w tej sprawie. Od 2000 przesłuchano w tej sprawie kilkuset poszkodowanych Polaków i Ukraińców lub ich rodziny.

Urodzeni w Wołczkowie

  • Jan Czerniak D.B.
  • Wincenty Dolipski D.B. (1888)
  • Józef Grochalski, s. Marcina D.B. (1885)
  • Wincenty Mościcki D.B. (1880)
  • Ludwik Nowak, s. Bartłomieja D.B. (1881-1915)
  • Bartłomiej Obacz, s. Michała D.B. (1881)
  • Marcin Obacz, s. Macieja D.B. (1882)
  • Andrzej Szczygielski, s. Kaspra D.B.
  • Jan Szczygielski, s. Wojciecha D.B. (1881)
  • Szczepan Szczygielski, s. Kaspra D.B.
  • Szczepan Szczygielski, s. Wojciecha D.B.
  • Jan Tomczak, s. Tomasza D.B.
  • Michał Tomczak, s. Kaspra D.B.
  • Michał Zając D.B.
  • Genowefa Wójcik SM (1911-1974)
  • Andrzej Kostański SL, Bataliony Chłopskie okręg Stanisławów, 2 Armia WP, ZSL (1912–1984)
  • ppk Józef Grochalski JS (1912–1993)
  • Franciszek Grochalski (1912-1967)
  • Paulina Szczygielska (1921)
  • prof. dr hab. Ryszard Łużny (1927–1998)
  • Jan Bochenek (1931-2011)
  • Jan Gorczyca EC (1932)
  • Józef Obacz artysta (1934-2021)
  • mgr inżynier górnictwa Marian Śrutwa (1936–1995)
  • Józef Czerniak (1937)
  • mgr fizyk Michał Tomczak (1939–2020)
  • Tadeusz Gwizdak (1943)

Pobliskie miejscowości

Mariampol, Pobereże, Jezupol, Dubowce, Wodniki, Łany, Tumierz, Uście Zielone, Dołhe, Stryhańce, Pobereże

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej : z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie w skutek fundacyi śp. Alexandra hr. Stadnickiego. T. 12, [Najdawniejsze zapiski sądów halickich 1435-1475] [online], polona.pl, 409, *4100 (pol.).
  2. ↑ Dziennik Rządowy dla Kraju Koronnego Galicyi i Lodomeryi [...] = Landes-Regierungs-Blatt für das Kronland Galizien und Lodomerien [...]. 1854, oddział 1, cz. 28, „Biblioteka Jagiellońska, 100245 III”, 5 sierpnia 1854, s. 339.
  3. ↑ Podział administracyjny państwa na województwa, powiaty, gminy wiejskie i gminy miejskie [online], polona2.pl, s. 95.
  4. ↑ Stanisławowski Dziennik Wojewódzki. 1936, nr 8, „Biblioteka Jagiellońska, 102191 III”, 1 maja 1936, s. 116.
  5. ↑ Stanisławowski Dziennik Wojewódzki. 1939, nr 6, „Biblioteka Jagiellońska, 102191 III”, 1 kwietnia 1939, s. 83.
  6. ↑ Дубовецька територіальна громада - вітаємо на офіційному веб-сайті [online], dubovecka-gromada.gov.ua (urdu).
  7. ↑ Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom VI - wynik wyszukiwania - DIR [online], dir.icm.edu.pl, s. 147.
  8. 1 2 Wołczków, wś, powiat stanisławowski, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XIII: Warmbrun – Worowo, Warszawa 1893, s. 864.
  9. ↑ Polona [online], polona2.pl [dostęp 2023-11-21].
  10. ↑ Przemysław (1877–1950) Dąbkowski, Podział administracyjny województwa ruskiego i bełzkiego w XV wieku: z mapą, Miejska Biblioteka Publiczna w Sanoku, 1939, 41, l.p. 227 (pol.).
  11. ↑ Herbarz polski : wiadomości historyczno-genealogiczne o rodach szlacheckich. Cz. 1 t. 1 [online], polona2.pl, s. 284.
  12. ↑ Akta grodzkie i ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej : z archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie w skutek fundacyi śp. Alexandra hr. Stadnickiego. T. 12, [Najdawniejsze zapiski sądów halickich 1435-1475] [online], polona.pl, 215, *2494 (pol.).
  13. ↑ Dąbkowski Przemysław, Szkice średniowieczne [online], polona2.pl, s. 20 (pol.).
  14. ↑ Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom XV cz.2 - wynik wyszukiwania - DIR [online], dir.icm.edu.pl, s. 700.
  15. ↑ Przemysław (1877–1950) Dąbkowski, Stosunki gospodarcze ziemi halickiej w XV wieku, Lwów 1927, s. 35.
  16. ↑ Aleksander Jabłonowski (1829–1913), Ziemie ruskie: Ruś Czerwona, Seria: Źródła Dziejowe (Warszawa) ; t. 18,1 ; Seria: Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym ; t. 7, cz. 1, Warszawa: skł. gł. u Gebethnera i Wolffa, 1902, s. 170 (pol. • łac.).
  17. ↑ Encyklopedya do krajoznawstwa Galicyi pod względem historycznym, statystycznym, topograficznym [...]. T. 1 [online], polona.pl, s. 243 (pol.).
  18. ↑ Prawem i lewem : obyczaje na Czerwonej Rusi w pierwszej połowie XVII wieku. T. 1, Czasy i ludzie [online], polona2.pl, s. 98 (pol.).
  19. ↑ Władysław Łozińskim Prawem i lewem. Obyczaje na Czerwonej Rusi w pierwszej połowie XVII wieku, 1903, s. 98.
  20. 1 2 Grzegorz Ra̜kowski, Przewodnik krajoznawczo-historyczny po Ukrainie Zachodniej. Cz. 2: Podole, Pruszków: Oficyna Wydawn. "Rewasz", 2006, s. 305-306, ISBN 978-83-89188-46-5 (pol.).
  21. ↑ Aleksander (1865-1944) Czołowski, Z przeszłości Jezupola i okolicy [online], polona2.pl, s. 125 (pol.).
  22. ↑ Dziennik Rządowy dla Kraju Koronnego Galicyi i Lodomeryi [...] = Landes-Regierungs-Blatt für das Kronland Galizien und Lodomerien [...]. 1854, oddział 1, cz. 28, „Biblioteka Jagiellońska, 100245 III”, 5 sierpnia 1854, s. 287, 339.
  23. ↑ [Kadencja I, sesja III, al. 85] Alegaty do Sprawozdań Stenograficznych z Trzeciej Sesyi Sejmu Galicyjskiego z roku 1865-1866. Alegat 85, „Biblioteka Jagiellońska,”, 1865–1866, s. 28.
  24. ↑ [Kadencja IV, sesja I, al. 13] Alegata do Sprawozdań Stenograficznych z Pierwszej Sesyi Czwartego Peryodu Sejmu Krajowego Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem z roku 1877. Alegat 13, „Biblioteka Jagiellońska, 418423 III”, 1877, s. 88.
  25. ↑ Wołczków, wś, powiat stanisławowski, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XV, cz. 2: Januszpol – Wola Justowska, Warszawa 1902, s. 700.
  26. ↑ Маріямпіль з panoramio.com - Маріямпіль [online], com.ua [dostęp 2024-04-26] (ukr.).
  27. ↑ Spis nauczycieli publicznych szkół powszechnych i państwowych seminarjów nauczycielskich oraz Spis szkół w okręgu szkolnym lwowskim obejmującym województwa lwowskie, stanisławowskie i tarnopolskie [online], polona2.pl, s. 85.
  28. 1 2 Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerji z Wielkim Księstwem Krakowskim, Lwów: Prezydyum C.K. Namiestnictwa, 1913, s. 864.
  29. ↑ Gazeta Lwowska R.30, nr 68 (9 czerwca 1840) + dod. nadzwyczajny + dod. [online], polona2.pl, s. 1293.
  30. ↑ Gazeta Lwowska 1824, nr 28 (8 marca) + dod., polona2.pl, Lwów, s. 125.
  31. ↑ [Kadencja VIII, sesja I] Stenograficzne Sprawozdania z Pierwszej Sesyi Ósmego Peryodu Sejmu Krajowego Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem z roku 1902/3. T. 2. Posiedzenie 17-49 [całość], „Biblioteka Jagiellońska, 418421 III”, 1902–1903, s. 2034.
  32. ↑ Stanisław (1845-1911) Red Stojałowski, Stanisław (1875-?) Red Stohandel, Wieniec - Pszczółka, 1903, R. XXIX, Nr 38, „MF 25”, 1903, s. 599.
  33. ↑ Gazeta Narodowa, polona2.pl, Lwów 1862, s. 3.
  34. ↑ Maria (1856-1942) Siedlecka, Przodownica : pismo dla kobiet wiejskich R. 5, nr 6 (czerwiec 1904) + dod. + dod. ilustrowany [online], polona2.pl, s. 95.
  35. ↑ [Kadencja VII, sesja II, al. 32] Alegata do Sprawozdań Stenograficznych z Drugiej Sesyi Siódmego Peryodu Sejmu Krajowego Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem z roku 1896/7. Alegat 32, „Biblioteka Jagiellońska,”, Lwów: Sejm Krajowy Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem, 1896–1897, s. 9.
  36. ↑ Roboty wodne i meljoracyjne w południowej Małopolsce wykonane z inicjatywy Sejmu i Wydziału Krajowego. Cz. 3, Regulacja rzek górskich, zbiorniki wody i zabudowanie potoków górskich [online], polona2.pl, s. 396.
  37. ↑ [Kadencja IX, sesja I, al. 489] Alegata do Sprawozdań Stenograficznych z Pierwszej Sesyi Dziewiątego Peryodu Sejmu Krajowego Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkiem Księstwem Krakowskiem z roku 1909/1910. Alegat 489, „Biblioteka Jagiellońska, 418423 III”, 1909, s. 67.
  38. ↑ Sprawozdanie Wydziału Krajowego o Zamknięciu Rachunków Funduszów Krajowych za r. 1910, polona2.pl, 1911, s. 162.
  39. ↑ J. Red Szpilman, Przegląd Hygieniczny : organ Towarzystwa Hygienicznego. R.4, 1905, nr 2, „Biblioteka Jagiellońska, 100011 III”, 1 lutego 1905, s. 27.
  40. ↑ Galicyjskie Towarzystwo Gospodarskie Komitet, Sprawozdanie Komitetu c. k. Galicyjskiego Towarzystwa Gospodarskiego : za rok 1912, „Biblioteka Jagiellońska, 63122 III”, 1913, s. 203.
  41. ↑ Galicyjskie Towarzystwo Gospodarskie Komitet, Sprawozdanie Komitetu c. k. Galicyjskiego Towarzystwa Gospodarskiego : za rok 1912, „Biblioteka Jagiellońska, 63122 III”, 1913, s. 203, 253.
  42. ↑ Komitet Redakcyjny Księgi Pamiątkowej Drużyn Bartoszowych (Lwów) (red.), Drużyny Bartoszowe 1908-1914, „Biblioteka Uniwersytecka w Poznaniu”, 1939, s. 155-158, 275.
  43. ↑ Dz.U. z 1920 r. nr 117, poz. 768.
  44. ↑ Wł Red Kwaśniewski, Kurjer Stanisławowski : polski organ kresowy. R.39 (1926), nr 328, „Biblioteka Jagiellońska, 7767 IV czasop.”, 14 listopada 1926.
  45. ↑ Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom XIII - wynik wyszukiwania - DIR [online], dir.icm.edu.pl, s. 955 (pol.).
  46. 1 2 Kostański Andrzej (1912–1984), Moje wspomnienia, 1970.
  47. ↑ http://www.mariampol-wolczkow.pl/mariampol/images/mariampol/galerie/dokumenty/dok66.jpg
  48. ↑ Dz.U. z 1934 r. nr 64, poz. 564.
  49. ↑ Міста і села Галицького району: історія, пам'ятки, особистості – Івано-Франківськ, Нова Зоря, 2001 – с. 32.
  50. ↑ Про утворення та ліквідацію районів, Офіційний вебпортал парламенту України, 17 lipca 2020 (ukr.).
  51. ↑ Roman Aftanazy, Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, wyd. drugie przejrzane i uzupełnione, t. 7: Województwo ruskie, Ziemia Halicka i Lwowska, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1995, s. 113–115, ISBN 83-04-04229-0, ISBN 83-04-03701-7 (całość).
  52. ↑ Dziennik Rządowy dla Kraju Koronnego Galicyi i Lodomeryi [...] = Landes-Regierungs-Blatt für das Kronland Galizien und Lodomerien [...]. 1854, oddział 2, cz. 7, „Biblioteka Jagiellońska, 100245 III”, 30 czerwca 1854, s. 158.
  53. ↑ Jan Bigo, Najnowszy skorowidz wszystkich miejscowości z przysiółkami w Królestwie Galicyi, Wielk. Księstwie Krakowskiem i Księs. Bukowińskiem z uwzględnieniem wszystkich dotąd zaszłych zmian terytoryalnych kraju, z oznaczeniem starostw, sądów powiatowych [...]. Z najnowszą mapą Galicyi i Bukowiny, nakładem autora, 1886, s. 215.
  54. ↑ Alojzy (1845-1911) Szarłowski, Stanisławów i powiat stanisławowski pod względem historycznym i geograficzno-statystycznym, „178639 I”, 1887.
  55. ↑ WOJEWÓDZTWO STANISŁAWOWSKIE, [w:] Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, t. XIV, WARSZAWA: Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, 1923, s. 30, Opracowany na podstawie wyników Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych.
  56. ↑ Statystyka Polski cz. III, województwa południowe, [w:] Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Skorowidz gmin Rzeczypospolitej Polskiej [.djvu], t. Serja B, zeszyt 8c, ludność i budynki na podstawie tymczasowych wyników Drugiego Powszechnego Spisu Ludności z dn. 9.XII.1931 r. oraz powierzchnia ogólna i użytki rolne, mbc.cyfrowemazowsze.pl, Warszawa 1933, s. 61–62 (pol.).
  57. ↑ http://wiki-de.genealogy.net/w/index.php?title=Datei:Generalgouv_gemeindevz_1943.djvu&page=1 Amtliches Gemeinde- und Dorfverzeichnis fuer das GG].
  58. ↑ Witold Redaktor Listowski, Dawne Kresy Południowo Wschodnie w optyce historycznej i współczesnej. 4., Przedsiębiorstwo Poligraficzno-Papiernicze "Arsgraf", 2012, s. 195, 200, 202, 204 (pol.).
  59. ↑ Witold Redaktor Listowski, Dawne Kresy Południowo-Wschodnie w optyce historycznej i współczesnej. 5., Przedsiębiorstwo Poligraficzno-Papiernicze "Arsgraf", 2013, s. 39, 42, 56.
  60. ↑ IPN umorzył śledztwo w sprawie ludobójstwa dokonanego na Polakach. Dzieje.pl, 2012-05-15. [dostęp 2017-06-17]. (pol.).
  61. ↑ Komitet Redakcyjny Księgi Pamiątkowej Drużyn Bartoszowych (Lwów) (red.), Drużyny Bartoszowe 1908-1914, „Biblioteka Uniwersytecka w Poznaniu”, 1939, s. 295.
  62. ↑ Komitet Redakcyjny Księgi Pamiątkowej Drużyn Bartoszowych (Lwów) (red.), Drużyny Bartoszowe 1908-1914, „Biblioteka Uniwersytecka w Poznaniu”, 1939, s. 299.
  63. ↑ Komitet Redakcyjny Księgi Pamiątkowej Drużyn Bartoszowych (Lwów) (red.), Drużyny Bartoszowe 1908-1914, „Biblioteka Uniwersytecka w Poznaniu”, 1939, s. 311.
  64. ↑ Komitet Redakcyjny Księgi Pamiątkowej Drużyn Bartoszowych (Lwów) (red.), Drużyny Bartoszowe 1908-1914, „Biblioteka Uniwersytecka w Poznaniu”, 1939, s. 356.
  65. ↑ Komitet Redakcyjny Księgi Pamiątkowej Drużyn Bartoszowych (Lwów) (red.), Drużyny Bartoszowe 1908-1914, „Biblioteka Uniwersytecka w Poznaniu”, 1939, s. 360.
  66. 1 2 Komitet Redakcyjny Księgi Pamiątkowej Drużyn Bartoszowych (Lwów) (red.), Drużyny Bartoszowe 1908-1914, „Biblioteka Uniwersytecka w Poznaniu”, 1939, s. 361.
  67. 1 2 Komitet Redakcyjny Księgi Pamiątkowej Drużyn Bartoszowych (Lwów) (red.), Drużyny Bartoszowe 1908-1914, „Biblioteka Uniwersytecka w Poznaniu”, 1939, s. 390.
  68. 1 2 Komitet Redakcyjny Księgi Pamiątkowej Drużyn Bartoszowych (Lwów) (red.), Drużyny Bartoszowe 1908-1914, „Biblioteka Uniwersytecka w Poznaniu”, 1939, s. 391.
  69. 1 2 Komitet Redakcyjny Księgi Pamiątkowej Drużyn Bartoszowych (Lwów) (red.), Drużyny Bartoszowe 1908-1914, „Biblioteka Uniwersytecka w Poznaniu”, 1939, s. 396.
  70. ↑ Komitet Redakcyjny Księgi Pamiątkowej Drużyn Bartoszowych (Lwów) (red.), Drużyny Bartoszowe 1908-1914, „Biblioteka Uniwersytecka w Poznaniu”, 1939, s. 408.
  71. ↑ Kościół rzymskokatolicki archidiecezji lwowskiej na terenie województwa lwowskiego z wyjątkiem Lwowa w latach 1945-1991. Część 2 [online], Nowy Kurier Galicyjski, 5 stycznia 2022 [dostęp 2023-09-27] (pol.).
  72. ↑ Instytut Gość Media, Matka Boża Zwycięska w kościele NMP na Piasku. 30. rocznica koronacji [online], Instytut Gość Media, 8 września 2019.
  73. ↑ https://wydawnictwowam.pl/sites/default/files/88926_skrot.pdf
  74. ↑ Biuletyn Informacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej [online], katalog.bip.ipn.gov.pl [dostęp 2023-07-24].
  75. ↑ Paulina Szczygielska | Województwo Kujawsko-Pomorskie [online], kujawsko-pomorskie.pl [dostęp 2024-04-26] (pol.).
  76. ↑ https://dbc.wroc.pl/Content/109479/Rocznik_1990.pdf
  77. ↑ Żołnierze Niezłomni Józefa Obacza [online], walbrzych24.com [dostęp 2023-10-02] (pol.).
  78. ↑ PROGRAM POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ IM. W. PSTROWSKIEGO, Spis absolwentów s.165, Gliwice 1961, s. 165 [dostęp 2023-03-30] (pol.).
  79. ↑ Biuletyn Informacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej [online], katalog.bip.ipn.gov.pl [dostęp 2023-07-24].
  80. ↑ Biuletyn Informacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej [online], katalog.bip.ipn.gov.pl [dostęp 2023-07-24].

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.