SA137/SA138

SA137-009 na stacji Lublin
Kraj produkcji

 Polska

Producent

Newag Nowy Sącz

Lata budowy

2010–2014

Układ osi

220M: B'2'B'
221M: B'2'2'B'

Układ wagonów

220M: s+s
221M: s+d+s

Wymiary
Masa służbowa

220M: 82 t
221M: 105 t

Długość

220M: 41 800 mm
221M: 58 360 mm

Szerokość

2850 mm

Wysokość

3900 mm

Średnica kół

840 mm

Napęd
Typ silników

MTU 6H1800R84

Liczba silników

2×390 kW

Parametry eksploatacyjne
Przyspieszenie rozruchu

0,45 m/s2

Maksymalna prędkość eksploatacyjna

120 km/h

Parametry użytkowe
Wysokość wejścia

600 mm
(od główki szyny)

Liczba miejsc siedzących

220M: 127+13
221M: 190

Liczba miejsc ogółem

220M: 284
221M: 390

Newag 220M/221M – rodzina dwu- i trójczłonowych spalinowych zespołów trakcyjnych produkowanych przez przedsiębiorstwo Newag z Nowego Sącza. Łącznie w latach 2010–2014 wyprodukowano 9 sztuk dwuczłonowych i 5 egzemplarzy trójczłonowych, które eksploatowane są przez Polregio, a w przeszłości również przez Koleje Śląskie i SKM Trójmiasto.

Historia

Geneza

Po roku 1989 nastąpił intensywny spadek liczby pasażerów kolei, w wyniku czego coraz częściej dochodziło do sytuacji kiedy lokomotywa spalinowa ciągnęła jeden wagon. Takie rozwiązanie, w połączeniu z przestarzałością eksploatowanych w Polsce lokomotyw spalinowych, generowało duże koszty obsługi linii. Z wymienionych powodów powstała nisza dla popularyzacji samobieżnych pasażerskich pojazdów spalinowych (autobusów szynowych, wagonów spalinowych i spalinowych zespołów trakcyjnych).

Pierwsze lekkie pojazdy spalinowe zaczął produkować Kolzam i ZNTK Poznań na przełomie lat 80. i 90.. Żaden z modeli nie został jednak wyprodukowany w liczbie większej niż 5 sztuk i w 1996 roku zawieszono produkcję tego typu pojazdów. Uchwalenie w 2000 roku ustawy o restrukturyzacji PKP zmieniło sposób finansowania przewozów regionalnych, tworząc PKP Przewozy Regionalne oraz obligując samorządy do przeznaczenia części środków na zakup taboru.

Zamówienia dla samorządów realizowały Pesa (od 2001 roku), ZNTK Poznań (od 2002 roku) i Kolzam (od 2003 roku). Po roku 2006 jedynym producentem tego typu taboru w Polsce była Pesa, produkująca początkowo pojazdy jednoczłonowe – Pesa 214M, a później dwuczłonowe – Pesa 218M oraz trójczłonowe – Pesa 219M.

Produkcja

We wrześniu 2009 samorząd województwa pomorskiego ogłosił przetarg na dwu- i trójczłonowe spalinowe zespoły trakcyjne. Newag, chcąc wejść na nowy rynek, we współpracy z krakowską spółką EC Engineering zaprojektował takie pojazdy i rozpoczął ich produkcję w lutym 2010, jeszcze przed podpisaniem umowy z samorządem województwa pomorskiego, która nastąpiła 21 maja.

Pierwszy z wyprodukowanych 221M wyjechał na tory we wrześniu 2010 na targi InnoTrans do Berlina.

Łącznie na SZT z rodziny 220M/221M złożono 5 zamówień:

Następca

W przetargu dla Kolei Mazowieckich Newag zaproponował nową konstrukcję – 222M, do podpisania umowy doszło 18 czerwca 2013.

Konstrukcja

220M i 221M to odpowiednio dwu- i trójczłonowe, jednoprzestrzenne składy przeznaczony do obsługi regionalnych przewozów pasażerskich na liniach niezelektryfikowanych.

Wnętrze

Każdy z członów posiada po jednej parze odskokowo-przesuwnych drzwi o prześwicie 1300 mm, które znajdują się w strefie niskiej podłogi o wysokości 600 mm nad PGS. Dodatkowo pod każdymi drzwiami znajduje się jeden wysuwany schodek ułatwiający wsiadanie z niższych peronów. Nad wózkami napędowymi znajdującymi się na obu końcach składu znajduje się strefa wysokiej podłogi o wysokości 1200 mm nad PGS.

W jednym z członów w pobliżu drzwi znajduje się strefa dla osób niepełnosprawnych, wyposażona w rampy wjazdowe dla wózków inwalidzkich obok której znajduje się również toaleta przystosowana dla niepełnosprawnych, wyposażona w przewijak dla niemowląt. Siedzenia w pojeździe ułożone są w układzie grupowym w strefie wysokiej podłogi oraz szeregowym w strefie niskiej. W pojeździe znajduje się 6 wieszaków na rowery, gniazdka elektryczne, system informacji pasażerskiej, klimatyzacja i monitoring.

Podwozie i napęd

Obydwa skrajne wózki to dwuosiowe wózki napędowe typu 74RSNa o rozstawie osi 2500 mm, a wózki pomiędzy członami to dwuosiowe wózki toczne w systemie Jakobsa typu 72RSTa o rozstawie osi 2900 mm. Oparcie nadwozia na wózkach odbywa się poprzez sprężyny gazowe (II stopień usprężynowania) oraz sprężyny śrubowe (I stopień usprężynowania).

Do napędu pojazdów wykorzystano dwa zespoły napędowe w systemie power-pack, składający się z silnika wysokoprężnego o mocy 390 kW, przekładni mocy, sprężarki, generatora oraz układu chłodzenia silnika. Zasięg pojazdu to 1000 km.

Istnieje możliwość łączenie maksymalnie 3 pojazdów lub 2 pojazdów i wagonu w trakcję ukrotnioną.

Eksploatacja

Właściciel Przewoźnik Typ Seria Numery Liczba
pomorskie Polregio 220M SA137 001 ÷ 002 2
221M SA138 001 ÷ 004 4
opolskie 220M SA137 003 ÷ 004 2
lubuskie 220M SA137 005 1
Polregio 221M SA138 005 1
220M SA137 006 ÷ 009 4

Pomorskie

21 maja 2010 podpisano umowę z województwem pomorskim na dostarczenie 2 sztuk dwuczłonowych SZT (typ 220M) oraz 4 sztuk trójczłonowych SZT (typ 221M). Oba dwuczłonowe egzemplarze dostarczono 11 listopada, a dwa pierwsze trójczłonowe egzemplarze 30 listopada. Kolejne pojazdy 221M dostarczono 23 grudnia 2010 i 26 stycznia 2011.

Pojazdy zostały przekazane Przewozom Regionalnym oraz skierowane do obsługi tras pomiędzy Chojnicami, Kościerzyną, Gdynią i Helem. Dostarczone pojazdy dołączyły do zamówionych we wcześniejszych latach mniejszych pojazdów spalinowych: jednego Kolzam 212M, dwóch Pesa 214M oraz czterech Pesa 218M.

1 września 2015 roku 3 spośród 6 pomorskich zespołów (2 typu 220M i 1 typu 221M) zostały skierowane na linię Pomorskiej Kolei Metropolitalnej obsługiwaną przez SKM Trójmiasto. 9 grudnia 2018 obsługę części połączeń na linii PKM przejęły Przewozy Regionalne i to nim przekazano 3 pojazdy wcześniej użytkowane przez PKP SKM. 11 marca 2024 jednostka SA138-005 obsłużyła pierwszy kurs z pasażerami na trasie Kartuzy – Gdańsk po tzw. bajpasie kartuskim przez Starą Piłę.

Opolskie

28 września 2010 podpisano umowę z województwem opolskim na dostarczenie 2 sztuk dwuczłonowych SZT (typ 220M). 27 grudnia 2010 dostarczony pierwszy z pojazdów (SA137-003), a 10 maja 2011 drugi (SA137-004).

Dostarczone pojazdy dołączyły do zamówionych we wcześniejszych latach mniejszych pojazdów spalinowych: jednego Kolzam 212M, trzech Pesa 214M oraz pięciu Pesa 218M.

Lubuskie

17 kwietnia 2011 podpisano umowę z województwem lubuskim na dostarczenie 1 sztuki dwuczłonowego SZT (typ 220M). Pojazd rozpoczął służbę 9 grudnia 2012 wraz z wprowadzeniem nowego rozkładu jazdy.

Dostarczony pojazd dołączył do zamówionych we wcześniejszych latach mniejszych pojazdów spalinowych: czterech ZNTK Poznań 213M, jednego ZNTK Poznań 215M oraz sześciu Pesa 218M.

Koleje Śląskie

30 listopada 2012 podpisano umowę z województwem śląskim na dostarczenie 1 sztuki trójczłonowego SZT (typ 221M). Pojazd dostarczono 14 grudnia i przekazano w użytkowanie Kolejom Śląskim. W lutym 2013 pojazd został wniesiony w formie aportu do spółki.

Dostarczony pojazd dołączył do zamówionych we wcześniejszych latach mniejszych pojazdów spalinowych – dwóch SA109, będących własnością województwa oraz trzech SN82 i pięciu SN83 leasingowanych od grudnia 2012 przez Koleje Śląskie od spółki Sigma Tabor.

W drugiej połowie października 2018 Koleje Śląskie dokonały tymczasowej wymiany taboru z Przewozami Regionalnymi. Wymieniono spalinowy zespół trakcyjny SA138-005 na EN57-1823. 21 października SA138-005 rozpoczął kursowanie na Pomorzu. W lutym 2020 w zamian za SA138-005 Koleje Śląskie eksploatowały 2 składy EN57. 27 kwietnia 2022 pojazd został sprzedany PolRegio (wcześniejszym Przewozom Regionalnym) w przetargu na dostawę trójczłonowego spalinowego zespołu trakcyjnego.

Przewozy Regionalne/Polregio

17 maja 2013 podpisano umowę ze spółką Przewozy Regionalne na dostawę w formie leasingu 4 sztuk dwuczłonowych spalinowych zespołów trakcyjnych typu 220M. Pierwsze dwa pojazdy zostały dostarczone 17 stycznia 2014, a kolejne dwa 17 lutego.

2 pojazdy o numerach 006 i 007 zostały zakupione do obsługi tras w województwie pomorskim: Chojnice – Tczew – Malbork – Grudziądz, oraz Chojnice – Szczecinek – Słupsk, a 2 kolejne pojazdy o numerach 008 i 009 przeznaczono do obsługi tras w województwie lubelskim: Lublin – Parczew, Lublin – Stalowa Wola Rozwadów i Lublin – Zamość. Pojazdy przeznaczone dla Lubelskiego Oddziału Przewozów Regionalnych rozpoczęły służbę 19 lutego 2014.

W drugiej połowie października 2018 roku przewoźnik wydzierżawił od Kolei Śląskich SA138-005 w zamian za EN57-1823, który trafił do pomorskiego oddziału. 27 kwietnia 2022 pojazd SA138-005 został odkupiony do Kolei Śląskich w przetargu na dostawę trójczłonowego spalinowego zespołu trakcyjnego, a w lutym 2023 podczas przeglądu poziomu P4 pojazd otrzymał barwy nowego właściciela.

W 2022 roku spalinowe zespoły trakcyjne SA137-008 i 009 były umiejscowione w lubuskim zakładzie w Zielonej Górze. Na początku roku oba pojazdy były wyłączone z eksploatacji w związku z wymianą kół monoblokowych i tarcz hamulcowych.

W połowie 2022 jednostka SA137-007, zwykle kursująca w rejonie Chojnic, została skierowana do obsługi linii Pomorskiej Kolei Metropolitalnej.

Zobacz też

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 Michał Augustyn. Pierwsze zespoły trakcyjne z Newagu typu 220M i 221M. „Świat Kolei”. 5/2011, s. 30-35. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962.
  2. 1 2 220/1M. newag.pl. [dostęp 2014-02-24]. (pol.).
  3. ↑ Kolej. siskom.waw.pl. [dostęp 2012-09-10]. (pol.).
  4. ↑ Lokomotywy spalinowe. W: Paweł Terczyński: Atlas Lokomotyw 2007. Wyd. III. Poznań: Poznański Klub Modelarzy Kolejowych, 2007, s. 104-151. ISBN 978-83-920757-7-6. (pol.).
  5. ↑ Paweł Terczyński. Autobusy szynowe PKP. „Świat Kolei”. 6/1998, s. 10-18. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962.
  6. 1 2 3 4 Spalinowe wagony silnikowe. W: Paweł Terczyński: Atlas Lokomotyw 2007. Wyd. III. Poznań: Poznański Klub Modelarzy Kolejowych, 2007, s. 152-177. ISBN 978-83-920757-7-6. (pol.).
  7. ↑ Marek Malczewski. Autobusy szynowe RegioVAN. „Świat Kolei”. 4/2003, s. 12-13. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962.
  8. ↑ Arkadiusz Lubka. InnoTrans 2010. „Świat Kolei”. 10/2010, s. 3. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962.
  9. 1 2 Koniec epopei- Lubuskie kupiło pociąg spalinowy. rynek-kolejowy.pl, 2012-04-17. [dostęp 2012-09-10]. (pol.).
  10. 1 2 Dostawa 1 sztuki nowego spalinowego zespołu trakcyjnego. bip.slaskie.pl, 2010-10-12. [dostęp 2012-11-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-08-13)]. (pol.).
  11. 1 2 Polska-Warszawa: Tabor kolejowy 2013/S 131-227386 Ogłoszenie o udzieleniu zamówienia – zamówienia sektorowe. ted.europa.eu, 2013-07-08. [dostęp 2013-09-19]. (pol.).
  12. ↑ Koleje Mazowieckie będą miały nowy szynobus. ekonomia.rp.pl, 2013-06-18. [dostęp 2013-06-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-06-21)]. (pol.).
  13. ↑ Autobus Szynowy na trasie Lębork Łeba. „Świat Kolei”. 8/2004, s. 4-5. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962.
  14. 1 2 T. Sonntag. Pomorskie Szynobusy. „Świat Kolei”. 12/2005, s. 5. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962.
  15. ↑ Dwuczłonowy spalinowy zespół trakcyjny SA132 dla województwa pomorskiego. „Prospekty”. pesa.pl. (pol.).
  16. 1 2 mr. Otwarcie Pomorskiej Kolei Metropolitalnej w Gdańsku. „Technika Transportu Szynowego”. 10/2015, s. 10. Radom: Instytut Naukowo-Wydawniczy „TTS”. ISSN 1232-3829. (pol.).
  17. ↑ Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego: Zestawienie dotyczące taboru kolejowego. bip.pomorskie.eu, 2015-04-20. [dostęp 2016-07-11]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-07-11)]. (pol.).
  18. ↑ Dwóch przewoźników na linii PKM. Co z taryfą?. inforail.pl, 2018-12-10. [dostęp 2018-10-10]. (pol.).
  19. ↑ Dwóch przewoźników Pomorskiej Kolei Metropolitalnej. nowepomorze.pl, 2018-12-19. [dostęp 2019-01-03].
  20. ↑ Pierwsze kursy pociągów z Kartuz do Gdańska przez Bajpas Kartuski [zdjęcia] [film] [online], www.rynek-kolejowy.pl [dostęp 2024-03-12] (pol.).
  21. ↑ SA137-004 dla województwa Opolskiego. inforail.pl, 2012-05-17. [dostęp 2012-09-10]. (pol.).
  22. ↑ Piotr Synowiec. Opolski SA109-008 wreszcie w ruchu planowym. „Świat Kolei”. 2/2005, s. 4. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962.
  23. ↑ Opole: Kolejny szynobus na torach. inforail.pl, 2009-09-07. [dostęp 2012-09-22]. (pol.).
  24. ↑ Opole: Pesa zakończyła dostawy nowych SZT. inforail.pl. [dostęp 2012-09-22]. (pol.).
  25. ↑ Nowy rozkład jazdy lubuskich pociągów. lubuskie.pl, 2012-12-10. [dostęp 2012-12-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-03-12)]. (pol.).
  26. 1 2 3 Informacje dotyczące taboru kolejowego województwa lubuskiego stan na dzień 31.03.2012r.. „Biuletyn informacji publicznej”. DG.V.8063.14.2012. lubuskie.pl. (pol.).
  27. ↑ SA138 już w Katowicach. rynek-kolejowy.pl, 2012-12-14. [dostęp 2012-12-14]. (pol.).
  28. ↑ Koleje Śląskie dostaną 221M. W formie aportu. inforail.pl, 2013-02-18. [dostęp 2013-02-23].
  29. ↑ „Kolzam” na testach. Będzie w nowym rozkładzie. rynek-kolejowy.pl, 2012-09-20. [dostęp 2013-02-23]. (pol.).
  30. ↑ Plan naprawczy Kolei Śląskich. rynek-kolejowy.pl, 2012-12-12. [dostęp 2013-02-06]. (pol.).
  31. 1 2 Koleje Śląskie wymieniły się taborem z Przewozami Regionalnymi. inforail.pl, 2018-10-19. [dostęp 2018-10-20]. (pol.).
  32. ↑ SA138-005 Kolei Śląskich kursuje po Pomorzu. rynek-kolejowy.pl, 2018-11-05. [dostęp 2018-11-05]. (pol.).
  33. ↑ Dwa EN57 za dwa brakujące Elfy2 w Kolejach Śląskich. Umowa z Przewozami Regionalnymi - TransInfo [online], transinfo.pl [dostęp 2021-05-06] (pol.).
  34. 1 2 Karol Wach, SA138-005 już oficjalnie własnością POLREGIO [online], TransInfo, 20 maja 2022 [dostęp 2023-11-23] (pol.).
  35. 1 2 Karol Wach, POLREGIO kupuje SA138-005 [online], TransInfo, 7 kwietnia 2022 [dostęp 2023-11-23] (pol.).
  36. ↑ Newag dostarczy cztery pociągi dla Przewozów Regionalnych. inforail.pl, 2013-05-28. [dostęp 2013-05-28]. (pol.).
  37. ↑ Pierwsze szynobusy przekazane Przewozom Regionalnym. newag.pl, 2013-01-17. [dostęp 2013-01-25]. (pol.).
  38. 1 2 Dwa SA137 dla Lubelskiego Zakładu Przewozów Regionalnych. rynek-kolejowy.pl, 2014-02-17. [dostęp 2014-02-17]. (pol.).
  39. ↑ Pomorskie Przewozy Regionane z nowymi pociągami 220M. rynek-kolejowy.pl, 2014-01-16. [dostęp 2013-01-25]. (pol.).
  40. ↑ Przewozy Regionalne odnawiają tabor. kurier-kolejowy.pl, 2014-02-19. [dostęp 2014-02-19]. (pol.).
  41. ↑ SA137 już obsługują ruch regionalny na Lubelszczyźnie. rynek-kolejowy.pl, 2014-02-20. [dostęp 2014-02-20]. (pol.).
  42. ↑ SA138-005 w barwach Polregio [film] [online], www.rynek-kolejowy.pl [dostęp 2023-11-23] (pol.).
  43. ↑ Lubuskie Polregio pracuje nad dostępnością składów. Tabor już przyjechał [online], www.rynek-kolejowy.pl [dostęp 2023-11-23] (pol.).
  44. ↑ Karol Wach, Nietypowy skład na linii PKM; gościnnie [online], TransInfo, 12 maja 2022 [dostęp 2023-11-23] (pol.).
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.