Kalendarium historii Rumunii – uporządkowany chronologicznie, począwszy od czasów najdawniejszych aż do współczesności, wykaz dat i wydarzeń z historii Rumunii oraz jej krain historycznych: Wołoszczyzny, Mołdawii, Dobrudży i Siedmiogrodu.

Czasy najdawniejsze

• 106 – Rzymianie podbili Dację.
• V w. – pierwsi Słowianie pojawili się na terytorium dzisiejszej Rumunii.

Średniowiecze

• IX w. – Madziarzy zajęli Siedmiogród.
• X w. – ziemie mołdawskie weszły w skład Rusi Kijowskiej.
• XIV w. – założono hospodarstwa Mołdawii i Wołoszczyzny.
• 1387–1497 – Mołdawia stała się lennem Polski.
• 1386–1418 – panowanie Mirczy Starego na Wołoszczyźnie.
• 1441–1456 – János Hunyady został wojewodą Siedmiogrodu.

Nowożytność

• 1457–1504 – Stefan Wielki został hospodarem Mołdawii.
• 1497 – Jan Olbracht przeprowadził wyprawę wojenną na Mołdawię.
• 1593–1601 – rządy Michała Walecznego na Wołoszczyźnie – tymczasowe zjednoczenie trzech państw rumuńskich.
• 1613–1629 – Gábor Bethlen został księciem Siedmiogrodu.
• 1629–1648 – Jerzy I Rakoczy został władcą Siedmiogrodu.
• 1648–1660 – Jerzy II Rakoczy został władcą Siedmiogrodu.
• 1690 – Habsburgowie przejęli władzę w Siedmiogrodzie.
• 1704 – Franciszek Rakoczy został księciem Siedmiogrodu.
• 1775 – Austria zajęła Bukowinę.
• 1806–1812 – okupacja Rumunii przez Rosję.
• 1812 – Rosja zajęła Besarabię.
• 1856 – traktat paryski zachował zwierzchnictwo Turcji nad Mołdawią i Wołoszczyzną.
• 1858 – powzięto decyzję o połączeniu księstw naddunajskich w Zjednoczone Księstwa Mołdawii i Wołoszczyzny.
• 1859 – Aleksander Jan Cuza został hospodarem Mołdawii i Wołoszczyzny.
• 1861 – Aleksander Jan Cuza doprowadził do zjednoczenia Mołdawii i Wołoszczyzny, tworząc tym samym Rumunię.
• 1866 – Karol I Hohenzollern-Sigmaringen został władcą Rumunii.
• kwiecień 1877 – Rumunia proklamowała niepodległość.

1877–1989

• sierpień 1877 – Rumunia wzięła udział w wojnie rosyjsko-tureckiej, popierając w niej Rosję.
• marzec 1878 – traktat w San Stefano, Rumunia uzyskała dostęp do morza.
• lipiec 1878 – kongres berliński uznał niepodległość Rumunii.
• 1881 – Rumunia stała się monarchią.
• 1913 – Rumunia wzięła udział w II wojnie bałkańskiej, w wyniku której zajęła bułgarską Dobrudżę.
• 1916 – Rumunia przystąpiła do I wojny światowej po stronie Ententy.
• 5 marca 1918 – Rumunia podpisała zawieszenie broni.
• 7 maja 1918 – Rumunia podpisała pokój, kończąc tym samym udział w I wojnie światowej.
• 1 grudnia 1918 – Rumunia odzyskała Siedmiogród.
• 1919–1920 – traktaty w Saint-Germain-en-Laye, Trianon i Neuilly-sur-Seine uregulowały rumuńskie granice.
• 3 marca 1921 – Rumunia podpisała sojusz z Polską.
• 9 lutego 1934 – powstała Ententa Bałkańska, w której znalazła się Rumunia.
• 10 lutego 1938 – Karol II objął władzę dyktatorską.
• czerwiec 1940 – Rumunia odstąpiła od Besarabii i Bukowiny na rzecz ZSRR.
• sierpień 1940 – Rumunia odstąpiła Węgrom północny Siedmiogród.
• wrzesień 1940 – Rumunia oddała Bułgarii Dobrudżę.
• wrzesień 1940 – Karol II abdykował na rzecz syna Michała; Michał I wraz z generałem Ionem Antonescu włączył Rumunię do grupy państw Osi.
• styczeń 1941 – III Rzesza zajęła Rumunię.
• 23 sierpnia 1944 – wybuchło powstanie w Bukareszcie, w wyniku którego obalono Antonescu.
• 25 sierpnia 1944 – przejście Rumunii na stronę aliantów.
• 1944 – powstał Blok Narodowo-Demokratyczny (w którego w skład wchodzili: komuniści, socjaldemokraci, liberałowie i caraniści); w październiku komuniści odeszli z Bloku, tworząc tym samym Front Narodowo-Demokratyczny.
• 1944–1965 – rządy Gheorghe’a Gheorghiu-Deja.
• luty 1945 – powołano komunistyczny rząd Petru Grozy.
• 1946 – w wyniku sfałszowania wyników wyborów komuniści zdobyli większość mandatów do zgromadzenia narodowego.
• luty 1947 – Rumunia podpisała układ pokojowy w Paryżu, w wyniku którego Rumunia odzyskała Siedmiogród.
• 30 grudnia 1947 – komuniści zmusili Michała I do abdykacji.
• 30 grudnia 1947 – proklamowano Rumuńską Republikę Ludową.
• 1948 – Wielkie Zgromadzenie Narodowe uchwaliło konstytucję i ustawy nacjonalizujące przemysł, komunikację i banki.
• 1949 – Rumunia została członkiem RWPG.
• 1949–1962 – przeprowadzono kolektywizację rolnictwa.
• 1955 – Rumunia wstąpiła do Układu Warszawskiego i ONZ.
• 1965 – uchwalono nową konstytucję.
• 1967–1989 – rządy Nicolae Ceaușescu.
• 21 sierpnia 1968 – przed budynkiem Komitetu Centralnego Rumuńskiej Partii Komunistycznej zwołano gigantyczny wiec, podczas którego Ceaușescu wygłosił częściowo improwizowane przemówienie, w którym wezwał Rumunów do obrony przed radziecką inwazją.
• lata 80. XX w. – kryzys gospodarczy.
• 14 grudnia 1989 – w Jassach doszło do nieudanej próby zorganizowania manifestacji przeciwko dyktaturze.
• 15 grudnia 1989 – wybuchły protesty polityczne w Timișoarze.
• 17 grudnia 1989 – w Timișoarze służby bezpieczeństwa dowodzone przez generała Victora Stănculescu użyły broni w celu stłumienia protestów – zginęło ponad 60 osób.
• 18 grudnia 1989 – w Timișoarze ponownie wybuchły walki.
• 19 grudnia 1989 – rozpoczął się strajk miejscowych fabryk.
• 20 grudnia 1989 – w Timișoarze powstał Rumuński Front Demokratyczny; tego samego dnia dowódcy wojskowi odmówili dalszego mordowania Rumunów.
• 21 grudnia 1989 – przed budynkiem KC RPK Nicolae Ceaușescu wygłosił przemówienie, podczas którego demonstranci krzyczeli „Precz z Ceaușescu”; tego samego dnia wybuchły walki w Bukareszcie.
• 22 grudnia 1989 – w Bukareszcie wybuchły protesty, w których wzięły udział dziesiątki tysięcy ludzi; nowo mianowany głównodowodzący armii wydał rozkaz powrotu wojskowych do koszar; Nicolae Ceaușescu uciekł helikopterem z oblężonego przez demonstrantów gmachu Komitetu Centralnego; aresztowano go kilka godzin po ucieczce. Władzę w kraju przejął Front Ocalenia Narodowego, a tymczasowym prezydentem został Ion Iliescu.
• 25 grudnia 1989 – Nicolae Ceaușescu wraz z żoną Eleną zostali rozstrzelani.
• grudzień 1989 – przywrócono system wielopartyjny.

Czasy najnowsze

• 28 stycznia 1990 – podczas pierwszej mineriady górnicy rozpędzili uczestników protestów antykomunistycznych.
• luty 1990 – odbyła się druga mineriada, podczas których górnicy rozpędzili uczestników antyrządowych manifestacji.
• 20 maja 1990 – odbyły się wybory parlamentarne i prezydenckie. Zgodnie z oficjalnymi wynikami Front Ocalenia Narodowego zdobył 67%, a jego kandydat na prezydenta – Ion Iliescu – 85%.
• 13–17 czerwca 1990 – podczas trzeciej mineriady górnicy zabili ośmiu uczestników antykomunistycznych protestów.
• 21 listopada 1991 – Rumunia uchwaliła nową konstytucję.
• grudzień 1991 – podczas czwartej mineriady obalono rząd Petre Romana.
• 1996 – prezydentem został Emil Constantinescu.
• 1999 – odbyły się dwie ostatnie mineriady.
• 2000 – Ion Iliescu został ponownie wybrany na prezydenta.
• 2001 – przyjęto ustawę reprywatyzacyjną.
• 2004 – Rumunia przystąpiła do NATO.
• 2004 – Traian Băsescu został wybrany na prezydenta.
• 2005 – Rumunia podpisała traktat akcesyjny z UE.
• 1 stycznia 2007 – Rumunia przystąpiła do Unii Europejskiej.
• 2009 – Traian Băsescu został ponownie wybrany na prezydenta.
• luty 2017 – wybuchły protesty społeczne przeciwko korupcji.

Przypisy