Kalendarium historii Mołdawii – uporządkowany chronologicznie, począwszy od czasów najdawniejszych aż do współczesności, wykaz dat i wydarzeń z historii Mołdawii.

Czasy najdawniejsze

• I tys. n.e. – na terenach Besarabii (zajmującej obecnie większość powierzchni Mołdawii) osiedlili się Geto-Dakowie
• X w. – Ruś Kijowska rozpoczęła walki o zdobycie Mołdawii
• przełom XII i XIII w. – Węgrzy rozpoczęli walki o zdobycie Mołdawii
• lata 40. XIII w. – najazdy Tatarów
• lata 50. XIV w. – Węgrzy wyparli Turków z Mołdawii
• 1359 – wojewoda Bogdan usunął namiestnika węgierskiego i ogłosił się suwerennym władcą Księstwa Mołdawskiego
• XVI w. – Księstwo Mołdawskie i Besarabia zostały zdobyte przez Turcję
• 1812 – Rosja anektowała Besarabię i Mołdawię

Panowanie rosyjskie

• 1865 – rozpoczęto rusyfikację Besarabii (m.in. zakazano nauczania języka rumuńskiego)
• 1917 – nasiliły się w guberni besarabskiej dążenia do autonomii
• 13/14 stycznia 1918 – bolszewicy usiłowali przejąć władzę w Kiszyniowie
• poł. stycznia-luty 1918 – wojska rumuńskie wypędziły bolszewików z Kiszyniowa, a następnie z całej Besarabii
• 24 stycznia 1918 – powstała niepodległa Republika Mołdawska

1918–1944

• kwiecień 1918 – Rada Kraju (Sfatul Țării) opowiedziała się za przyłączeniem Mołdawii do Królestwa Rumunii z zachowaniem autonomii
• grudzień 1918 – Rada Kraju opowiedziała się za bezwarunkowym przyłączeniem Mołdawii do Królestwa Rumunii
• 28 października 1920 – Mołdawia została przyłączona do Rumunii
• 1920 – Armia Czerwona opanowała rumuński pas ziem na lewym brzegu Dniestru
• 1924 – Republika Mołdawska przekształciła się w Mołdawską Autonomiczną SRR w ramach Ukraińskiej SRR
• sierpień 1940 – utworzono Mołdawską SRR
• 1940 – do Mołdawii przyłączono większość Besarabii
• 1941–1944 – okupacja Mołdawii przez wojska niemieckie
• sierpień 1944 – Armia Czerwona zajęła Mołdawię

Panowanie radzieckie

• lata 50. XX w. – industrializacja Mołdawii
• 1988 – powstał Demokratyczny Ruch na rzecz Przebudowy postulujący przyspieszenie reform w ZSRR
• sierpień 1989 – masowe demonstracje, podczas których domagano się przyznania Mołdawii niepodległości; największa z nich, 27 sierpnia 1989 w Kiszyniowie, zostaje później nazwana Wielkim Zgromadzeniem Narodowym
• 1989 – Demokratyczny Ruch Poparcia Przebudowy zmienił nazwę na Front Ludowy Mołdawii
• 1989 – język mołdawski stał się językiem urzędowym
• maj 1990 – zezwolono na zakładanie partii politycznych
• czerwiec 1990 – Mołdawska SRR zmieniła nazwę na Republikę Mołdawii
• grudzień 1990 – republika Naddniestrza proklamowała niezależność
• 27 sierpnia 1991 – Mołdawia ogłosiła niepodległość, deklarując zarazem chęć przyszłej unifikacji z Rumunią, co wyrażały przyjęte symbole narodowe identyczne z rumuńskimi

Czasy najnowsze

• grudzień 1991 – Mołdawia zgłosiła wniosek o przystąpienie do Wspólnoty Niepodległych Państw
• styczeń 1992 – ponownie zadeklarowano zamiar utworzenia unii z Rumunią, w wyniku której miało powstać w przyszłości jedno państwo
• marzec 1992 – Mołdawia została członkiem ONZ
• marzec 1992 – wprowadzono stan wyjątkowy w następstwie rozprzestrzeniania się walk mołdawskich służb bezpieczeństwa z ludnością ukraińską i rosyjską, niezgadzającą się na utworzenie unii
• marzec–lipiec 1992 – wojna o Naddniestrze
• 1992 – Front Ludowy Mołdawii zmienił nazwę na Chrześcijańsko-Demokratyczny Front Ludowy
• marzec 1994 – w wyniku referendum odrzucono propozycję połączenia z Rumunią
• kwiecień 1994 – ratyfikowano układ o przystąpieniu Mołdawii do WNP
• lipiec 1994 – uchwalono konstytucję
• 1995 – powstało terytorium autonomiczne Gagauzji
• lipiec 2000 – znowelizowano konstytucję
• 2003 – rozpoczęto wycofywanie wojsk rosyjskich z terenów naddniestrzańskich
• 6 kwietnia 2009 – w wyniku wygranej Partii Komunistów Republiki Mołdawii w wyborach parlamentarnych wybuchły kilkudniowe zamieszki
• 5 września 2010 – odbyło się referendum krajowe, dotyczące bezpośredniego wyboru prezydenta Mołdawii w powszechnym głosowaniu. Choć większość głosujących opowiedziała się za zmianami w konstytucji, referendum nie było wiążące z powodu zbyt niskiej frekwencji
• 23 marca 2012 – Nicolae Timofti został zaprzysiężony na prezydenta Mołdawii, kończąc trwający od 2009 roku kryzys polityczny
• 23 grudnia 2016 – wskutek pierwszych od 1996 roku bezpośrednich wyborów prezydenckich, prezydentem kraju zostaje Igor Dodon
• czerwiec 2019 – kryzys konstytucyjny i przejściowa dwuwładza w państwie
• 24 grudnia 2020 – urzędowania na stanowisku prezydent kraju rozpoczęła, wybrana w wyborach bezpośrednich, Maia Sandu
• 24 lutego 2022 – początek rosyjskiej inwazji na Ukrainę oraz ukraińskiego kryzysu uchodźczego. Do Mołdawii trafiają setki tysięcy uchodźców
• 23 czerwca 2022 – Mołdawia, razem z Ukrainą, zyskały oficjalny status kandydata do Unii Europejskiej

Przypisy