głupi (język polski)

wymowa:
IPA: [ˈɡwupʲi], AS: [gu̯upʹi], zjawiska fonetyczne: zmięk. ​
​
znaczenia:

przymiotnik jakościowy

(1.1) niemądry, ograniczony intelektualnie
(1.2) naiwny, łatwowierny, dający się wykorzystywać
(1.3) kłopotliwy, niezręczny
(1.4) bez głębszego znaczenia, pozbawiony sensu
odmiana:
(1)
przykłady:
(1.1) Złodzieje byli tak głupi, że zostawili wszędzie odciski palców.
(1.2) Jaka ona głupia! Uwierzy we wszystko, co jej powiem.
(1.3) Jako jedyny przyszedłem na bal maskowy bez przebrania i znalazłem się w głupiej sytuacji.
(1.4) Co za głupi film! Sama strzelanina i nie wiadomo, o co chodzi.
składnia:
kolokacje:
(1.1) głupia gęś
(1.3) stawiać / znajdować się w głupiej sytuacji
(1.4) głupi dowcip, głupie pytanie
synonimy:
(1.1) tępy, durny, niemądry, zidiociały; gw. (Górny Śląsk) gupi
antonimy:
(1.1) mądry, inteligentny, niegłupi
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
rzecz. głuptasek mos, głuptas mos, głupol mos, głuptaś mos, wygłup m, głupawka ż, głupota ż, głupotka ż, głupstwo n, głupiec m, głupek m, głupienie n, głupkowatość ż, głuptak m, zgłupienie n, wygłupianie n, wygłupienie n, ogłupianie n, ogłupienie n, przygłup m, zgłupienie n
czas. głupieć ndk., zgłupieć dk., wygłupiać się ndk., wygłupić się dk., ogłupiać ndk., ogłupić dk., zgłupieć dk.
przym. głupawy, głupkowaty, przygłupi
zdrobn. głupiutki
przysł. głupio, głupawo, głupkowato, głupiutko
związki frazeologiczne:
być głupszym niż ustawa przewiduje • głupi jak but / głupi jak but z lewej nogi • głupi jak cielę • głupi jak tabaka w rogu • głupi jaś • na mój głupi rozum • robota głupiego • udawać głupiego • śmiać się jak głupi do sera • z głupia frant • przysłowia: człowiek do śmierci się uczy, a głupim umiera • głupi widzi złe dopiero, kiedy go w bok trąci • jeden głupi zepsuje, tysiąc mądrych nie naprawi • lepiej z mądrym płakać, niż z głupim się śmiać • lepiej z mądrym zgubić, niż z głupim znaleźć • mądry przyjmie radę, głupi nią wzgardzi • między głupimi półmędrkowie uchodzą za mądrych • na głupiej pale kręcą się fale • najwięcej boli pochwała głupiego • nie trzeba głupich siać, sami się rodzą • obiecanki cacanki, a głupiemu radość • wysoki jak brzoza, a głupi jak koza • z głupiego nie żartuj, bo się rozgniewa • z głupim a z pijanym nigdy końca nie dojdziesz
etymologia:
prasł. *glupъ[1]
uwagi:
tłumaczenia:
źródła:
  1. ↑ publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Hasło „głupi” w: Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN.
This article is issued from Wiktionary. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.