czyż (język polski)

czyż (2.1), samiec

czyż (2.1), samica

wymowa:

​, IPA: [ʧ̑ɨʃ], AS: [čyš], zjawiska fonetyczne: wygł.

znaczenia:

partykuła

(1.1) książk. partykuła wprowadzająca pytanie retoryczne z sugestią zaprzeczenia^[1]

(1.2) książk. czyż nie: używana na końcu zdania partykuła wzmacniająca wypowiedź

rzeczownik, rodzaj męskozwierzęcy

(2.1) ornit. czyżyk^[1]

wykrzyknik

(3.1) onomatopeja imitująca śpiew niektórych ptaków^[2]

odmiana:

(1.1-2) nieodm.

(2.1)

 

przypadek	liczba pojedyncza	liczba mnoga
mianownik	czyż	czyże
dopełniacz	czyża	czyży
celownik	czyżowi	czyżom
biernik	czyża	czyże
narzędnik	czyżem	czyżami
miejscownik	czyżu	czyżach
wołacz	czyżu	czyże

przykłady:

(1.1) Czyż jestem stróżem brata mego?^[3]

(1.2) I tak byś nie przyszedł, nawet gdyby cię zaprosiła, czyż nie?

składnia:

kolokacje:

synonimy:

(1.1) bo, czy aby, przest. albo, przest. alboż, przest. azali, przest. azaliż, przest. zali, st.pol. izażem

(1.2) nieprawdaż

(2.1) czyżyk

antonimy:

hiperonimy:

hiponimy:

holonimy:

meronimy:

wyrazy pokrewne:

(1.1-2) partyk. czy, czyżby

(3.1) rzecz. czyżyk mzw

związki frazeologiczne:

etymologia:

(1) pol. czy + -ż; Wzmocniona wersja partykuły czy.

uwagi:

(1.1) Fakultatywnie przyłącza wykładnik trybu przypuszczającego -by, który obowiązkowo przyłącza końcówki 1 i 2 os. lp i lm.^[1] por. czyżby

tłumaczenia:

(2.1) zobacz listę tłumaczeń w haśle: czyżyk

• angielski: (1.1) nie ma odpowiednika, używa się pytania w szyku przestawnym; (1.2) używa się question tags; (2.1) Eurasian siskin
• chiński standardowy: (1.2) 是不是 (shìbúshì)

źródła: