Nieuport 16

Nieuport 16
	; Nieuport 16 z rakietami Le Prieur
	Dane podstawowe
Państwo	Francja
Producent	Societe Anonyme des Establissements Nieuport
Typ	samolot myśliwski
Konstrukcja	dwupłat konstrukcji mieszanej
Załoga	1 osoba
	Historia
Data oblotu	1916
Lata produkcji	1916
Wycofanie ze służby	1918
	Dane techniczne
Napęd	Le Rhône 9J
Moc	81 kW (110 KM)
	Wymiary
Rozpiętość	7,52 m płat górny; 7,4 m płat dolny
Długość	5,64 m
Wysokość	2,4 m
Powierzchnia nośna	13,3 m²
	Masa
Własna	375 kg
Startowa	550 kg
	Osiągi
Prędkość maks.	165 km/h
Prędkość wznoszenia	5 min 50 s na 2000 m
Pułap	4800 m
Zasięg	300 km
Długotrwałość lotu	2 h
	Dane operacyjne
	Uzbrojenie
	1 karabin maszynowy Lewis lub Vickers (7,7 mm)
	Użytkownicy
	Francja, Wielka Brytania, Belgia, Rosja
	Rzuty

Nieuport 16 – francuski jednomiejscowy samolot myśliwski z okresu I wojny światowej.

Historia

Nieuport 16C1 stanowił wersję rozwojową doskonałego francuskiego myśliwca przełomu 1915/1916 roku – Nieuporta 11 Bébé. Samolot, oblatany na początku 1916 roku, był konstrukcją wytwórni Societe Anonyme des Establissements Nieuport pod kierownictwem inż. Gustawa Delage. Zbudowany w koncepcji półtorapłata (płat dolny ma dużo mniejsze rozmiary niż górny) samolot był niemal identyczny z poprzednikiem - różnił się tylko zastosowaniem mocniejszego napędu - silnika rotacyjnego Le Rhône 9J o mocy 81 kW (110 KM). Choć samolot zyskał na prędkości, zastosowanie cięższego silnika źle wpłynęło na stabilność maszyny, która stała się „ciężka na nos”. Odznaczał się też tendencją do przechyłów, co bez przerwy absorbowało pilota, jak również rozpędzał się nawet z wyłączonym silnikiem wskutek zwiększenia obciążenia powierzchni nośnej. Konieczne stało się więc powiększenie rozmiarów płatowca, co doprowadziło do powstania kolejnego myśliwca - Nieuporta 17.

Konstrukcja

Był to jednomiejscowy dwupłat konstrukcji mieszanej. Przednią część kadłuba stanowiła kratownica z rur stalowych, zaś tylną kratownica drewniana wzmocniona drutem. Samolot był kryty w większości płótnem (jedynie osłonę silnika wykonano z aluminium). Boki samolotu płaskie, przekrój kadłuba trapezowy. Płaty konstrukcji drewnianej (górny dwudźwigarowy, dolny jednodźwigarowy), o skosie krawędzi natarcia 3°30', o płóciennym pokryciu. Drewniane słupki łączące płaty, wzmocnione drutami stalowymi, piramidka podtrzymująca płat górny nad kadłubem z rurek stalowych. Lotki na płacie górnym, usterzenie płaskie o szkielecie z rurek stalowych, pokryte płótnem, poruszane za pomocą linek. Brak tablicy przyrządów: w różnych częściach kabiny umieszczono busolę, zegar, obrotomierz i wysokościomierz. Podwozie dwukołowe, amortyzowane sznurem gumowym, z tylną płozą ogonową. Napęd stanowił 9-cylindrowy silnik rotacyjny Le Rhône 9J o mocy 81 kW (110 KM). Śmigło dwułopatowe, drewniane.

Uzbrojenie stanowił umieszczony nad górnym płatem karabin maszynowy Lewis kal. 7,7 mm (magazynek 47 naboi) strzelający ponad śmigłem (w samolotach użytkowanych w RFC w uchwycie Fostera), w części maszyn zastąpiony przez zsynchronizowany karabin maszynowy Vickers kal. 7,7 mm. Na niektórych egzemplarzach montowano też rakiety Le Prieur (jednorazowo 8 sztuk), służące do ataków na balony obserwacyjne i sterowce.

Służba

Myśliwców Nieuport 16 używało lotnictwo francuskie – Aéronautique Militaire pod wojskowym oznaczeniem Nieuport 16C1 począwszy od wiosny 1916 roku, jak również lotnictwo brytyjskie. Latał na nich między innymi brytyjski as myśliwski - Albert Ball, w 11. Dywizjonie RFC, na maszynach o numerach A126 i A134 (na tej ostatniej w dniu 2 lipca 1916 roku podczas jednego lotu zestrzelił 2 niemieckie samoloty rozpoznawcze: Roland C.II i Aviatik typu C. Samolotem tego typu, wyposażonym w dwa nadskrzydłowe karabiny maszynowe Lewis, latał również w barwach lotnictwa belgijskiego (Aviation Militaire Belge) pilot Jan Olieslagers. Samoloty te dostarczono również Rosji, gdzie podjęto nawet produkcję licencyjną (wyprodukowano jednak niewiele egzemplarzy).

Służba w lotnictwie polskim

W polskich formacjach lotniczych w Rosji używano jednego egzemplarza (nr 4365) samolotu Nieuport 16C1 produkcji francuskiej, który został w grudniu 1917 roku włączony do wyposażenia 2. Polskiego Oddziału Awiacyjnego, podporządkowanego później II Korpusowi Polskiemu w Rosji pod dowództwem gen. Józefa Hallera. Samolot był używany do kwietnia 1918 roku, kiedy to pozostawiono go na lotnisku w Jassach.

Przypisy

↑ Goworek 1988 ↓, s. 37-38.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Goworek 1988 ↓, s. 38.
1 2 Goworek 1988 ↓, s. 40.
↑ Morgała 1997 ↓, s. 146.
↑ Goworek 1988 ↓, s. 39.
↑ Cooksley 1997 ↓, s. 18.
↑ Franks 2000 ↓, s. 6.
↑ Franks 2000 ↓, s. 69-70.
1 2 Morgała 1997 ↓, s. 147.

Bibliografia

Peter Cooksley: Nieuport Fighters in Action - Aircraft No. 167. Carroltown: Squadron/Signal Publications Inc., 1997. ISBN 0-89747-377-9.
Norman Franks: Nieuport Aces of World War 1. Oxford: Osprey Publishing, 2000. ISBN 1-85532-961-1.
Tomasz Goworek: Samoloty myśliwskie pierwszej wojny światowej. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1988. ISBN 83-206-0689-6.
Zbigniew Jankiewicz, Julian Malejko: Samoloty i śmigłowce wojskowe - litery Ł-O. T. 12. Warszawa: Bellona, 1996. ISBN 83-11-08397-5.
Andrzej Morgała: Samoloty wojskowe w Polsce 1918-1924. Warszawa: Lampart, 1997. ISBN 83-86776-34-X.

Linki zewnętrzne

Sylwetka samolotu Nieuport 16 w serwisie «Уголок неба». airwar.ru. [dostęp 2023-06-26]. (ros.).

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.

[CITEREFGoworek198837-38-1] Goworek 1988 ↓, s. 37-38.

[CITEREFGoworek198838-2] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Goworek 1988 ↓, s. 38.

[CITEREFGoworek198840-3] 1 2 Goworek 1988 ↓, s. 40.

[CITEREFMorgała1997146-4] Morgała 1997 ↓, s. 146.

[CITEREFGoworek198839-5] Goworek 1988 ↓, s. 39.

[CITEREFCooksley199718-6] Cooksley 1997 ↓, s. 18.

[CITEREFFranks20006-7] Franks 2000 ↓, s. 6.

[CITEREFFranks200069-70-8] Franks 2000 ↓, s. 69-70.

[CITEREFMorgała1997147-9] 1 2 Morgała 1997 ↓, s. 147.

[:1-10] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 obcej produkcji lub konstrukcji, używane przez Wojsko Polskie

Samoloty myśliwskie	Breguet 17 Caudron R.11 Hanriot HD.1 Hanriot HD.2 Morane-Saulnier I Morane-Saulnier L Morane-Saulnier N Nieuport 11 Nieuport 16 Nieuport 17 Nieuport 21 Nieuport 23 Nieuport 24 Nieuport 27 Nieuport 28 SPAD S.A1 SPAD S.VII SPAD S.XII SPAD S.XIII SPAD S.XVII SPAD S.XX
Samoloty bombowe	Caudron G.4 Voisin III
Samoloty wielozadaniowe i szkolne	AR1/AR2 Caudron G.2 Caudron G.3 Morane-Saulnier AR Murice Farman S-7 Nieuport 83
Samoloty rozpoznawcze i lekkie bombowce	Breguet 14 Caudron R.11 Nieuport 10 Salmson 2 SPAD S.XI
Wodnosamoloty i łodzie latające	Caudron J Donnet-Denhaut DD-2 Donnet-Denhaut DD-8 Donnet-Denhaut DD-9 Donnet-Denhaut DD-10 FBA Typ A Georges Levy 40 HB2 SPAD S.XIV Tellier T-3
Konstrukcje prototypowe	Blériot 67 Blériot 71 Blériot 73 Breguet 11 Corsaire Dufaux C.2 Nieuport 25 Salmson 3

Myśliwskie	Albatros D.II Albatros D.III Albatros D.III (Oef) Albatros D.V Ansaldo A.1 Balilla Ansaldo SVA.5 Blériot-SPAD S.51 Blériot-SPAD S.61 Bristol F.2 Fighter Fokker D.VII Fokker D.VIII Halberstadt C.V Halberstadt CL.II Halberstadt CL.IV Hannover CL.II Hannover CL.V Martinsyde F.4 Nieuport 16 Nieuport 17 Nieuport 23 Nieuport 24 Nieuport 27 Pfalz D.XII PWS-A PWS-10 PZL P.7 PZL P.11 RAF S.E.5 Sopwith Camel Sopwith Dolphin SPAD S.VII SPAD S.XIII Wibault 70
Bombowe	Airco DH.9 Albatros C.X Albatros C.XII Breguet 14 Breguet 19 Farman F-68 Goliath Fokker F.VII Friedrichshafen G.III Gotha G.IV PZL.23 Karaś PZL.37 Łoś Rumpler C.I LWS-6 Żubr
Samoloty rozpoznawcze i łącznikowe (towarzyszące)	AEG C.IV Albatros B.II Albatros C.I Albatros C.III Albatros C.V Albatros C.VII Albatros C.X Albatros C.XII Albatros C.XV Anatra Anasal Ansaldo A.300 Ansaldo SVA-9 Aviatik C.III Breguet 14 Breguet 19 De Havilland DH.60 Moth DFW C.V Hannover CL.II Hansa-Brandenburg C.I Lloyd C.II Lloyd C.IV Lloyd C.V Lublin R.X Lublin R.XIII LWS-3 Mewa LVG B.I LVG C.II LVG C.V LVG C.VI Oeffag C.I Oeffag C.II Potez XV Potez XXV Potez XXVII PWS-5 PZL Ł.2 Rumpler C.I Rumpler C.VII Rumpler C.VIII RWD-14 Czapla Salmson 2
Szkolne	Albatros B.I Albatros B.II LVG B.I Bartel BM-4 Bartel BM-5 Hansa-Brandenburg B.I Caudron G.III Hanriot H.19 Hanriot H.28 Morane-Saulnier MS.35 PWS-12 PWS-16 PWS-18 PWS-26 Rumpler C.VIII RWD-8 Lublin R.VIII Lublin R-XIV RWD-17
Szturmowe	Albatros J.I
Transportowe i sanitarne	Lublin R.XVI LWS-2
Wodnosamoloty	CANT Z.506 CAMS-30 Friedrichshafen FF.33 Friedrichshafen FF.49 Latham 43 LeO H.13 LeO H.135B3 Lublin R.VIII Lublin R.XIII Lübeck-Travemünde F4 Macchi M.9 Schreck FBA-17H
Balony i sterowce	Parseval-Sigsfeld Caquot typ R WBS-Caquot DB WBS-Caquot N-NN WBS model 39 WBS Jumping WBS E2 Zodiac VZ-11 Lech Gwiazda Polski
Samoloty prototypowe	Bartel BM-2 Bartel BM-3 Bartel BM-6 CWL WZ-X Lublin R-XX Nikol A-2 PWS-1 PWS-6 PWS-11 PWS-15 PWS-19 PWS-33 Wyżeł PWS-35 Ogar PWS-40 Junak PZL P.1 PZL P.6 PZL P.8 PZL.12 PZL.38 Wilk PZL.42 PZL.46 Sum PZL.50 Jastrząb
Projekty	Bartel BM-1 CWL WZ-VIII CWL WZ-IX Pteranodon PWS-2 PWS-3bis PWS-20ter/hydro PWS-22 PWS-40 PWS-42 PZL.3 PZL.8 PZL.9 PZL.15 PZL.18 PZL P.28 PZL.39 PZL.45 Sokół PZL.48 Lampart PZL.49 Miś PZL.53 Jastrząb II PZL.54 Ryś PZL.55 PZL.56 Kania PZL Łosoś RWD-22 RWD-25 WBS LOPP (sterowiec)
Produkowane na eksport	PZL P.24 PZL.43