Masa samolotu – jedna z istotnych informacji charakteryzujących statek powietrzny, w różnych jego konfiguracjach (pusty, z paliwem, z ładunkiem itp.), mająca znaczący wpływ na jego właściwości lotne i eksploatacyjne.

Rozróżnia się:

  • masa całkowita samolotu – składa się z masy własnej samolotu, załogi, paliwa oraz masy użytecznej (udźwigu),
  • masa własna – suma mas: płatowca, zespołu napędowego, wyposażenia (wbudowanego na stałe oraz dodatkowego) i uzbrojenia wbudowanego na stałe. Wlicza się tu także masę płynów (gazów i cieczy) pozostałych w instalacjach samolotu po ich opróżnieniu,
  • masa użyteczna lub udźwig – to masa transportowanego ładunku. W jej skład wchodzą: masa paliwa, załogi, pasażerów i bagaży (samoloty pasażerskie); towarów (samoloty transportowe); bomb i innej amunicji, uzbrojenia i wyposażenia w pojemnikach i zasobnikach, przewożonych na pokładzie maszyny,
  • masa handlowa samolotu (ciężar handlowy) – masa przewożonego ładunku handlowego, w skład którego mogą wchodzić pasażerowie, towary, poczta itp. oraz towary niehandlowe, np. balast.

Maksymalne dopuszczalne ciężary dla statków powietrznych dzielą się na konstrukcyjne i operacyjne (z wyjątkiem maksymalnego dopuszczalnego ciężaru przy paliwie zerowym). Konstrukcyjne wynikają z budowy maszyny i są podawane przez producenta jako maksymalne dla danego statku powietrznego, bez względu na warunki operacyjne. Operacyjne wynikają z ograniczeń narzucanych przez lotniska, z których maszyna operuje (wielkość, długość, nachylenie itp. drogi startowej) oraz warunków atmosferycznych. Wśród ciężarów tych wyróżnia się:

  • Maksymalny ciężar do kołowania (ang. Maximum Taxi Weight, MTXW) – maksymalny dozwolony całkowity ciężar samolotu do rozpoczęcia operacji kołowania (z paliwem potrzebnym na kołowanie),
  • Maksymalny ciężar do startu (ang. Maximum Take-Off Weight, MTOW lub maksymalna masa startowa, Maximum Take-Off Mass, MTOM) – maksymalna dozwolona całkowita masa samolotu do rozpoczęcia operacji startu. Przykładowo, konstrukcyjny MTOW dla Airbusa A380-800 wynosi 560 tys. kg,
  • Maksymalny ciężar do lądowania (ang. Maximum Landing Weight, MLW) – maksymalny dozwolony całkowity ciężar samolotu do lądowania. Przykładowo, konstrukcyjny MLW dla Airbusa A380-800 wynosi 386 tys. kg.

W terminologii fizycznej masa i ciężar to dwa różne pojęcia, do których opisu używa się różnych jednostek, odpowiednio kilograma (kg) i kilograma-siły (kG). W polskiej praktyce lotniczej, Główny Inspektor Lotnictwa Cywilnego, w decyzji 13/98 (z 24.07.1998) nakazał używanie pojęć „ciężar” i „środek ciężkości” wraz z jednostką kilograma (kg) do ich opisu – stąd pod pojęciem „masa statku powietrznego” rozumie się „ciężar statku powietrznego”. Polska ustawa o prawie lotniczym używa jednak pojęcia „masy” (w szczególności „maksymalnej masy startowej”).

Uwagi

  1. ↑ Kilogram-siła jest dopuszczalną pozaukładową jednostką miary; w systemie SI właściwą jednostką jest tu niuton (N). Użycie kilograma-siły jest tu uzasadnione rozróżnieniem terminologicznym.

Przypisy

  1. ↑ Panorama techniki wojskowej. Współczesne samoloty bojowe. Myśliwce. Bombowce. Samoloty rozpoznawcze, wyd. 2022, s. 10
  2. 1 2 Domański 1974 ↓, s. 242.
  3. ↑ Domański 1974 ↓, s. 243.
  4. 1 2 3 4 Stańczyk i Stelmach 2016 ↓, s. 350.
  5. ↑ Domański 1974 ↓, s. 242–243.
  6. 1 2 Stańczyk i Stelmach 2016 ↓, s. 353.
  7. 1 2 Stańczyk i Stelmach 2016 ↓, s. 352.
  8. 1 2 USTAWA z dnia 3 lipca 2002 r. – Prawo lotnicze. [w:] Dziennik Ustaw 2022 poz. 1235 [on-line]. Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, 2022-06-10. [dostęp 2022-06-19].
  9. ↑ Stańczyk i Stelmach 2016 ↓, s. 351.
  10. ↑ Lech Szutowski: Poradnik pilota samolotowego. Poznań: Avia-Test, 2003, s. 251. ISBN 83-919779-0-0.

Bibliografia

  • Jerzy Domański: 1000 słów o samolocie i lotnictwie. Warszawa: Wydawnictwo MON, 1974. (pol.).
  • Paulina Stańczyk, Anna Stelmach. Procedura kontroli masy statku powietrznego z uwzględnieniem masy pasażerów. „Prace Naukowe Politechniki Warszawskiej. Transport”. 2016 (112), s. 349–357, 2016. Wydawca Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej. 
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.