Język sentani

Phuyakha Afaeu
Obszar	Papua (Indonezja)
Liczba mówiących	30 tys. (1996)
Pismo/alfabet	łacińskie
Klasyfikacja genetyczna
	Języki sentani; Języki sentani właściwe; Język sentani;
Status oficjalny
Ethnologue	5 rozwojowy↗
Kody języka
ISO 639-3	set
IETF	set
Glottolog	nucl1632
Ethnologue	set
WALS	snt
W Wikipedii
	Zobacz też: język, języki świata
	Zobacz też: język, języki świata
	Ta strona zawiera symbole fonetyczne MAF. Bez właściwego wsparcia renderowania wyświetlane mogą być puste prostokąty lub inne symbole zamiast znaków Unikodu.

Język sentani, także buyaka – język papuaski używany w rejonie jeziora Sentani w prowincji Papua w Indonezji. Według danych z 1996 r. posługuje się nim 30 tys. osób. Wraz z nafri, tanah merah (tabla) i demta tworzy niewielką rodzinę języków sentani.

Dzieli się na trzy dialekty, uzależnione od lokalizacji geograficznej: wschodni, zachodni, centralny. Różnice między nimi dotyczą cech dźwiękowych i części leksyki. Sami użytkownicy podkreślają odrębność poszczególnych odmian. Sentani charakteryzuje się złożoną morfologią czasownika.

Ethnologue (wyd. 22, 2019) podaje, że jest używany przez większą część społeczności, w różnych sferach życia. Niemniej odnotowano, że znajduje się pod presją malajskiego papuaskiego, który jest powszechnym środkiem komunikacji. Z doniesień wynika, że dialekt wschodni w znacznej mierze zanikł (zapewne przyczyniła się do tego bliskość miasta Jayapury). W użyciu jest również język indonezyjski.

Nie jest znane tradycyjne określenie na ten język i grupę etniczną. Ludność posługująca się sentani bywa nazywana „Buyaka” bądź „Sentani”. Lokalne nazwy języka to phuyakha afaeu (pu jaka afǽw) i həndani afæw.

Pierwsze dane nt. gramatyki sentani ukazały się w latach 50. XX w. W 1965 r. opublikowano obszerniejsze opracowanie gramatyczne, wraz ze zbiorem tekstów i listą słownictwa (Grammar of the Sentani Language). Powstały także słowniki (Kamus Sentani-Indonesia-Inggris, 1993; Kamus bahasa Indonesia-Sentani, 1999; Kamus dwibahasa bahasa Sentani-bahasa Indonesia, 2021, z wydaniem internetowym). W piśmiennictwie stosuje się alfabet łaciński.

Języki sentani zostały połączone z językami wschodniej Ptasiej Głowy (East Bird’s Head) oraz językami burmeso i tause, w ramach rozszerzonej rodziny języków zachodniopapuaskich (Ross 2005). Wcześniej (1969) C.L. Voorhoeve postulował ich pokrewieństwo z językami asmat, a zarazem przynależność do języków transnowogwinejskich.

Zobacz też

Sentani – grupa etniczna

Przypisy

1 2 3 4 David M.D.M. Eberhard David M.D.M., Gary F.G.F. Simons Gary F.G.F., Charles D.Ch.D. Fennig Charles D.Ch.D. (red.), Sentani, [w:] Ethnologue: Languages of the World, wyd. 22, Dallas: SIL International, 2019 [dostęp 2022-07-08] [zarchiwizowane z adresu 2019-06-06] (ang.).
1 2 Foley 2018 ↓, s. 438
↑ Cowan 1965 ↓, s. 2.
1 2 Fatubun, Karompis i Paidi 2000 ↓, s. 9.
↑ Mehue, Hartzler i Hartzler 1993 ↓, s. ii.
↑ Fautngil, Tokayo i Rumbrawer 1999 ↓, s. v.
1 2 Mayer 2021 ↓, s. 7.
↑ Mehue, Hartzler i Hartzler 1993 ↓, s. iv.
↑ Mayer 2021 ↓, s. 74.
↑ Mayer 2021 ↓, s. 8.
↑ Mayer 2021 ↓, s. 6–7.
↑ Cowan 1965 ↓, przyp. 1, s. 1.
↑ William Bright (red.): International Encyclopedia of Linguistics: Morp-Slav. T. 3. New York: Oxford University Press, 1992, s. 418. ISBN 978-0-19-505196-4. OCLC 23142584. [dostęp 2022-08-02]. (ang.).
↑ Zulyani Hidayah: Ensiklopedi Suku Bangsa di Indonesia. Wyd. 2. Jakarta: Yayasan Pustaka Obor Indonesia, 2015, s. 347–348. ISBN 978-979-461-929-2. OCLC 913647590. [dostęp 2022-08-02]. (indonez.).
↑ Cowan 1965 ↓, s. 1.
↑ Cowan 1965 ↓.
↑ Mehue, Hartzler i Hartzler 1993 ↓.
↑ Fautngil, Tokayo i Rumbrawer 1999 ↓.
↑ Profil tentang Kamus Sentani. [w:] Kamus Bahasa Sentani [on-line]. Balai Bahasa Provinsi Papua, Badan Pengembangan dan Pembinaan Bahasa, Kementerian Pendidikan dan Kebudayaan. [dostęp 2023-09-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-09-09)]. (indonez.).
↑ Sitti Mariati, Siti Masitha Iribaram, Neni Sihombing: Kamus dwibahasa bahasa Sentani-bahasa Indonesia. Jayapura: Balai Bahasa Provinsi Papua, Badan Pengembangan dan Pembinaan Bahasa, Kementerian Pendidikan dan Kebudayaan, 2021. (indonez.).
↑ Ross 2005 ↓, s. 30.
↑ Clemens L. Voorhoeve. Some notes on the linguistic relations between the Sentani and Asmat languages of New Guinea. „Bijdragen tot de Taal-, Land- en Volkenkunde”. 125 (4), s. 466–486, 1969. DOI: 10.1163/22134379-90002833. ISSN 0006-2294. OCLC 5672372709. JSTOR: 27861069. (ang.).

Bibliografia

Hendrik Karel Jan Cowan: Grammar of the Sentani Language. ’s-Gravenhage: Martinus Nijhoff, 1965, seria: Verhandelingen van het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde 47. DOI: 10.26530/OAPEN_613441. ISBN 978-90-04-28611-5. [dostęp 2022-08-24]. (ang.).
Reimundus Fatubun, Helena Karompis, Jacobus Paidi: Struktur sastra lisan Sentani: prosa. Jakarta: Pusat Pembinaan dan Pengembangan Bahasa, Departemen Pendidikan Nasional, 2000. ISBN 979-459-022-3. OCLC 45024863. [dostęp 2023-09-09]. (indonez.).
Christ Fautngil, Clasin F. Tokayo, Frans Rumbrawer: Kamus bahasa Indonesia-Sentani: A–K. Jakarta: Pusat Pembinaan dan Pengembangan Bahasa, Departemen Pendidikan dan Kebudayaan, 1999. ISBN 979-459-969-7. OCLC 772541594. [dostęp 2023-09-09]. (indonez.).
William A. Foley: The languages of Northwest New Guinea. W: Bill Palmer (red.): The Languages and Linguistics of the New Guinea Area: A Comprehensive Guide. Berlin–Boston: Walter de Gruyter, 2018, s. 433–568, seria: The World of Linguistics 4. DOI: 10.1515/9783110295252-004. ISBN 978-3-11-028642-7. OCLC 1041880153. [dostęp 2022-11-26]. (ang.).
Clemens J. Mayer: A grammar sketch of Sentani. Leiden University, 2021. [dostęp 2023-09-09]. (ang.).
Chris Mehue, Margaret Hartzler, Dwight Hartzler: Kamus Sentani-Indonesia-Inggris. Jayapura: Summer Institute of Linguistics, 1993. [dostęp 2023-09-09]. (indonez. • ang.).
Malcolm Ross: Pronouns as a preliminary diagnostic for grouping Papuan languages. W: Andrew Pawley, Robert Attenborough, Robin Hide, Jack Golson (red.): Papuan pasts: cultural, linguistic and biological histories of Papuan-speaking peoples. Canberra: Pacific Linguistics, Research School of Pacific and Asian Studies, Australian National University, 2005, s. 15–66, seria: Pacific Linguistics 572. ISBN 978-0-85883-562-7. OCLC 67292782. [dostęp 2022-09-20]. (ang.).

Linki zewnętrzne

Kamus Bahasa Sentani. Balai Bahasa Provinsi Papua, Badan Pengembangan dan Pembinaan Bahasa, Kementerian Pendidikan dan Kebudayaan. [dostęp 2023-09-09]. (indonez.).

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.

[Ethnologue-1] 1 2 3 4 David M.D.M. Eberhard David M.D.M., Gary F.G.F. Simons Gary F.G.F., Charles D.Ch.D. Fennig Charles D.Ch.D. (red.), Sentani, [w:] Ethnologue: Languages of the World, wyd. 22, Dallas: SIL International, 2019 [dostęp 2022-07-08] [zarchiwizowane z adresu 2019-06-06] (ang.).

[Foley-2] 1 2 Foley 2018 ↓, s. 438

[CITEREFCowan19652-3] Cowan 1965 ↓, s. 2.

[CITEREFFatubunKarompisPaidi20009-4] 1 2 Fatubun, Karompis i Paidi 2000 ↓, s. 9.

[CITEREFMehueHartzlerHartzler1993ii-5] Mehue, Hartzler i Hartzler 1993 ↓, s. ii.

[CITEREFFautngilTokayoRumbrawer1999v-6] Fautngil, Tokayo i Rumbrawer 1999 ↓, s. v.

[CITEREFMayer20217-7] 1 2 Mayer 2021 ↓, s. 7.

[CITEREFMehueHartzlerHartzler1993iv-8] Mehue, Hartzler i Hartzler 1993 ↓, s. iv.

[CITEREFMayer202174-9] Mayer 2021 ↓, s. 74.

[CITEREFMayer20218-10] Mayer 2021 ↓, s. 8.

[CITEREFMayer20216–7-11] Mayer 2021 ↓, s. 6–7.

[CITEREFCowan1965przyp._11-12] Cowan 1965 ↓, przyp. 1, s. 1.

[Encyclopedia-13] William Bright (red.): International Encyclopedia of Linguistics: Morp-Slav. T. 3. New York: Oxford University Press, 1992, s. 418. ISBN 978-0-19-505196-4. OCLC 23142584. [dostęp 2022-08-02]. (ang.).

[Ensiklopedi-14] Zulyani Hidayah: Ensiklopedi Suku Bangsa di Indonesia. Wyd. 2. Jakarta: Yayasan Pustaka Obor Indonesia, 2015, s. 347–348. ISBN 978-979-461-929-2. OCLC 913647590. [dostęp 2022-08-02]. (indonez.).

[CITEREFCowan19651-15] Cowan 1965 ↓, s. 1.

[CITEREFCowan1965-16] Cowan 1965 ↓.

[CITEREFMehueHartzlerHartzler1993-17] Mehue, Hartzler i Hartzler 1993 ↓.

[CITEREFFautngilTokayoRumbrawer1999-18] Fautngil, Tokayo i Rumbrawer 1999 ↓.

[profil-19] Profil tentang Kamus Sentani. [w:] Kamus Bahasa Sentani [on-line]. Balai Bahasa Provinsi Papua, Badan Pengembangan dan Pembinaan Bahasa, Kementerian Pendidikan dan Kebudayaan. [dostęp 2023-09-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-09-09)]. (indonez.).

[kamus2021-20] Sitti Mariati, Siti Masitha Iribaram, Neni Sihombing: Kamus dwibahasa bahasa Sentani-bahasa Indonesia. Jayapura: Balai Bahasa Provinsi Papua, Badan Pengembangan dan Pembinaan Bahasa, Kementerian Pendidikan dan Kebudayaan, 2021. (indonez.).

[CITEREFRoss200530-21] Ross 2005 ↓, s. 30.

[voorhoeve-22] Clemens L. Voorhoeve. Some notes on the linguistic relations between the Sentani and Asmat languages of New Guinea. „Bijdragen tot de Taal-, Land- en Volkenkunde”. 125 (4), s. 466–486, 1969. DOI: 10.1163/22134379-90002833. ISSN 0006-2294. OCLC 5672372709. JSTOR: 27861069. (ang.).