Pagu
Obszar

wyspa Halmahera (Moluki Północne, Indonezja)

Liczba mówiących

3310 (2001)

Klasyfikacja genetyczna
Status oficjalny
Ethnologue 7 wypierany↗
Kody języka
ISO 639-3 pgu
IETF pgu
Glottolog pagu1249
Ethnologue pgu
WALS pag
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata
Ta strona zawiera symbole fonetyczne MAF. Bez właściwego wsparcia renderowania wyświetlane mogą być puste prostokąty lub inne symbole zamiast znaków Unikodu.

Język pagu (lub pago), także isam – język zachodniopapuaski używany w prowincji Moluki Północne w Indonezji, należący do grupy języków północnohalmaherskich. Jego terytorium obejmuje tereny na południe od obszaru języka modole, na wyspie Halmahera.

Według danych z 2001 roku posługuje się nim 3310 osób. Według publikacji Ethnologue (wyd. 13, 18) i Glottolog (4.6) dzieli się na trzy dialekty: pagu właściwy, isam, toliwiku (toliliko).

Blisko spokrewniony etnolekt kao może być kolejnym dialektem tego samego języka. Według S.G. Wimbish (1991) podział na pagu/isam i kao odpowiada różnicom religijnym, a nazwa „isam” odnosi się do wariantu, który uchodzi za pierwotną formę tego języka. Według publikacji Atlas bahasa tanah Maluku „toiliko” to alternatywna nazwa języka kao. S.G. Wimbish wyróżniła pięć dialektów pagu: nadbrzeżny, gayok, toliwang, kao, śródlądowy. C.L. Voorhoeve (1988) utożsamia toliwang z toliwiku i tololiku.

Jest poważnie zagrożony wymarciem. Władają nim wyłącznie osoby dorosłe i nie jest już przyswajany przez dzieci. W 2012 r. podano, że jego użycie ogranicza się do sfery domowej, wśród osób w wieku 50 lat i powyżej. Służy jedynie jako język mówiony. Społeczność Pagu posługuje się również lokalnym malajskim (dominująca lingua franca), a także językiem indonezyjskim (przede wszystkim w sytuacjach formalnych). Dominacja obu tych języków znacznie wpływa na jego żywotność. Dodatkowo występują wpływy słownikowe okolicznych języków modole, tobelo i galela, a także malajskiego (bądź indonezyjskiego). Ze względu na wieloetniczność regionu częste są małżeństwa mieszane, co też przyczynia się do osłabienia pozycji lokalnego języka.

Na pocz. XX w. społeczność Pagu zamieszkiwała cztery miejscowości (Lelesen, Gayok, Malifut i Wangeotak). Kolejne wsie zaczęły powstawać dopiero w latach 50. We wsi Gayok, dość oddalonej od wybrzeża, język pagu zachował się w stosunkowo powszechnym użyciu. Według nowszych danych (2020) osoby z grupy etnicznej Pagu zamieszkują trzynaście rozproszonych wsi na Halmaherze (kabupaten Halmahera Utara), wchodząc w kontakt z różnymi grupami ludności.

Pierwsze dane leksykalne nt. języka pagu opublikował A. Hueting w 1908 r., wyróżniając warianty „isam” i „tololiku”. Późniejsze materiały pochodzą z 1916 r. – są to lista słownictwa i zbiór tekstów (z tłumaczeniami). W II poł. XX w. pojawiły się kolejne prace autorstwa S.G. Wimbish. Na pocz. XXI w. starania na rzecz dokumentacji i rewitalizacji języka podjęli badacze związani z Lembaga Ilmu Pengetahuan Indonesia. Dostępne materiały obejmują opis sytuacji językowej (Vitalitas bahasa Pagu, 2012), słownik (Kamus Pagu-Indonesia-Inggris, 2014, 2023) oraz opracowanie gramatyczne (A descriptive grammar of the Pagu language, 2018).

Przypisy

  1. 1 2 3 4 M. Paul Lewis, Gary F. Simons, Charles D. Fennig (red.), Pagu, [w:] Ethnologue: Languages of the World, wyd. 18, Dallas: SIL International, 2015 [dostęp 2020-02-24] [zarchiwizowane z adresu 2016-12-01] (ang.).
  2. ↑ Perangin-Angin 2023a ↓, s. 1.
  3. ↑ Harald Hammarström i inni, Pagu [online], Glottolog 4.6, 2022 [dostęp 2022-08-24] [zarchiwizowane z adresu 2022-08-24].
  4. ↑ Barbara F. Grimes, Richard Saunders Pittman, Joseph Evans Grimes: Ethnologue: Languages of the World. Wyd. 13. Dallas, Texas: Summer Institute of Linguistics, 1996, s. 644. ISBN 978-1-55671-026-1. OCLC 36787271. (ang.).
  5. ↑ M. Paul Lewis, Gary F. Simons, Charles D. Fennig (red.), Kao, [w:] Ethnologue: Languages of the World, wyd. 18, Dallas: SIL International, 2015 [dostęp 2020-06-24] [zarchiwizowane z adresu 2015-09-25] (ang.).
  6. 1 2 Mark Taber (red.): Atlas bahasa tanah Maluku. Ambon: Pusat Pengkajian dan Pengembangan Maluku, Universitas Pattimura, 1996, s. 9. ISBN 978-979-8132-90-2. OCLC 40713056. [dostęp 2023-09-12]. (indonez.).
  7. 1 2 Wimbish 1991 ↓, s. 6.
  8. ↑ Voorhoeve 1988 ↓, s. 190.
  9. 1 2 Perangin-Angin i Dewi 2020 ↓, s. 178.
  10. ↑ Perangin Angin 2018 ↓, s. 23–24.
  11. ↑ Hisyam i in. 2012 ↓, s. 59.
  12. ↑ Perangin-Angin 2023b ↓, s. 201.
  13. ↑ Perangin Angin 2018 ↓, s. 17–24.
  14. ↑ Perangin-Angin i Dewi 2020 ↓, s. 187.
  15. 1 2 Perangin-Angin 2023a ↓, s. 7.
  16. ↑ Hisyam i in. 2012 ↓, s. 52.
  17. ↑ Hisyam i in. 2012 ↓, s. 41.
  18. ↑ Hisyam i in. 2012 ↓, s. 57–58.
  19. ↑ Perangin-Angin i Dewi 2020 ↓, s. 175.
  20. ↑ Voorhoeve 1988 ↓, s. 189.
  21. ↑ G.J. Ellen. Woordenlijst van het Pagoe op Noord-Halmahera. „Bijdragen tot de Taal-, Land- en Volkenkunde”. 72 (1), s. 65–102, 1916. DOI: 10.1163/22134379-90001693. ISSN 0006-2294. OCLC 27986732. [dostęp 2022-09-27]. (niderl.).
  22. ↑ G.J. Ellen. Verhalen en Fabelen in het Pagoe met Vertaling. „Bijdragen tot de Taal-, Land- en Volkenkunde”. 72 (1), s. 141–195, 1916. DOI: 10.1163/22134379-90001695. ISSN 0006-2294. [dostęp 2022-09-27]. (niderl.).
  23. ↑ Wimbish 1991 ↓.
  24. ↑ Sandra G. Wimbish: Pagu Phonology. Jakarta: NUSA, 1992, seria: NUSA Monographs 34. OCLC 896345081. [dostęp 2022-09-27]. (ang.).
  25. ↑ Hisyam i in. 2012 ↓, s. 102.
  26. ↑ Hisyam i in. 2012 ↓.
  27. ↑ Dalan Peranginangin: Kamus Pagu-Indonesia-Inggris. Jakarta: Pusat Penelitian Kemasyarakatan dan Kebudayaan, Lembaga Ilmu Pengetahuan Indonesia (PMB-LIPI), 2014. OCLC 940519221. [dostęp 2022-09-27]. (indonez.).
  28. ↑ Perangin-Angin 2023a ↓.
  29. ↑ Perangin Angin 2018 ↓.

Bibliografia

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.