Kao
Obszar

wyspa Halmahera (Moluki Północne, Indonezja)

Liczba mówiących

36 (2014)

Klasyfikacja genetyczna
Status oficjalny
UNESCO 3 zdecydowanie zagrożony↗
Ethnologue 8a umierający↗
Kody języka
ISO 639-3 kax
IETF kax
Glottolog kaoo1238
Ethnologue kax
BPS 0714 2
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata
Ta strona zawiera symbole fonetyczne MAF. Bez właściwego wsparcia renderowania wyświetlane mogą być puste prostokąty lub inne symbole zamiast znaków Unikodu.

Język kao (a. ka’u, kau), także toiliko – język zachodniopapuaski używany na wyspie Halmahera w archipelagu Moluków, w rejonie zatoki Kao w pobliżu ujścia rzeki Kao. Należy do grupy języków północnohalmaherskich.

Jego użytkownicy zamieszkują wieś o tej samej nazwie. Jest krytycznie zagrożony wymarciem. Społeczność etniczna Kao liczy 1164 osób (czyli 80% ludności wsi Kao), lecz jedynie 36 osób ma jakąkolwiek znajomość tego języka (2014). Występuje w ograniczonym spektrum sfer życia. Głównym środkiem komunikacji (również w rodzinie i w tradycyjnych uroczystościach) stał się lokalny malajski. W użyciu jest także narodowy język indonezyjski, który służy do kontaktów ponadregionalnych.

W publikacji z 2014 r. odnotowano, że językiem kao posługują się osoby w wieku 40 lat i starsze, przy czym odmiany, których używają osoby w wieku 40–49 lat, wykazują znaczne wpływy języka malajskiego (w zakresie struktury gramatycznej i słownictwa). Wśród najstarszej grupy wiekowej (50 lat i wyżej) zaobserwowano silną wielojęzyczność (znane są przynajmniej trzy inne języki: ternate, malajski wyspy Ternate i indonezyjski), natomiast osoby najmłodsze zwykle władają jedynie lokalnym malajskim i indonezyjskim.

W języku kao występuje szyk zdania SVO, który wykształcił się zapewne pod wpływem malajskiego. Odnotowano także rzadsze użycie systemu orientacji przestrzennej (wyrazów określających kierunek) i afiksów czasownikowych wskazujących na dopełnienie.

Społeczność ma pozytywny stosunek do swojego języka, lecz posługiwanie się nim nie uchodzi za wyznacznik przynależności etnicznej. Do zaniku kao przyczyniły się interakcje z innymi grupami etnicznymi oraz małżeństwa mieszane. Ludność wsi Kao wyróżnia się przywiązaniem do islamu, który stanowi istotny element ich tożsamości.

Określenie „Towiliko”, czasem nieściśle utożsamiane z „Kao”, odnosi się do sąsiedniej grupy etnicznej i ich języka (również w zaniku); niekiedy Kao Islam włącza się pod pojęcie Toliliko/Towiliko. Nazwa „Kao” określa społeczność i wieś Kao, większy obszar administracyjny (kecamatan Kao), a także zróżnicowany etnicznie (i językowo) region Halmahery (w najszerszym rozumieniu). Poza Towiliko i Kao Islam w obrębie regionu Kao zamieszkują też ludy Pagu, Modole i Tobelo Boeng.

Autorzy bazy danych Ethnologue (wyd. 17) umieścili go w grupie języków sahu, zaznaczając jednocześnie, że może być marginalnym dialektem języka pagu. Taką też informację podano w publikacji Atlas bahasa tanah Maluku. Publikacja Glottolog (4.6) łączy go bliżej z językiem pagu (aniżeli sahu), umieszczając oba języki w grupie paguickiej (Paguic). Według S.G. Wimbish (1991) podział na pagu i kao odpowiada różnicom religijnym i chodzi o języki wzajemnie zrozumiałe.

Nie wykształcił tradycji piśmienniczej. Starania na rzecz dokumentacji języka kao i miejscowej kultury podjęli badacze związani z Indonezyjskim Instytutem Nauk.

Przypisy

  1. 1 2 3 4 M. Paul Lewis, Gary F. Simons, Charles D. Fennig (red.), Kao, [w:] Ethnologue: Languages of the World, wyd. 17, Dallas: SIL International, 2013–2014 [dostęp 2021-08-21] [zarchiwizowane z adresu 2013-07-13] (ang.).
  2. 1 2 Mark Taber (red.): Atlas bahasa tanah Maluku. Ambon: Pusat Pengkajian dan Pengembangan Maluku, Universitas Pattimura, 1996, s. 9–10. ISBN 978-979-8132-90-2. OCLC 40713056. [dostęp 2023-11-25]. (indonez.).
  3. ↑ Muslim 2014 ↓, s. 45.
  4. ↑ Muslim 2014 ↓, s. 48–49.
  5. ↑ Muslim 2014 ↓, s. 51–52.
  6. ↑ Muslim 2014 ↓, s. 54, 57.
  7. ↑ Muslim 2014 ↓, s. 49–50.
  8. ↑ Muslim 2014 ↓, s. 58–69.
  9. ↑ Muslim 2014 ↓, s. 53–54.
  10. ↑ Arybowo 2014 ↓, s. 32–33.
  11. ↑ Muslim 2014 ↓, s. 54.
  12. ↑ Muslim 2014 ↓, s. 56–57.
  13. 1 2 Christopher R. Duncan, Violence and Vengeance: Religious Conflict and Its Aftermath in Eastern Indonesia, Ithaca: Cornell University Press, 2013, s. 42, 50, 203 (przyp. 26), DOI: 10.7591/cornell/9780801451584.001.0001, ISBN 978-0-8014-5158-4, ISBN 978-0-8014-7913-7, ISBN 978-0-8014-6910-7, OCLC 865508920, JSTOR: 10.7591/j.ctt32b65z [dostęp 2023-11-25] (ang.).
  14. ↑ Muslim 2014 ↓, s. 43–44, 57–58.
  15. ↑ Harald Hammarström, Robert Forkel, Martin Haspelmath, Sebastian Bank: Kao. Glottolog 4.6. [dostęp 2022-08-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2022-08-07)]. (ang.).
  16. ↑ Sandra Gay Wimbish: An Introduction to Pagu Through the Analysis of Narrative Discourse. University of Texas at Arlington, 1991, s. 6. OCLC 840019823. [dostęp 2022-09-29]. (ang.).
  17. ↑ Abdul Rachman Patji, Kata Pengantar, [w:] Endang Retnowati, M. ’Azzam Manan (red.), Identifikasi bahasa & kebudayaan etnik minoritas Kao, Jakarta: LIPI Press, 2014, s. ix–xi, ISBN 978-979-799-778-6, OCLC 904593663 [dostęp 2021-08-21] [zarchiwizowane z adresu 2021-08-21] (indonez.).

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.