Fort II
Fort 2
nr rej. A-245 z 25 maja 1983

Brama główna fortu
Państwo

 Polska

Miejscowość

Poznań

Adres

ul. Obodrzycka
ob. 6 ark. 24 dz. 4/6

Typ budynku

fort

Architekt

Hans von Biehler

Rozpoczęcie budowy

1878

Ukończenie budowy

1882

Ważniejsze przebudowy

1888-1889, 1913-1914, po 1941

Właściciel

Miasto Poznań

Plan budynku
Położenie na mapie Poznania
Położenie na mapie Polski
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
52°22′21″N 16°57′57″E/52,372500 16,965833

Fort II (Stülpnagel, Aleksandra Kraszewskiego) – jeden z 18 fortów wchodzących w skład Twierdzy Poznań. Znajduje się na Żegrzu przy ulicy Obodrzyckiej.

Historia

Zbudowany został w latach 1878–1882, w pierwszym etapie budowy twierdzy fortowej. Wykonawcą robót była firma Degen Forsten und Wilhelmi, koszt budowy wyniósł 2 mln marek, a do prac wykorzystano także jeńców francuskich.

Fort otrzymał nazwę Stülpnagel, na cześć Friedricha von Stülpnagela. W 1931 zmieniono patronów na polskich, Fort II otrzymał imię Aleksandra Kraszewskiego.

W 1941 obiekt zajęła firma Telefunken Gesellschaft fur drahtlose Telegraphie i ulokowała tam produkcję.

W 1945, podczas bitwy o Poznań, 1083 pułk piechoty próbował zdobyć fort nacierając od południowego wschodu (po zdobyciu Fortu Ia) i zachodu. Walki trwały od 4 do 7 lutego 1945. 8 lutego 1945, po opanowaniu Rataj, niemiecka załoga opuściła fort, a oddziały broniące Żegrza wycofały się.

Po II wojnie światowej fort był użytkowany przez wojsko, milicję, a później wykorzystywany na cele magazynowe.

Teren fortu wchodzi w skład obszaru Natura 2000 (obszar specjalnej ochrony SOO „Fortyfikacje w Poznaniu”, symbol PLH300005). Obiekt jest zachowany w bardzo dobrym stanie, brak jakichkolwiek zniszczeń budowlanych, roślinność nie jest dziko rozrośnięta. Część fortu została poddana rewitalizacji przez Stowarzyszenie Lepszy Świat. W latach 2014– 2017 fortem opiekowała się Fundacja Familijny Poznań. Od 2018 roku fort był pod opieką Fundacji Fort, która planowała jego rewitalizację. Chciała stworzyć na Żegrzu Fort Kultury.

Lokalizacja i konstrukcja

Zbudowany na narysie symetrycznego sześcioboku. Dojazd zapewniała droga forteczna i droga rokadowa (ul. Obodrzycka i Forteczna), dojazd do miasta – ulica Rzeczańska.

Kąt między odcinkami czoła – 140°. Otoczony jest wałami: artyleryjskim z 13 trawersami i piechoty. Majdan podzielony jest nasypem. Obiekty otoczone są suchą fosą (szerokość 9-10 m i głębokość 9 m), o murowanych skarpach i 3 kaponierach (czołowa i dwie barkowe).

Przebudowy

W latach 1888-1889 fort wzmocniono, a na skrzydłach dobudowano sześciostanowiskowe baterie. W latach 1913-1914 na przeciwskarpie wybudowano dwa betonowe schrony dla drużyn przeciwszturmowych. W tym samym okresie przemurowano niektóre wejścia zaopatrując je w nowe drzwi.

Po 1941, po zajęciu obiektu na cele produkcyjne, wybudowano bocznicę kolejową oraz rampę rozładowczą, które znajdowały się w części szyjowej. Fosa została zadaszona, jej dno pokryte posadzką betonową, i wykorzystana jako hale produkcyjne.

W latach 80. XX wieku została zlikwidowana bocznica kolejowa do fortu.

Przypisy

  1. 1 2 Miasto Poznań, System Informacji Przestrzennej, Miejski Konserwator Zabytków: Zespół Fortów Zewnętrznego Pierścienia Fortyfikacji Pruskich. [dostęp 2013-06-25]. (pol.).
  2. 1 2 Geopoz: Przeglądarka danych SIP. Miasto Poznań. [dostęp 2013-06-25]. (pol.)., warstwa: Grunty Miasta Poznania
  3. ↑ Maria Strzałko, Raport o stanie zabytków miasta Poznania, Miasto Poznań, 2007.
  4. 1 2 3 4 5 6 Karwat ↓, s. 152.
  5. 1 2 3 4 5 Karwat ↓, s. 157.
  6. ↑ Szumowski 1985 ↓, s. 355.
  7. 1 2 Tadeusz Świtała. Luty 1945 w Poznaniu. „Kronika Miasta Poznania”. 2/1985, s. 45, 1985. Wydawnictwo Miejskie. (pol.).
  8. ↑ Szumowski 1985 ↓, s. 355-356.
  9. ↑ Szumowski 1985 ↓, s. 356.
  10. ↑ Biesiadka i in. 2006 ↓, s. 312.
  11. ↑ Instytut na rzecz ekorozwoju: Natura 2000: „Fortyfikacje w Poznaniu”. [dostęp 2013-06-25]. (pol.).
  12. ↑ Piotr Bojarski. Fort II otworzy się dla poznaniaków!. „Gazeta Wyborcza”, 2011-03-22. (pol.).
  13. ↑ Filip Czekała. Poznań: Już jesienią zwiedzimy Fort II?. „Głos Wielkopolski”, 2011-08-02. (pol.).
  14. 1 2 Najbardziej pechowa fortyfikacja w Poznaniu? Fort II traci kolejnego najemcę [online], plus.gloswielkopolski.pl, 13 sierpnia 2020 [dostęp 2020-08-15] (pol.).
  15. ↑ Poznań: Forty starają się o miliony euro na rewitalizację [online], plus.gloswielkopolski.pl, 3 stycznia 2019 [dostęp 2020-08-15] (pol.).
  16. ↑ Kolejne porządki Fortu II - Odnowa - Poznan.pl [online], www.poznan.pl [dostęp 2020-08-15] (pol.).
  17. ↑ Barbara Fabiańska. Z Romanem Misiem przechadzka po Starym Żegrzu. „Kronika Miasta Poznania”. 3/2001, s. 205. Wydawnictwo Miejskie. (pol.).
  18. ↑ Biesiadka i in. 2006 ↓, s. 132.
  19. ↑ Karwat ↓.
  20. 1 2 Biesiadka i in. 2006 ↓, s. 182.
  21. 1 2 Karwat ↓, s. 156.

Bibliografia

  • Zbigniew Szumowski: Boje o Poznań 1945. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1985, s. 354-356., ryc.
  • Janusz Karwat. Ratajskie fortyfikacje. „Kronika Miasta Poznania”. 3/2001, s. 149-163. Wydawnictwo Miejskie. (pol.). , fot., rys.
  • Jacek Biesiadka, Andrzej Gawlak, Szymon Kucharski, Mariusz Wojciechowski: Twierdza Poznań. O fortyfikacjach miasta Poznania w XIX i XX wieku.. Poznań: 2006.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.