Fort Ia
Zwischenwerk Ia
nr rej. A-245 z 25 maja 1983

Koszary czołowe w Forcie Ia
Państwo

 Polska

Miejscowość

Poznań

Adres

ul. Warowna (przy ul. Gołężyckiej)
ob. 11 ark. 9 dz. 2/30

Typ budynku

fort

Architekt

Komitet Inżynieryjny Głównego Inspektoratu Twierdz

Rozpoczęcie budowy

1887

Ukończenie budowy

1890

Ważniejsze przebudowy

1913-1914

Właściciel

Miasto Poznań

Położenie na mapie Poznania
Położenie na mapie Polski
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
52°21′49″N 16°57′03″E/52,363611 16,950833

Fort Ia (Boyen, Krzysztofa Arciszewskiego) (oryg. Zwischenwerk Ia) – jeden z 18 fortów wchodzących w skład Twierdzy Poznań. Znajduje się na Starołęce przy ulicy Warownej.

Historia

Zbudowany został w latach 1887–1890, w drugim etapie budowy twierdzy fortowej. W 1902, po zniesieniu pierścienia twierdzy poligonalnej, fort otrzymał nazwę Boyen (nazwę tę nosił wcześniej kawalier I Boyen), na cześć generała Hermanna von Boyena. W 1931 zmieniono patronów na polskich, Fort Ia otrzymał imię Krzysztofa Arciszewskiego.

W 1945, podczas bitwy o Poznań, 1083 pułk piechoty próbował zdobyć fort nacierając z południa od strony rozwidlenia linii kolejowej. Fort został zdobyty 3 lutego 1945, kilkanaście godzin po zdobyciu Fortu I.

Teren fortu wchodzi w skład obszaru Natura 2000 (obszar specjalnej ochrony SOO „Fortyfikacje w Poznaniu”, symbol PLH300005), utworzonego dla ochrony nietoperzy.

Lokalizacja i konstrukcja

Dojazd zapewniała droga forteczna (ul. Warowna) i droga rokadowa (ul. Forteczna).

Fort zbudowany jest na planie trapezu. Na wale 5 trawersów. Komunikację z kaponierami zapewniały korytarze w przeciwskarpie. Ściany zewnętrzne fortu są oblicowane jasnymi i ciemnymi cegłami przez co obiekt ma, niespotykany w innych obiektach Twierdzy Poznań, wygląd. Z powodu przerwania kanału odwadniającego fosy częściowo zalane są wodą.

Do grudnia 2002 roku był zachowany dom wałmistrza za zapolu fortu, jednakże z uwagi na bardzo zły stan techniczny podjęto decyzję o rozbiórce.

Przebudowy

W latach 1913-1914 dokonano nielicznych modernizacji polegających na przemurowaniu niektórych okien i wejść oraz wstawieniu w ich miejsce nowych drzwi. Na przeciwskarpie oraz przy wjeździe do fortu zbudowano po dwa małe betonowe schrony.

Podczas II wojny światowej obiekt był wykorzystywany jako magazyn.

Przyroda

Na terenie fortu występują takie gatunki jak: nocek duży (Myotis myotis), nocek rudy (Myotis daubentonii), nocek Natterera (Myotis nattereri), mroczek późny (Eptescius serotinus), gacek szary (Plecotus austriacus), gacek brunatny (Plecotus auritus), mopek zachodni (Barbastella barbastellus). Łącznie zimuje tu od kilkudziesięciu do ponad 110 nietoperzy, co czyni ten obiekt zimowiskiem o znaczeniu ponadregionalnym. Zwiedzanie pomieszczeń tego fortu w okresie od połowy września do połowy kwietnia może powodować niepokojenie nietoperzy i zmniejszać ich szanse na dotrwanie do wiosny - stanowiłoby więc naruszenie prawa ochrony przyrody.

Przypisy

  1. 1 2 3 Miasto Poznań, System Informacji Przestrzennej, Miejski Konserwator Zabytków: Zespół Fortów Zewnętrznego Pierścienia Fortyfikacji Pruskich. [dostęp 2013-06-24]. (pol.).
  2. 1 2 Geopoz: Przeglądarka danych SIP. Miasto Poznań. [dostęp 2013-06-24]. (pol.)., warstwa: Grunty Miasta Poznania
  3. 1 2 Maćkowiak ↓, s. 317.
  4. 1 2 Maćkowiak ↓, s. 322.
  5. ↑ Maria Strzałko, Raport o stanie zabytków miasta Poznania, Miasto Poznań, 2007.
  6. ↑ Szumowski 1985 ↓, s. 355.
  7. ↑ Szumowski 1985 ↓, s. 356.
  8. ↑ Tadeusz Świtała. Luty 1945 w Poznaniu. „Kronika Miasta Poznania”. 2/1985, s. 30, 1985. Wydawnictwo Miejskie. (pol.).
  9. 1 2 Agnieszka Wieczorkiewicz, Krystyna Berezowska-Apolinarska, Prognoza oddziaływania na środowisko dotycząca projektu mpzp „Dolina Głuszynki – część B” w Poznaniu, Miejska Pracownia Urbanistyczna, Poznań, 2012, s. 48-49 [dostęp 2013-06-25] [zarchiwizowane z adresu 2016-03-11] (pol.).
  10. ↑ Biesiadka i in. 2006 ↓, s. 175.
  11. ↑ Maćkowiak ↓, s. 319.
  12. 1 2 Fort 1a Boyen (Generała Krzysztofa Arciszewskiego) Erbaut 1889. [dostęp 2013-06-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-07-30)]. (pol.).
  13. 1 2 3 Biesiadka i in. 2006 ↓, s. 179.
  14. ↑ Maćkowiak ↓, s. 317, 321.
  15. 1 2 Maćkowiak ↓, s. 320.
  16. ↑ Maćkowiak ↓, s. 322-323.

Bibliografia

  • Przemysław Maćkowiak. Starołęckie umocnienia poznańskiej twierdzy fortowej. „Kronika Miasta Poznania”. 4/2009, s. 303-326. Miasto Poznań - Wydawnictwo Miejskie. (pol.). , fot., ryc.
  • Zbigniew Szumowski: Boje o Poznań 1945. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1985, s. 354-356., ryc.
  • Jacek Biesiadka, Andrzej Gawlak, Szymon Kucharski, Mariusz Wojciechowski: Twierdza Poznań. O fortyfikacjach miasta Poznania w XIX i XX wieku.. Poznań: 2006.

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.