8 Brygada Strzelców – oddział piechoty Armii Ukraińskiej Republiki Ludowej.

Formowanie i zmiany organizacyjne

W wyniku rozmów atamana Symona Petlury z naczelnikiem państwa i zarazem naczelnym wodzem wojsk polskich Józefem Piłsudskim prowadzonych w grudniu 1919, ten ostatni wyraził zgodę na tworzenie ukraińskich jednostek wojskowych w Polsce.
18 lutego płk Ołeksandr Udowyczenko otrzymał od premiera URL Isaaka Mazepy rozkaz sformowania na terenie powiatów mohylowskiego i jampolskiego samodzielnej brygady piechoty. 5 marca brygada płk. Udowyczenki złożona z różnych pododdziałów ukraińskich przebywających na tym terenie wyruszyła w kierunku północno-zachodnim i 7 marca doszła do rzeki Kalusik, gdzie nawiązała kontakt ze sztabem polskiej 18 Dywizji Piechoty i podporządkowała się jej operacyjnie. W tym czasie w skład brygady wchodziły: pułk mohylowski, kureń halicki i oddział konny atamana Szaszkewycza. Wkrótce dołączył do niej oddział im. atamana koszowego Iwana Sirki, utworzony w rejonie Nowej Uszycy przez płk. Smahłego. 21 marca do brygady przyłączyło się też kilka jednostek kozackich z armii „białego" gen. Nikołaja Bredowa, który uciekając przed „czerwonymi", przebił się spod Odessy aż do polskich pozycji na Podolu. Do płk. Udowyczenki zgłosił się także dowódca oddziału konnego kozaków dońskich esauł Frołow i kilkudziesięciu kozaków kubańskich z setnikiem Juszkewyczem i zaproponowali służbę w szeregach wojska ukraińskiego.
20 marca samodzielna brygada piechoty weszła w skład nowo utworzonej 2 DS, na której dowódcę wyznaczono płk. Udowyczenkę. Brygada została przeformowana i nadano jej numer porządkowy 5. Po przeformowaniu w jej składzie znalazły się 13., 14. i 15. kurenie piechoty, samodzielna sotnia konna sztabu i 5 pułk artylerii. Rozkazem dowódcy 3 Żelaznej Dywizji Strzelców nr 27 z 9 czerwca 1920 brygada otrzymała nowy numer porządkowy – 8, a jej kurenie, odpowiednio, 22, 23 i 24. W wyniku ciężkich walk i strat bojowych, 28 lipca cały stan osobowy 8 Brygady został tymczasowo zebrany w dwóch kureniach. W październiku 1920 armia URL przeprowadziła mobilizację. W jej następstwie mobilizacji w brygadzie odtworzono trzeci kureń.
W związku z podpisaniem przez Polskę układu o zawieszeniu broni na froncie przeciwbolszewickim, od 18 października wojska ukraińskie zmuszone były prowadzić działania zbrojne samodzielnie. 21 listopada, pod naporem wojsk sowieckich, brygada doznała dużych strat i przeszła na zachodni brzeg Zbrucza, gdzie została internowana przez Wojsko Polskie. 23 listopada niedobitki brygady przekształcono w kureń, który z numerem porządkowym 20 wszedł w skład nowej 7 Zbiorczej Brygady Strzelców.

Struktura organizacyjna

Organizacja brygady w październiku 1920

• dowództwo i sztab
• sotnia techniczna
• samodzielna sotnia konna
• 22 kureń strzelców
• 23 kureń strzelców
• 24 kureń strzelców
• dwie baterie artylerii

Żołnierze oddziału

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

• Jacek Legieć: Armia Ukraińskiej Republiki Ludowej w kampanii polsko-bolszewickiej 1920 r.. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2002. ISBN 83-7322-529-3.
• Janusz Odziemkowski, Andrij Rukkas: Polska – Ukraina 1920. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Volumen”, 2017. ISBN 978-83-64708-29-9.
• Andrij Rukkas: Razem z Wojskiem Polskim. Armia Ukraińskiej Republiki Ludowej w 1920 roku. Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej–Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, 2020. ISBN 978-83-8098-843-9.
• Sebastian Szajdak: Polsko–ukraiński sojusz polityczno–wojskowy w 1920 roku. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Rytm”, 2005. ISBN 83-7399-132-8.
• Paweł Szandruk. Organizacja wojska ukraińskiego na Podolu z początkiem r. 1920 i wyprawa na Mohylów (26—28 kwietnia 1920 r.). „Bellona”. 29 (2), s. 202-218, 1928. Warszawa: Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy.