Bitwa nad Stochodem – część wielkiej bitwy wołyńsko-podolskiej; walki polskiej 18 Dywizji Piechoty z oddziałami sowieckiej 12 Armii w czasie ofensywy jesiennej wojsk polskich w okresie wojny polsko-bolszewickiej.

Geneza

2 września, jeszcze w czasie walk pod Zamościem, Naczelne Dowództwo Wojska Polskiego zdecydowało, iż 3. i 6 Armie, po stosownym przegrupowaniu, około 10 września podejmą większą akcję zaczepną w kierunku wschodnim celem „nie tylko odrzucenia nieprzyjaciela poza granice Małopolski, lecz także rozbicia i zdezorganizowania jego sił tak, aby później można było utrzymać front przy użyciu słabych sił własnych". 3 Armia przystąpiła do działań 10 września. Wstępnym etapem był zagon grupy motorowej mjr. Włodzimierza Bochenka wyprowadzony z Włodawy, który przeprawił się przez Bug i następnego dnia opanował Kowel. Za nim ruszyło natarcie sił głównych armii. Grupa gen. Franciszka Krajowskiego uderzyła czołowo i sforsowawszy Bug, parła forsownym marszem w ogólnym kierunku wzdłuż linii kolejowej Chełm – Kowel. Na południe od grupy gen. Krajowskiego, z obszaru Hrubieszowa w kierunku Łucka, nacierała grupa gen. Stanisława Hallera, a grupa gen. Lucjana Żeligowskiego uderzyła na Sokal.

Walczące wojska

Walki nad Stochodem

Pod wrażeniem sukcesu grupy pancerno-motorowej mjr. Włodzimierza Bochenka pod Kowlem dowództwo polskie postanowiło wykorzystać samochody do dokonania wypadu na Łuck.

Zadanie zorganizowania wypadu otrzymała 18 Dywizja Piechoty. Utworzono grupę szybką na samochodach w składzie I batalion 49 pułku piechoty i batalion 145 pułku piechoty. Grupę wspierać miała 2 bateria 18 pułku artylerii polowej. Za grupą zmotoryzowaną maszerowały pozostałe pododdziały obu pułków piechoty. 15 września kolumna polska dotarła nad Stochód, na południe od Rożyszcz. Podczas przeprawy samochodów przez rzekę nadjechały dwa sowieckie pociągi pancerne i celnym ogniem zniszczyły osiem ciężarówek. Mimo wysiłków, 2 bateria nie mogła podjąć równorzędnej walki ogniowej z pociągami pancernymi. Poległ jej dowódca por. Konrad Unger i kilku kanonierów. Baterię zaatakowała też sowiecka piechota. W ataku na bagnety wybiła większość obsług i zdobyła działa. Dopiero spóźniony kontratak I/49 pułku piechoty odbił je, a ocalałe działony otworzyły ponownie ogień, zmuszając pociągi pancerne do odwrotu.

Bilans walk

Z uwagi na poważne straty grupy zmotoryzowanej i utratę elementu zaskoczenia, dowództwo polskie postanowiło zrezygnować z prowadzenia dalszych działań w kierunku na Łuck.

Przypisy

Bibliografia

• Janusz Cisek, Konrad Paduszek, Tadeusz Rawski: Wojna polsko-sowiecka 1919–1921. Warszawa: Wojskowe Centrum Edukacji Obywatelskiej, 2010.
• Jan Fuglewicz: Zarys historii wojennej 49-go pułku Strzelców Kresowych. Warszawa: Zakłady Graficzne „Polska Zjednoczona”, 1929, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920.
• Jan Grochot: Zarys historii wojennej 72-go pułku piechoty. Warszawa: Zakłady Graficzne „Polska Zjednoczona”, 1930, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920.
• Janusz Odziemkowski: Leksykon wojny polsko-rosyjskiej 1919–1920. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Rytm”, 2004. ISBN 83-7399-096-8.
• Adam Przybylski: Wojna polska 1918–1921. Warszawa: Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy, 1930.
• Lech Wyszczelski: Kampania ukraińska 1920 roku. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2009. ISBN 978-83-7543-066-0.