| Wojna polsko-bolszewicka | |||
| Czas |
luty – marzec 1919 | ||
|---|---|---|---|
| Miejsce |
pod Byteniem | ||
| Terytorium | |||
| Wynik |
zwycięstwo Polaków | ||
| Strony konfliktu | |||
| |||
Bitwa pod Byteniem – walki oddziałów gen. Antoniego Listowskiego z oddziałami Zachodniej Armii Czerwonej toczone w początkowym okresie wojny polsko-bolszewickiej.
Geneza
W ostatnich miesiącach 1918 i w pierwszych 1919, na wschodnich krańcach odradzającej się Rzeczypospolitej, stacjonowały wojska niemieckie Ober-Ostu. Ich ewakuacja powodowała, że opuszczane przez nie tereny od wschodu zajmowała Armia Czerwona. Jednocześnie od zachodu podchodziły oddziały odradzającego się Wojska Polskiego. W lutym 1919 oddziały polskie weszły w kontakt bojowy z jednostkami Armii Czerwonej. Rozpoczęła się nigdy nie wypowiedziana wojna polsko-bolszewicka. W tym okresie oddziały polskie prowadziły ograniczone działania zaczepne.
Walczące wojska
| Wojsko Polskie | ||
|---|---|---|
| dowództwo Grupy | gen. Antoni Listowski | |
| ⇒ oddział mjr. Dąbrowskiego | mjr. Władysław Dąbrowski | |
| → I batalion wileński | por. Edward Kaczkowski | |
| → II batalion lidzki | kpt. Piotr Mienicki | |
| → pociąg pancerny „Kaniów” | ||
| Armia Czerwona | ||
| dowództwo Dywizji Zachodniej | Roman Łągwa | |
| ⇒ rewolucyjny pułk warszawski | ||
| ⇒ 6 rewolucyjny pułk grodzieński | ||
Walki pod Byteniem
23 lutego 1919 gen. Antoni Listowski nakazał oddziałowi mjr. Władysława Dąbrowskiego uderzyć na Byteń. Ten, liczący około 750 żołnierzy, złożony z I batalionu wileńskiego, II batalionu lidzkiego oraz dywizjonu jazdy oddział, wspierany przez pociąg pancerny „Kaniów", już w pierwszym dniu walki opanował Zarzecze, po czym, potęgując uderzenie batalionem lidzkim, zaatakował miasteczko. Jazda obeszła je od północy, aby uniemożliwić ucieczkę załogi. Od południa natarcie wspierał pociąg pancerny. Po zdobyciu Bytenia 24 lutego obydwa bataliony odeszły do Prużany.
1 marca na Byteń uderzyły sowieckie oddziały rewolucyjnego czerwonego pułku warszawskiego i batalion 6 rewolucyjnego pułku grodzieńskiego, składające się w większości z polskich komunistów. W tym czasie polską załogę Bytenia stanowił oddział Wileńskiego pułku strzelców, liczący około 120 żołnierzy. Pierwsze natarcie odparto, ale kiedy uszkodzeniu uległ jeden z karabinów maszynowych, przeciwnik wdarł się do miasteczka. Poległo dziesięciu żołnierzy polskich, wielu dostało się do niewoli. W następnym dniu Polacy odpowiedzieli kontratakiem, ale zostali odparci, ponosząc duże straty. Byteń odbity został dopiero w kwietniu, podczas polskiej ofensywy na Białorusi.
Przypisy
- 1 2 Przybylski 1930 ↓.
- ↑ Cisek, Paduszek i Rawski 2010 ↓, s. 9.
- ↑ Wyszczelski 2011 ↓, s. 146.
- ↑ Cisek, Paduszek i Rawski 2010 ↓, s. 11.
- ↑ Historia 76 pp 1930 ↓, s. 14.
- 1 2 3 Odziemkowski 2004 ↓, s. 72.
- ↑ Historia 76 pp 1930 ↓, s. 15.
- ↑ Waligóra 1928b ↓, s. 10-11.
- ↑ Waligóra 1928a ↓, s. 72.
Bibliografia
- Janusz Cisek, Konrad Paduszek, Tadeusz Rawski: Wojna polsko-sowiecka 1919–1921. Warszawa: Wojskowe Centrum Edukacji Obywatelskiej, 2010.
- Janusz Odziemkowski: Leksykon wojny polsko-rosyjskiej 1919–1920. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Rytm”, 2004. ISBN 83-7399-096-8.
- Adam Przybylski: Wojna polska 1918–1921. Warszawa: Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy, 1930.
- Bolesław Waligóra, Dzieje 85-go pułku Strzelców Wileńskich, Warszawa: Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy, 1928a.
- Bolesław Waligóra, Zarys historii wojennej 85-go pułku Strzelców Wileńskich, Warszawa: Zakłady Graficzne „Polska Zjednoczona”, 1928b (Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920).
- Lech Wyszczelski: Wojna o polskie kresy 1918–1921. Warszawa: Wydawnictwo Bellona SA, 2011. ISBN 978-83-11-12866-8.
- Zarys historji wojennej 76-go lidzkiego pułku piechoty. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1930, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920.