województwo łódzkie
—województwo—
Herb Flaga
Państwo

 Polska

Kod ISO 3166-2

PL-LD

TERYT

10

Siedziba wojewody i sejmiku

Łódź

Wojewoda

Dorota Ryl

Marszałek

Grzegorz Schreiber

Powierzchnia (2023)

18 218,98 km²

Populacja (31 grudnia 2023)
• liczba ludności


2 362 519

• gęstość

129,7 os./km²

Urbanizacja

61,78

Tablice rejestracyjne

E

Adres Urzędu Wojewódzkiego:
ul. Piotrkowska 104
90-926 Łódź
Adres Urzędu Marszałkowskiego:
al. marsz. J. Piłsudskiego 8
90-051 Łódź
Podział administracyjny
Liczba miast na prawach powiatu

3

Liczba powiatów

21

Liczba gmin miejskich

18

Liczba gmin miejsko-wiejskich

42

Liczba gmin wiejskich

117

Położenie na mapie Polski
Strona Urzędu Wojewódzkiego
Strona Urzędu Marszałkowskiego

Województwo łódzkie – jedno z 16 województw Polski, położone w centralnej części kraju. Obejmuje obszar o powierzchni 18 218,98 km². Według danych z 1 stycznia 2023 roku województwo zamieszkiwało 2 378 483 osoby. Ma najmniejszą lesistość w kraju. Siedzibą władz województwa jest Łódź.

Historia

Administracyjne i gospodarcze kształtowanie się województw łęczyckiego, sieradzkiego, sandomierskiego (dawnych kasztelanii zapilickich w jego zachodniej części), rawskiego (zachodniej części) i łódzkiego w ciągu całej historii państwowości polskiej zostało szczegółowo przedstawione w monografii prof. Marka Kotera. Rdzeń województwa łódzkiego stanowi historyczna ziemia łęczycko-sieradzka (Polska Środkowa) złożona z ziemi łęczyckiej, ziemi sieradzkiej i ziemi wieluńskiej, które się całkowicie pokrywają terytorialnie z przedrozbiorowymi województwami łęczyckim i sieradzkim. W poniżej przedstawionym schemacie zostały uwzględnione tylko te dawne jednostki administracyjne, w skład których wchodziła znacząca część województwa łódzkiego.

Piastowskie jednostki administracyjne od przełomu XI/XII w. do XIII w.

      Prowincja łęczycka i Kasztelania rudzka (wieluńska).

Księstwa XIII w. – XIV w.

Ziemie w XIII w. – XVIII w.

Województwa I Rzeczypospolitej w latach XIV w. – 1793

Jednostki administracyjne w zaborze pruskim w latach 1793 – 1795

Jednostki administracyjne w zaborze pruskim w latach 1795 – 1807

Jednostki administracyjne w Księstwie Warszawskim w latach 1807 – 1815

Podział administracyjny w zaborze rosyjskim w latach 1816 – 1837

Podział administracyjny w zaborze rosyjskim w latach 1837 – 1844

Podział administracyjny w zaborze rosyjskim w latach 1844 – 1867

Podział administracyjny w zaborze rosyjskim w latach 1867 – 1914

Województwo łódzkie w okresie II Rzeczypospolitej

Województwo łódzkie w latach 1945 – 1975

Województwa w latach 1975 – 1998

Województwo łódzkie od 1999

Utworzone w 1999 roku z województw poprzedniego podziału administracyjnego:

Losy przygranicznych obszarów województwa łódzkiego

Dodatkowo poza przestawionym schematem, przygraniczne obszary obecnego województwa łódzkiego znajdowały się w następujących jednostkach administracyjnych:

Geografia

Powierzchnia województwa wynosi 18 218,98 km². Według danych z 2010 województwo łódzkie miało najmniejszą lesistość spośród wszystkich województw – 21,1%. Według danych z 31 grudnia 2012 r. w woj. łódzkim lasy obejmowały powierzchnię 386,1 tys. ha, co stanowiło 21,2% jego powierzchni. Około 100 ha lasów znajdowało się w obrębie parku narodowego (Ośrodek Hodowli Żubrów w Smardzewicach będący częścią Kampinoskiego PN).

Struktura użytkowania gruntów w województwie łódzkim w 2020:

  • grunty rolne 71,2%
  • grunty leśne 21,7%
  • grunty zabudowane i zurbanizowane 6,1%
  • grunty pod wodami 0,66%
  • pozostałe (użytki ekologiczne i tereny różne) 0,34%

Położenie administracyjne

Województwo jest położone w środkowej Polsce i graniczy z województwami:

Położenie fizycznogeograficzne

Województwo łódzkie znajduje się na pograniczu dwóch dużych jednostek geomorfologicznych: Niżu Środkowoeuropejskiego i Wyżyn Polskich. W północnej części województwa dominują więc rozległe i prawie płaskie równiny, natomiast w południowej pagórki.

Pod względem fizycznogeograficznym przeważającą część województwa zajmuje Wysoczyzna Łódzka ograniczona od zachodu doliną Warty, od wschodu doliną Pilicy, od północy Pradoliną Warszawsko-Berlińską, zaś od południa łącząca się ze strefą wyżyn Polski (Wzgórza Radomszczańskie).

Topografia

W wymiarze północ-południe województwo rozciąga się na długości 172 km, to jest 1°33′03″. W wymiarze wschód-zachód rozpiętość województwa wynosi 179 km, co w mierze kątowej daje 2°35′05″.

Współrzędne geograficzne skrajnych punktów:

Ukształtowanie powierzchni ma charakter nizinny (średnia wysokość 169,6 m n.p.m.)
Najwyższymi punktami są wierzchołki: naturalny Fajnej Ryby – 347 m n.p.m. i sztucznie utworzony Góry Kamieńskiej – 406 m n.p.m.

Miasta

Miejscowości
Obiekty pofabrykanckie
Obiekty sakralne

W województwie łódzkim jest 60 miast, w tym 3 miasta na prawach powiatu. Miasta zostały uszeregowane według liczby mieszkańców. Dane z dnia 1 stycznia 2024:

Podział administracyjny

Ludność i powierzchnia
(dane GUS, stan: 1 stycznia 2023)
Lp.HerbFlagaPowiatSiedziba władzPowierzchnia
[km²]		Ludność
(1 stycznia 2023)		Gęstość zaludnienia
[osób/km²]
1bełchatowskiBełchatów967,61109.035113
2brzezińskiBrzeziny358,5530.24684
3kutnowskiKutno886,8691.563103
4łaskiŁask618,3048.99279
5łęczyckiŁęczyca772,7747.00261
6łowickiŁowicz988,1374.60676
7łódzki wschodniŁódź499,8174.361149
8opoczyńskiOpoczno1040,1672.31070
9pabianickiPabianice492,21119.316242
10pajęczańskiPajęczno804,1849.06461
11piotrkowskiPiotrków Trybunalski1428,3290.51963
12poddębickiPoddębice880,8439.62145
13radomszczańskiRadomsko1443,19107.57575
14rawskiRawa Mazowiecka646,2946.41572
15sieradzkiSieradz1490,88112.35075
16skierniewickiSkierniewice753,3837.79950
17tomaszowskiTomaszów Mazowiecki1024,61111.439109
18wieluńskiWieluń926,2473.14079
19wieruszowskiWieruszów577,1841.58372
20zduńskowolskiZduńska Wola369,1963.742173
21zgierskiZgierz855,19166.537195
22Łódź–293,25658.4442245
23Piotrków Trybunalski–67,2467.2641000
24Skierniewice–34,6045.5601317
Razem––242118 218,982 378 483 131

Demografia

Według danych z 31 grudnia 2023 r. województwo miało 2 362 519 mieszkańców.

Liczba ludności (dane z 31 grudnia 2023):

 OgółemKobietyMężczyźni
 osób %osób %osób %
Ogółem 2 362 519 100 1 236 844 52,35 1 125 675 47,65
Miasto 1 459 655 61,78 782 089 33,10 677 566 28,68
Wieś 902 864 38,22 454 755 19,25 448 109 18,97


  • Piramida wieku mieszkańców województwa łódzkiego.


Religia

Zdecydowaną większość mieszkańców województwa łódzkiego stanowią katolicy, a zwłaszcza wyznawcy Kościoła rzymskokatolickiego. Zdecydowana większość województwa pokrywa się z administracyjnymi granicami metropolii łódzkiej, w skład której wchodzą archidiecezja łódzka i diecezja łowicka. Południowa część województwa przynależy administracyjnie do metropolii częstochowskiej: archidiecezji częstochowskiej i diecezji radomskiej. Zachodnie rubieże województwa podlegają pod metropolię poznańską – diecezja kaliska i metropolię gnieźnieńską – diecezja włocławska. W stolicy województwa znajduje się także niewielka parafia greckokatolicka, obejmująca wyznawców Kościoła katolickiego obrządku bizantyjsko-ukraińskiego z całego regionu. Województwo łódzkie należy do najmniej religijnych części Polski, w archidiecezji łódzkiej praktykuje zaledwie 24,5% wiernych, a w diecezji łowickiej 31%.

Drugim co do wielkości wyznaniem województwa łódzkiego są mariawici, szczególnie licznie zamieszkujący okolice Strykowa, Zgierza, Brzezin, Grabowa, Łowicza i Łodzi. W niektórych miejscowościach powiatu zgierskiego i brzezińskiego stanowią nawet większość mieszkańców. Niemal połowa polskich mariawitów zamieszkuje województwo łódzkie. Pierwszym biskupstwem na terenie miasta Łodzi była mariawicka diecezja śląsko-łódzka powstała w 1910 roku. Pierwszym biskupem w Łodzi był mariawita Leon Maria Andrzej Gołębiowski. Wyznawcy Kościoła Starokatolickiego Mariawitów przynależą do diecezji śląsko-łódzkiej, której siedziba znajduje się w Łodzi. Wierni Kościoła Katolickiego Mariawitów należą do kustodii płockiej. Na terenie województwa mieszkają także przedstawiciele innych Kościołów starokatolickich, a w Łodzi znajduje się parafia Kościoła Polskokatolickiego.

Dużą i historycznie osadzoną grupę wyznaniową stanowią ewangelicy. Wierni Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego, przynależą do diecezji warszawskiej i diecezji pomorsko-wielkopolskiej. W Pabianicach znajduje się siedziba luterańskiego biskupa. Na terenie całego województwa znajduje się wiele pamiątek po luteranach, m.in. liczne kościoły, kantoraty i cmentarze. W okolicy Łodzi i Bełchatowa mieszka ponad połowa polskich kalwinistów, zrzeszonych w Kościele Ewangelicko-Reformowanym. W Łodzi i Pabianicach swoje siedziby mają placówki Kościoła Ewangelicko-Metodystycznego. Na terenie województwa łódzkiego znajdują się także liczne placówki innych Kościołów protestanckich o charakterze adwentystycznym, baptystycznym i zielonoświątkowym.

W przeszłości ważną rolę na ziemiach województwa łódzkiego odgrywali prawosławni. Obecnie Łódź stanowi siedzibę diecezji łódzko-poznańskiej i dekanatu łódzkiego Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Największe ośrodki prawosławne w regionie znajdują się w Łodzi i Piotrkowie Trybunalskim.

Liczebną grupę stanowią także Świadkowie Jehowy, którzy na terenie całego województwa mają 80 zborów. Ponadto swoją siedzibę mają niewielkie placówki Świeckiego Ruchu Misyjnego „Epifania” i Kościoła Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich.

Przed II wojną światową miejscowości obecnego województwa łódzkiego było licznie zamieszkane przez Żydów. Wyznawcy judaizmu stanowili niekiedy większość mieszkańców małych miasteczek. Świadectwem ich obecności są liczne synagogi i cmentarze żydowskie rozsiane po terytorium całego województwa. Obecnie w Łodzi znajduje się siedziba Żydowskiej Gminy Wyznaniowej.

W Łodzi swoją siedzibę ma także Gmina Muzułmańska należąca do Ligi Muzułmańskiej w RP.

W stolicy województwa znajdują się także dwa ośrodki buddyjskie: Buddyjskiego Związku Diamentowej Drogi Linii Karma Kagyu i Szkoły Zen Kwan Um.

Województwo łódzkie znane jest ze swojego wielokulturowego i wieloreligijnego charakteru. Na terenie Łodzi i w innych miejscowościach odbywają się nabożeństwa ekumeniczne, koncerty, festiwale, prelekcje i wydarzenia promujące różnorodność regionu. Do najbardziej znanych inicjatyw należy Festiwal Łódź Czterech Kultur. W całym regionie odbywają się rozmaite spotkania o charakterze wieloreligijnym, organizowane m.in. przez Centrum Dialogu im. Marka Edelmana i Łódzki Oddział Polskiej Rady Ekumenicznej. Także w mniejszych miejscowościach odbywają się spotkania promujące wielokulturowy charakter regionu, m.in. w Nowej Sobótce powstaje Centrum Wielokulturowości „Dom na Skrzyżowaniu” – ośrodek dialogu, miejsce spotkań i integracji społecznej.

Administracja i polityka

Samorząd wojewódzki

Organem stanowiącym samorządu jest Sejmik Województwa Łódzkiego, składający się z 33 radnych. Siedzibą sejmiku województwa jest Łódź. Sejmik wybiera organ wykonawczy samorządu, którym jest zarząd województwa, składający się z 5 członków z przewodniczącym mu marszałkiem.

Marszałkowie Województwa Łódzkiego:

Administracja rządowa

Administracja wojewódzka

Terenowym organem administracji rządowej jest Wojewoda Łódzki, wyznaczany przez Prezesa Rady Ministrów. Siedzibą wojewody jest Łódź, gdzie znajduje się Łódzki Urząd Wojewódzki w Łodzi.

Administracja centralna

W województwie łódzkim siedzibę posiadają następujące jednostki, wchodzące w skład centralnej administracji rządowej:

  • Biuro do spraw Substancji Chemicznych (Łódź),
  • Centralny Ośrodek Badań Jakości w Diagnostyce Laboratoryjnej (Łódź),
  • Centrum Egzaminów Medycznych (Łódź),
  • Krajowe Centrum Ochrony Radiologicznej w Ochronie Zdrowia (Łódź),
  • Centralna Baza Rezerw Sanitarno-Przeciwepidemicznych (Poręby k. Zduńskiej Woli)

Tym samym województwo łódzkie jest 2. województwem (po województwie mazowieckim), w którym ulokowano najwięcej jednostek wchodzących w skład centralnej administracji rządowej.

Gospodarka

W 2012 produkt krajowy brutto woj. łódzkiego wynosił 98,8 mld zł, co stanowiło 6,1% PKB Polski. Produkt krajowy brutto na 1 mieszkańca wynosił 39,0 tys. zł (93,2% średniej krajowej), co plasowało łódzkie na 6. miejscu względem innych województw.

Przeciętne miesięczne wynagrodzenie mieszkańca woj. łódzkiego w 3. kwartale 2011 wynosiło 3316,60 zł, co lokowało je na 9. miejscu względem wszystkich województw.

W końcu marca 2012 liczba zarejestrowanych bezrobotnych w województwie obejmowała ok. 152,8 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 13,8% do aktywnych zawodowo.

W 2019 roku bezrobocie rejestrowane w województwie wynosiło 5,4% (6,1% wśród kobiet i 4,8% wśród mężczyzn) natomiast średnie wynagrodzenie brutto 4 441zł.

Według danych z 2016 2,7% mieszkańców w gospodarstwach domowych woj. łódzkiego miało wydatki poniżej granicy ubóstwa skrajnego (tzn. znajdowało się poniżej minimum egzystencji).

Zasoby surowców mineralnych

Przemysł

Największe ośrodki:

Największe przedsiębiorstwa przemysłowe (według przychodów ogółem):

Transport

Transport drogowy

Drogi krajowe w województwie łódzkim
Droga Trasa Obecna długość w województwie Uwagi
A1E75 S6 Gdańsk – Toruń – Łódź – Piotrków Trybunalski – Częstochowa – Gliwice – Gorzyczki – granica państwa z Czechami 180,03 km
A2E30 granica państwa z Niemcami – Świecko – Poznań – Łódź – Warszawa (węzeł „Konotopa”) – ... – Warszawa (węzeł „Lubelska”) – Biała Podlaska – Kukuryki – granica państwa z Białorusią 106,2 km
S8E67 Wrocław (Psie Pole) – Kępno – Sieradz – A1 (Łódź) – ... – A1 (Piotrków Trybunalski) – Rawa Mazowiecka – Warszawa – Ostrów Mazowiecka – Zambrów – Choroszcz S19 198,3 km
12 granica państwa z Niemcami – Łęknica – Drożów 3 – Głogów – Leszno – Jarocin – Kalisz – Sieradz – Piotrków Trybunalski – Sulejów – Radom – Zwoleń – Puławy – Lublin – Dorohusk – granica państwa z Ukrainą 176 km
S12 A1 Piotrków Trybunalski – Sulejów – Radom – Puławy – Kurów – Lublin – Piaski – Chełm – Dorohusk – granica państwa z Ukrainą - W województwie brak odcinków w eksploatacji
14 Łowicz – Stryków – Łódź – Pabianice S14 70 km
S14 Zachodnia Obwodnica Łodzi A2 – S8 41,1 km Czynny odcinek rondo Emilia – Róża.
42 Namysłów – Kluczbork – Praszka – Rudniki – Działoszyn – Pajęczno – Nowa Brzeźnica – Radomsko – Przedbórz – Ruda Maleniecka – Końskie – Skarżysko-Kamienna – Rudnik 97,8 km
43 Wieluń 45 – Rudniki – Kłobuck – Częstochowa 16 km
45 Zabełków 78 – Krzyżanowice – Racibórz – Krapkowice – Opole – Bierdzany – Kluczbork – Praszka – Wieluń – Złoczew 32,6 km
48 Tomaszów Mazowiecki – Inowłódz – Klwów – Potworów – Białobrzegi – Głowaczów – Kozienice – Słowiki Nowe – Sieciechów – Opactwo – Dęblin – Moszczanka – Kock 35,9 km
60 Łęczyca – Kutno – Gostynin – Łąck – Płock – Bielsk – Drobin – Ciechanów – Różan – Ostrów Mazowiecka 37,8 km
70 Łowicz – Skierniewice – Zawady 41 km
71 Stryków – Zgierz 15,5 km
72 Konin – Turek – Łódź – Rawa Mazowiecka 121 km
74 S8 – Wieluń – Bełchatów – Piotrków Trybunalski -Sulejów – Żarnów – Ruda Maleniecka – Kielce – Łagów – Opatów – Ożarów – Annopol – Kraśnik – Janów Lubelski – Frampol – Gorajec – Szczebrzeszyn – Zamość – Hrubieszów – Zosin – granica państwa z Ukrainą ~ 156 km
S74 S12 (Sulejów) – Kielce – Opatów – Tarnobrzeg – Stalowa Wola – S19 (Nisko) - W województwie brak odcinków w eksploatacji
83 Turek – Sieradz 36 km
91 Gdańsk – Tczew – A1 (węzeł „Nowe Marzy”) – Świecie – Toruń – Włocławek – Kowal – Łęczyca – Łódź – Głuchów – Piotrków Trybunalski – Kamieńsk – Radomsko – Kłomnice – Częstochowa 177 km
92 Warszawa – Sochaczew – Łowicz – Kutno – Koło – Konin – Września – Poznań – Rzepin 75,3 km

Na terenie województwa przebiega 1486,5 km dróg krajowych, 1360,5 km wojewódzkich, 7463,1 km powiatowych i 11142,8 km gminnych co daje łącznie 21452,9 km (2021 rok).

Transport kolejowy

Dworce kolejowe w łódzkiem

Czynne linie kolejowe na obszarze województwa:

Planowana jest budowa szybkiej kolei łączącej Łódź z Warszawą, Poznaniem i Wrocławiem, tzw. linii „Y”.

Województwo łódzkie jest właścicielem Łódzkiej Kolei Aglomeracyjnej, która obsługuje ruch pasażerski na wybranych liniach kolejowych.

Tabor kolejowy

Województwo Łódzkie jest właścicielem 49 elektrycznych zespołów trakcyjnych i pięciu elektryczno-spalinowych zespołów trakcyjnych zakupionych przez Urząd Marszałkowski lub ŁKA. Przewoźnikami obsługującymi połączenia w województwie są Polregio oraz Łódzka Kolej Aglomeracyjna. Choć żaden spalinowy szynobus nie jest własnością województwa, to jednak Polregio eksploatuje pojedyncze egzemplarze serii SA135 i SA139 na linii kolejowej nr 25.

Seria Typ Numery Liczba Producent / Modernizator Własność Użytkownik Źródło
EN57 Pafawag 5B/6B 1044, 1452, 1479 3 Pafawag UM Polregio
EN57AKŁ Pafawag 5B/6B 1226 1 Pafawag
Newag		 UM Polregio
EN57AKM Pafawag 5B/6B 3003 ÷ 3005 3 Pafawag
ZNTK Mińsk Mazowiecki		 UM Polregio
EN57AL Pafawag 5B/6B 753, 959, 1222, 1251, 1768 ÷ 1770, 1825 8 Pafawag
ZNTK Mińsk Mazowiecki		 UM Polregio
L4268 001 ÷ 020 20 Stadler UM Łódzka Kolej Aglomeracyjna
36WEd 001 ÷ 014 14 Newag Łódzka Kolej Aglomeracyjna
36WEha 001 ÷ 005 5 Newag Łódzka Kolej Aglomeracyjna

Transport lotniczy

Na obszarze województwa zlokalizowane są następujące lotniska:

  • Lotnisko Goszczanów – wielofunkcyjne o nawierzchni trawiastej
  • Lotnisko Kamieńsk-Orla Góra – przemysłowe o nawierzchni asfaltobetonowej
  • Lotnisko Łęczyca-Leźnica Wielka – wojskowa baza lotnicza
  • Port lotniczy Łódź-Lublinek – port lotniczy o międzynarodowym regularnym ruchu pasażerskim
  • Lotnisko Łask – wojskowa baza lotnicza mogąca przyjmować samoloty cywilne
  • Lotnisko Piotrków Trybunalski – wielofunkcyjne o nawierzchni asfaltobetonowej
  • Lotnisko Tomaszów Mazowiecki – wojskowa baza lotnicza

Ochrona środowiska

System ochrony krajobrazu obejmuje prawie 9% powierzchni województwa (ok. 1800 km²). Istnieje 89 rezerwatów i 7 parków krajobrazowych:

Nauka i oświata

Uczelnie publiczne (Akademia Sztuk Pięknych, Akademia Muzyczna, Państwowa Wyższa Szkoła Filmowa, Telewizyjna i Teatralna, Politechnika Łódzka, Uniwersytet Medyczny w Łodzi i największa uczelnia regionu – Uniwersytet Łódzki) oraz 22 uczelnie niepubliczne w samej Łodzi, w tym największa w Polsce uczelnia niepubliczna AHE. Istnieje także wiele oddziałów filialnych w większych miastach regionu (Tomaszów Mazowiecki, Piotrków Trybunalski, Skierniewice, Bełchatów, Sieradz, Kutno).

Bezpieczeństwo publiczne

W województwie łódzkim działa centrum powiadamiania ratunkowego, które znajduje się w Łodzi i które obsługuje zgłoszenia alarmowe kierowane do numerów alarmowych 112, 997, 998 i 999.

Uwagi

  1. ↑ Opoczno, Żarnów, Przedbórz i inne tereny po prawej stronie Pilicy (będące teraz częścią ziemi sandomierskiej) to kasztelanie zapilickie / nadpilickie (żarnowska, skrzyńska, małogoska), które wchodziły w skład prowincji łęczyckiej i księstwa łęczyckiego od przełomu XI/XII w. do 1239 r., kiedy to zostały utracone na rzecz księstwa sandomierskiego. O przynależności tych kasztelanii do prowincji łęczyckiej jest mowa w bulli gnieźnieńskiej z 1136 r.
  2. ↑ Jako jednostki terytorialne
  3. ↑ Ziemie te wchodziły w skład przedrozbiorowych województw: łęczyckiego i sieradzkiego.
  4. ↑ Opoczno, Żarnów, Przedbórz i inne tereny po prawej stronie Pilicy (będące teraz częścią ziemi sandomierskiej) to kasztelanie zapilickie / nadpilickie (żarnowska, skrzyńska, małogoska), które wchodziły w skład prowincji łęczyckiej i księstwa łęczyckiego od przełomu XI/XII w. do 1239 r., kiedy to zostały utracone na rzecz księstwa sandomierskiego. O przynależności tych kasztelanii do prowincji łęczyckiej jest mowa w bulli gnieźnieńskiej z 1136 r.

Przypisy

  1. ↑ Paweł Kmiecik: Dorota Ryl została nowym wojewodą łódzkim. RMF24.pl, 2023-12-20. [dostęp 2023-12-20].
  2. 1 2 GUS, Ludność. Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym w 2023 tabela 2 [online] [dostęp 2024-05-09] (pol.).
  3. ↑ GUS, Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2023 tabl.1 [online] [dostęp 2023-12-22] (pol.).
  4. ↑ Marek Koter, Historyczno-geograficzne podstawy oraz proces kształtowania się regionu łódzkiego., [w:] T. Marszał (red.), Miasto – region – gospodarka w badaniach geograficznych. W stulecie urodzin Profesora Ludwika Straszewicza, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2016, s. 131–161.
  5. ↑ Marek Koter, Za jakim modelem podziału terytorialnego Polski opowiedzieć się? : Wnioski z doświadczeń przeszłości oraz wzorców europejskich, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Geographica Socio-Oeconomica”, 1, 1999, 15 (rys. 4) [dostęp 2024-03-06].
  6. ↑ Mariusz Kulesza, Rozplanowania wczesnomiejskich osad targowych na obszarze Polski Środkowej (dawna ziemia łęczycko-sieradzka), „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Geographica Socio-Oeconomica”, 2, 1999, s. 71–95 [dostęp 2024-03-06].
  7. ↑ Alina Kępińska, Sieradzkie: historia regionu, [w:] Halina Karaś (red.), Dialekty i gwary polskie (dialektologia.uw.edu.pl), Uniwersytet Warszawski, ISBN 978-83-62844-10-4 [dostęp 2024-03-06].
  8. ↑ Regiony etnograficzne. Ziemia sieradzko - łęczycka [online], Narodowy Instytut Kultury i Dziedzictwa Wsi [dostęp 2024-03-06].
  9. ↑ Małgorzata Rutkiewicz-Hanczewska, Określenia dni tygodnia w nazwach miejscowych Polski: historia, pochodzenie, zmiany, „Język polski”, Rocznik XCIX (4), 31 grudnia 2019, s. 16–29 [dostęp 2024-03-06].
  10. ↑ Rafał Zarębski, Pomiędzy konwencją a żywiołem. Tendencje imiennicze w dawnej Łodzi(XVII-połowa XIX wieku), „Onomastica”, LX, 2016, s. 91–106 [dostęp 2024-03-06].
  11. ↑ Piotr Gryglewski, Szlacheckie kaplice grobowe ziemi łęczycko-sieradzkiej od XV do I połowy XVII wieku, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Historica”, 74 (9), 2002, s. 63.
  12. ↑ Radosław Zdaniewicz, Piotr Chabrzyk, Kilka słów o denarze Władysława II Wygnańca ze Staromieścia w kontekście badań archeologicznych przedlokacyjnego Lelowa [online], 3 grudnia 2022, s. 25 [dostęp 2024-03-06].
  13. ↑ Przemysław Dorszewski, Uposażenie i działalność gospodarcza klasztoru kanoników regularnych w Trzemesznie do początku XVI wieku, Olsztyn: LITTERA, 2013, ISBN 978-83-89775-28-3.
  14. ↑ Marek Koter, Historyczno-geograficzne podstawy oraz proces kształtowania się regionu łódzkiego., [w:] T. Marszał (red.), Miasto – region – gospodarka w badaniach geograficznych. W stulecie urodzin Profesora Ludwika Straszewicza, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2016, s. 131–161.
  15. ↑ Ryszard Rosin, Rozwój polityczno-terytorialny Łęczyckiego, Sieradzkiego i Wieluńskiego do przełomu XIV i XV w., „Rocznik Łódzki”, 14 (17), 1970, s. 277–304.
  16. ↑ Jacek Ladorucki, Tomasz Stolarczyk, O potrzebie stworzenia Słownika biograficznego ziemi łęczyckiej. Ogólne zasady opracowania kompendium i jego znaczenie dla regionu (rozdział: Dzieje ziemi łęczyckiej i jej granice), „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Librorum.”, 1/2 (22/23), 2016, s. 117-129 [zarchiwizowane].
  17. ↑ Rocznik Statystyczny Województw 2011 (wybrane tablice), Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 24 stycznia 2012, s. 69, ISSN 1230-5820.
  18. ↑ Raport o stanie lasów w Polsce 2012, Warszawa: Centrum Informacyjne Lasów Państwowych, 2013, s. 78, ISSN 1641-3229.
  19. ↑ Wojewódzkie zbiorcze zestawienie danych dotyczących gruntów 1.I.2020 (pobierz zestawienie dla województwa - tabela offline). „geoportal.lodzkie.pl”, 2020-01-01. [dostęp 2024-02-13]. (pol.).
  20. ↑ geoportal.gov.pl. geoportal.gov.pl. [dostęp 2013-07-27].
  21. ↑ DIGITAL ELEVATION DATA. VIEWFINDER PANORAMAS. (ang.).
  22. ↑ Główny Urząd Geodezji i Kartografii, Dane pomiarowe z lotniczego skaningu laserowego [online].
  23. ↑ Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2023 tabl.22. 2023-07-20, 2023-01-01. [dostęp 2023-12-22]. (pol.).
  24. ↑ Dz.U. z 2023 r. poz. 1472
  25. ↑ Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2023 - tabl.2 [online], GUS [dostęp 2023-12-27].
  26. ↑ Wyborcza.pl [online], wyborcza.pl [dostęp 2024-04-26].
  27. ↑ W Nowej Sobótce powstaje Centrum Wielokulturowości "Dom na Skrzyżowaniu". Ruszyła zbiórka pieniędzy, potrzeba 300 tysięcy złotych - Wiadomości - ELE24 - Wiadomości Łęczyca [online], ele24.net [dostęp 2024-04-26] (pol.).
  28. ↑ (Art. 3.) Ustawa z dnia 24 lipca 1998 r. (Dz.U. z 1998 r. nr 96, poz. 603).
  29. ↑ Decentralizacja urzędów poza Warszawę - nowy raport wskazuje, jak ją przeprowadzić efektywnie [online], 300Gospodarka.pl, 12 lipca 2019 [dostęp 2021-12-12] (pol.).
  30. ↑ Karol Wałachowski (red.), Uwarunkowania delokalizacji centralnych urzędów w Polsce, Kraków, luty 2019, s. 15-16.
  31. ↑ Rocznik Statystyczny Województw 2014, Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 12 stycznia 2015, s. 625, ISSN 1230-5820.
  32. ↑ Obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 28 listopada 2011 r. (M.P. z 2011 r. nr 108, poz. 1099).
  33. ↑ Bezrobotni oraz stopa bezrobocia według województw, podregionów i powiatów (Stan na koniec marca 2012 r.). Główny Urząd Statystyczny, 2012-04-26. [dostęp 2012-05-20].
  34. ↑ Województwo łódzkie » mapy, miasta, nieruchomości, GUS, noclegi, regon, wypadki drogowe, bezrobocie, zarobki, wynagrodzenie, tabele, edukacja, demografia, statystyki, pojazdy [online], Polska w liczbach [dostęp 2021-02-11] (pol.).
  35. ↑ GUS, Ubóstwo w Polsce w latach 2015 i 2016 [online], stat.gov.pl [dostęp 2019-11-22] (pol.).
  36. ↑ Rozporządzenie Rady Ministrów zmieniające rozporządzenie w sprawie sieci autostrad i dróg ekspresowych (Dz.U. z 2019 r. poz. 1819).
  37. ↑ Mapa stanu budowy dróg. GDDKiA. [dostęp 2023-12-31]. (pol.).
  38. ↑ Zamieszanie z drogą nr 71. Epainfo.pl. [dostęp 2023-12-31]. (pol.).
  39. ↑ Targeo [online].
  40. ↑ Transport w województwie łódzkim w 2021. Urząd Statystyczny w Łodzi, 2021-12-31. s. 1. [dostęp 2023-12-31]. (pol.).
  41. 1 2 Łódzkie ma już cztery pojazdy EN57AKŁ - Kurier Kolejowy [online], pl/aktualnosci/7849/Lodzkie-ma-juz-cztery-pojazdy-EN57AKL.html [dostęp 2024-04-26].
  42. ↑ Pierwszy wydłużony Flirt dla ŁKA przechodził testy certyfikujące ETCS poziomu drugiego. - Kurier Kolejowy [online], pl/aktualnosci/37319/pierwszy-wydluzony-flirt-dla-lka-przechodzil-testy-certyfikujace-etcs-poziomu-drugiego.html [dostęp 2024-04-26].
  43. ↑ https://www.rynek-kolejowy.pl/mobile/lka-odebrala-dwa-ostatnie-impulsy-zdjecia-94273.html
  44. ↑ Trzy nowe hybrydy Łódzkich Kolei Aglomeracyjnych pojechały w dziewiczy kurs z pasażerami do Spały - Kurier Kolejowy [online], pl/aktualnosci/40355/trzy-nowe-hybrydy-lodzkich-kolei-aglomeracyjnych-pojechaly-w-dziewiczy-kurs-z-pasazerami-do-spaly.html [dostęp 2024-04-26].
  45. ↑ ŁKA: Wszystkie hybrydy już w bazie - Rynek Kolejowy [online], rynek-kolejowy.pl [dostęp 2024-04-26].
  46. ↑ Wykaz NKA dla lokalizacji Ab. Służb Alarmowych 112. uke.gov.pl. [dostęp 2014-12-27]. (pol.).

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.