| powiat | |||||
Rzeka Pyszna pomiędzy mostem drogowym (DK8) i kolejowym (LK181) w Dąbrowie k/Wielunia | |||||
| |||||
| Państwo | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Województwo | |||||
| TERC |
1017 | ||||
| Siedziba | |||||
| Starosta |
Maciej Bryś | ||||
| Powierzchnia |
927,69 km² | ||||
| Populacja (31.12.2020) • liczba ludności |
| ||||
| • gęstość |
82,2 os./km² | ||||
| Urbanizacja |
30,73% | ||||
| Tablice rejestracyjne |
EWI | ||||
Adres urzędu: pl. Kazimierza Wielkiego 298-300 Wieluń | |||||
| Szczegółowy podział administracyjny | |||||
| |||||
| Położenie na mapie województwa | |||||
| Strona internetowa | |||||
Powiat wieluński – powiat w Polsce (województwo łódzkie), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Wieluń.
Według danych z 31 grudnia 2019 roku powiat zamieszkiwało 76 256 osób. Natomiast według danych z 30 czerwca 2020 roku powiat zamieszkiwało 76 081 osób.
Historia
Utworzony w XIV wieku powstał na obszarze historycznej ziemi rudzkiej (wieluńskiej), istniejącej już od XIV w. Terytorialne ukształtowanie się powiatów zależało wówczas od miejsca odbywania się sądów, te zaś odbywały się w miejscach bardziej zaludnionych. Na przestrzeni wieków granice powiatu ulegały zmianom. W czasie okupacji hitlerowskiej został wcielony do III Rzeszy. Po wojnie odbudowano administrację powiatową wedle stanu z 1939 r. Kolejne zmiany, a zarazem duży cios ukształtowanej przez stulecia wspólnocie kulturalnej, ekonomicznej i społecznej, jaką na przestrzeni blisko ośmiu wieków była ziemia wieluńska, zadała reforma podziału administracyjnego państwa z 1 czerwca 1975 r. Powiat wieluński przestał istnieć, a jego obszar znalazł się w granicach dwóch województw: sieradzkiego i częstochowskiego.
Podział administracyjny
W skład powiatu wchodzą:
- miasta: Osjaków, Wieluń
- gminy miejsko-wiejskie: Osjaków, Wieluń
- gminy wiejskie: Biała, Czarnożyły, Konopnica, Mokrsko, Ostrówek, Pątnów, Skomlin i Wierzchlas.
Powiat wieluński graniczy z pięcioma powiatami województwa łódzkiego: wieruszowskim, sieradzkim, łaskim, bełchatowskim i pajęczańskim, z jednym powiatem województwa śląskiego: kłobuckim oraz z jednym powiatem województwa opolskiego: oleskim.
| lp. | Herb | Gmina | siedziba |
|---|---|---|---|
| 1 | Biała | Biała Druga | |
| 2 | Czarnożyły | Czarnożyły | |
| 3 | Konopnica | Konopnica | |
| 4 | Mokrsko | Mokrsko | |
| 5 | Osjaków | Osjaków | |
| 6 | Ostrówek | Ostrówek | |
| 7 | Pątnów | Pątnów | |
| 8 | Skomlin | Skomlin | |
| 9 | Wieluń | Wieluń | |
| 10 | Wierzchlas | Wierzchlas | |
| Razem | – | 10 | 10 |
Demografia
Liczba ludności (dane z 30 czerwca 2005):
| Ogółem | Kobiety | Mężczyźni | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| osób | % | osób | % | osób | % | |
| Ogółem | 78 326 | 100 | 40 096 | 51,19 | 38 230 | 48,81 |
| Miasto | 24 432 | 31,19 | 12 912 | 16,48 | 11 520 | 14,71 |
| Wieś | 53 894 | 68,81 | 27 184 | 34,71 | 26 710 | 34,10 |
- Piramida wieku mieszkańców powiatu wieluńskiego w 2014 roku.
Gospodarka
Surowce
Na terenie powiatu wieluńskiego znajduje się część złoża węgla brunatnego o zasobności ok. 490 mln ton. Złoże nosi nazwę „Złoczew” i zlokalizowane jest 20 km na północ od Wielunia, na terenie gmin: Ostrówek, Złoczew i Burzenin (na pograniczu powiatów wieluńskiego i sieradzkiego). Eksploatację złoża wstępnie planuje się na lata 2025–2045. Wydobyty węgiel będzie transportowany do elektrowni Bełchatów. Transport do elektrowni będzie najprawdopodobniej odbywał się za pomocą przenośników taśmowych.
Transport
Transport drogowy
Przez powiat przebiegają drogi krajowe i międzynarodowa:
- droga krajowa nr 74 relacji: S8 – Wieluń (obwodnica) – Piotrków Trybunalski – Kielce – Zamość – granica państwa (UA)
- droga krajowa nr 43: Wieluń – Częstochowa
- droga krajowa nr 45: Racibórz – Opole – Kluczbork – Wieluń – Złoczew – (Poznań/Łódź)
oraz wojewódzkie:
- nr 481: Wieluń – Łask – (Łódź)
- nr 486: Wieluń – Działoszyn – (Radomsko)
- nr 488: DK74 – Wieluń – DK74.
W 2017 roku została oddana do użytku obwodnica północna Wielunia w ciągu drogi krajowej nr 74. Przez obrzeża powiatu przebiega także odcinek drogi ekspresowej S8.
Komunikacja PKS
Komunikację z okolicą oraz z całym krajem zapewnia PKS Wieluń oraz wybudowany w 1976 dworzec autobusowy, obsługujący również komunikację międzynarodową.
Transport kolejowy
Przez powiat przebiega również wybudowana w 1926 roku linia kolejowa nr 181 (relacji Kępno – Wieluń – Herby Nowe). Obecnie na terenie powiatu zlokalizowane są cztery działające stacje i przystanki kolejowe: Wieluń Dąbrowa, Wieluń, Pątnów Wieluński oraz Dzietrzniki.
Do końca lat 80. XX wieku funkcjonowała Wieluńska Kolej Dojazdowa, która łączyła Wieluń z Praszką.
Współpraca międzynarodowa
Powiat w 1999 roku zawarł umowy partnerskie z chorwackimi miejscowościami: Karlobag, Senj, Novalija, a w 2010 z niemieckim miastem Ochtrup.
Przypisy
- ↑ Wyniki badań bieżących - Baza Demografia - Główny Urząd Statystyczny [online], demografia.stat.gov.pl [dostęp 2020-05-20].
- ↑ l, Ludność. Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym (stan w dniu 31.12.2019), 31 grudnia 2019.
- ↑ GUS, TABL. II. LUDNOŚĆ, RUCH NATURALNY ORAZ MIGRACJE LUDNOŚCI WEDŁUG POWIATÓW W PIERWSZYM PÓŁROCZU 2020 R., 30 czerwca 2020.
- ↑ Powiat wieluński w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2016-01-21], liczba ludności w oparciu o dane GUS.
- 1 2 http://www.pgi.gov.pl/surowce_mineralne/PDF/wegle_brunatne.pdf.
- ↑ http://www.igo.wroc.pl/foresight/plansze/11.jpg.
- ↑ Bełchatów spogląda na węgiel w Złoczewie – Dziennik Łódzki.
- ↑ http://www.igo.wroc.pl/foresight/plansze/zesprac.pdf.
Linki zewnętrzne
- Powiat wieluński, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XIII: Warmbrun – Worowo, Warszawa 1893, s. 368.
- Szlak Bursztynowy Ziemi Wieluńskiej