мати (język karpatorusiński)

transliteracja:
wymowa:
znaczenia:

rzeczownik

(1.1) matka
odmiana:
przykłady:
składnia:
kolokacje:
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
odziedziczone z rus. ма́ти, ze st.rus. мати, z prasł. *mati, z prabałtosł. *mā́ˀtē, z praindoeur. *méh₂tēr
por. pol. mać, czes. máti, litew. motė, goc. 𐌼𐍉𐌳𐌰𐍂, gr. μήτηρ (mḗtēr)
uwagi:
źródła:
Hasło zaimportowane automatycznie – nie zostało zweryfikowane w wiarygodnych słownikach. Jeśli znasz karpatorusiński, kliknij na Edytuj, dokonaj ewentualnych korekt i usuń niniejszy komunikat. Dziękujemy! Listę innych niesprawdzonych haseł w tym języku można znaleźć pod tym linkiem.

мати (język staro-cerkiewno-słowiański)

zapisy w ortografiach alternatywnych:
ⰿⰰⱅⰻ
transliteracja:
mati
wymowa:
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) matka[1]
odmiana:
(1.1) deklinacja V (r-tematyczna)
przykłady:
składnia:
kolokacje:
(1.1) мати градомъ → matka miast, metropolia
synonimy:
(1.1) мт҃и
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
źródłosłów dla cs. ма́ти
odziedziczone z prasł. *mati, z prabałtosł. *mā́ˀtē, z praindoeur. *méh₂tēr
por. pol. mać, czes. máti, litew. motė, goc. 𐌼𐍉𐌳𐌰𐍂, gr. μήτηρ (mḗtēr)
uwagi:
źródła:
  1. ↑ publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Hasło „мати” w: GORAZD.

мати (język staroruski)

transliteracja:
mati
wymowa:
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) matka[1]
(1.2) rodzicielka[1]
(1.3) podstawa, początek[1]
(1.4) głowa (tytuł)[1]

czasownik nieprzechodni niedokonany

(2.1) mieć[2]
odmiana:
(1.1-4) deklinacja V (r-tematyczna)
przykłady:
składnia:
kolokacje:
(1.4) мати градовомъ → matka miast, metropolia
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
(1.1-4)
źródłosłów dla rus. ма́ти > białor. ма́ці, karpatorusiń. ма́ти, ukr. ма́ти • ros. мать, ма́ти
odziedziczone z prasł. *mati, z prabałtosł. *mā́ˀtē, z praindoeur. *méh₂tēr
por. pol. mać, czes. máti, litew. motė, goc. 𐌼𐍉𐌳𐌰𐍂, gr. μήτηρ (mḗtēr)
(2.1)
źródłosłów dla ukr. ма́ти
odziedziczone z prasł. *jьmati; brak nagłosowego и- to prawdopodobnie efekt rozwoju не имати > немати > не мати
por. pol. imać : mieć, st.czes. jmieti : czes. mít, słc. jímať : mať
uwagi:
źródła:
  1. 1 2 3 4 Hasło „мати” w: Izmaił Sriezniewski, Матеріалы для Словаря древне-русскаго языка по письменнымъ памятникамъ, t. 2: Л — П, Wydział Języka i Literatury Rosyjskiej Cesarskiej Akademii Nauk, Petersburg 1902, s. 118.
  2. ↑ Hasło „мати, маю” w: Izmaił Sriezniewski, Матеріалы для Словаря древне-русскаго языка по письменнымъ памятникамъ, t. 2: Л — П, Wydział Języka i Literatury Rosyjskiej Cesarskiej Akademii Nauk, Petersburg 1902, s. 118.

мати (język ukraiński)

transliteracja:
mati
wymowa:
ма́ти zobacz zasady wymowy ukraińskiej
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) matka[1]

czasownik

(2.1) mieć[2], posiadać
odmiana:
(1.1) [3]
(2.1) [3] koniugacja I 
przykłady:
(1.1) Моя мати народилася в Україні. → Moja matka urodziła się na Ukrainie.
(1.1) А вже він так зраді́є, коли́ приї́де ма́ти.[4] → A już jak się ucieszy, kiedy przyjedzie matka.
(2.1) Я маю маленьку дитину – сина, якому три рочки. → Mam małe dziecko - syna, który ma trzy latka.
(2.1) Ко́жна люди́на ма́є невід'є́мне пра́во на життя́.[5] → Każdy człowiek ma niezbywalne prawo do życia.
(2.1) За допомо́гою математи́чних абстра́кцій вче́ні ма́ють змо́гу глубоко проника́ти в суть я́вищ.[6] → Przy pomocy abstrakcji matematycznych naukowcy mają możliwość wnikać głęboko w istotę zjawisk.
składnia:
kolokacje:
synonimy:
(1.1) przest. матір, reg. матка
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
(1.1)
rzecz. матуся ż, матусенька ż, матінка ż, матіночка ż, матонька ż, матуня ż, мама ż, мамуся ż, мамуня ż, мамонька ż, мамуля ż, мамунця ż, мамця ż, мамка ż, мамій m, матір ż, матка ż, маточка ż, материнство n, материзна ż, маточник m, матюк m, матірка ż, материнка ż
czas. матіркувати ndk., матюкатися ndk.
przym. материн, матерній, материнський, матусин, матінчин, мамин, матковий, матчин, маточний, маточковий, матірний, матірчин
(2.1)
rzecz. майно n
czas. матися ndk.
przym. майновий
związki frazeologiczne:
(1.1) хрещена мати • Мати Божа • краще б твоя мати аборт зробила
(2.1) мати голову на плечах • мати ніж на горлі • день очі має, а ніч вуха • гора має очі, а ліс - вуха • поле має очі, а ліс - вуха • Бог має драбину - і на гору, і в долину • дожидай долі, то не матимеш і льолі • що має бути, того не обминути • не той сирота, що роду не знає, а той сирота, що долі не має • хто має втопитися, того не повісять • живіт вух не має • будувати - велику мороку мати • хто має час і на час чекає, тому часу не вистачає
etymologia:
(1.1)
odziedziczone z rus. ма́ти, ze st.rus. мати, z prasł. *mati, z prabałtosł. *mā́ˀtē, z praindoeur. *méh₂tēr
por. pol. mać, czes. máti, litew. motė, goc. 𐌼𐍉𐌳𐌰𐍂, gr. μήτηρ (mḗtēr)
(2.1)
odziedziczone z st.rus. мати (zob.), z prasł. *jьmati
uwagi:
(1.1) nie mylić z: матка → macica, królową pszczół
źródła:
  1. ↑ Hasło „ма́ти I” w: Słownik polsko-ukraiński ukraińsko-polski (wydanie piąte, poprawione i uzupełnione), Dom Wydawniczy „Czumacki Szlach”, Kijów 2012, ISBN 966-8272-16-1, s. 380.
  2. ↑ Hasło „ма́ти II” w: Słownik polsko-ukraiński ukraińsko-polski (wydanie piąte, poprawione i uzupełnione), Dom Wydawniczy „Czumacki Szlach”, Kijów 2012, ISBN 966-8272-16-1, s. 380.
  3. 1 2 publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Hasło „ма́ти” w: Словники України online.
  4. ↑ publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Hasło „А ВЖЕ́ <Ж>” w: Алла Лучик, Ольга Антонова, Іоанна Дубровська, Українсько-польський словник еквівалентів слова, Kijów 2011, ISBN 978-966-2410-27-3, s. 15.
  5. ↑ publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Hasło „Стаття 27” w: Розділ II. ПРАВА, СВОБОДИ ТА ОБОВ'ЯЗКИ ЛЮДИНИ І ГРОМАДЯНИНА w: Верховна Рада України, Конституція України, uk.wikisource.org.
  6. ↑ Hasło „абстра́кція” w: Зоряна Куньч, Універсальний словник української мови, Wydawnictwo «Навчальна книга — Богдан», Tarnopol 2007, ISBN 966-692-462-5, s. 10.
This article is issued from Wiktionary. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.