Polska Nagroda Filmowa, znana także jako Orzeł – doroczna nagroda filmowa przyznawana przez Polską Akademię Filmową w wielu kategoriach; pierwsze rozdanie odbyło się 21 czerwca 1999.

Historia

Polskie Nagrody Filmowe po raz pierwszy rozdano 21 czerwca 1999 w kinie „Capitol” w Warszawie; nagrody wręczono w dwunastu kategoriach, za rok 1998, a galę wręczenia nagród poprowadzili Piotr Machalica i Maria Pakulnis. Organizatorem, oraz inicjatorem powstania oraz przyznania nagrody było Stowarzyszenie Niezależnych Producentów Filmowych i Telewizyjnych (później przemianowane na Krajową Izbę Producentów Audiowizualnych) z ówczesnym prezesem na czele Dariuszem Jabłońskim, który to był pomysłodawcą nagrody. Producentem wszystkich ceremonii wręczenia nagród jest utworzona w tym celu Niezależna Fundacja Filmowa, której pomysłodawcą jest również Dariusz Jabłoński.

W 2003 roku, z inicjatywy KIPA powstała Polska Akademia Filmowa, mająca za zadanie oficjalnie przyznawać Polskie Nagrody Filmowe, na wzór innych narodowych akademii filmowych (np. w Hiszpanii – Hiszpańska Akademia Sztuki Filmowej, przyznająca nagrodę Goya). Do tej pory, nagrody były przyznawane przez członków elektoratu nagrody. Członkami Akademii zostali ci członkowie dotychczasowego elektoratu nagród, którzy do tej pory mieli prawo głosować na Polskie Nagrody Filmowe i przyjęli zaproszenie KIPA do grona członków założycieli Polskiej Akademii Filmowej. Od 14 kwietnia 2008 roku Prezydentem Akademii jest Agnieszka Holland. Prezydent PAF pełni funkcję honorową i jest wybierany na dwuletnią kadencję.

Początkowo ceremonie wręczenia nagród odbywały się pod honorowym patronatem Prezydenta RP. Obecnie patronat honorowy nad Polskimi Nagrodami Filmowymi obejmuje Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Przyznawanie nagrody

Kandydatami do Polskich Nagród Filmowych mogą być wszystkie polskie filmy fabularne (oraz ich twórcy i aktorzy), które były wyświetlane po raz pierwszy w Polsce przez co najmniej tydzień na ogólnodostępnych płatnych pokazach, w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia. Nominacje uzyskują kandydaci, którzy osiągną pięć najlepszych rezultatów w każdej kategorii. Grupę, ponad 500 członków Polskiej Akademii Filmowej, stanowią profesjonaliści dziewięciu zawodów filmowych, którzy w swoim dorobku mają przynajmniej jeden film fabularny, rozpowszechniany w Polsce po 1989 roku.

Wszyscy artyści nominowani do Polskich Nagród Filmowych, otrzymują zaproszenie do członkostwa w Europejskiej Akademii Filmowej.

Głosowanie na Polskie Nagrody Filmowe jest dwuetapowe, korespondencyjne i tajne, aż do ogłoszenia rezultatu. Głosowanie zazwyczaj rozpoczyna się w pierwszych tygodniach stycznia, kiedy to firma PricewaterhouseCoopers, nadzorująca przebieg i gwarantująca wiarygodność procesu głosowania, wysyła do wszystkich członków Akademii imienne karty do głosowania. Pierwsza tura głosowania trwa do początku lutego – wówczas zostaje zamknięta skrzynka, na którą były odsyłane wypełnione karty do głosowania. Następnie firma PricewaterhouseCoopers zlicza wszystkie ważne głosy członków Akademii. Druga tura głosowania wyłania laureatów Orłów. Firma PricewaterhouseCoopers jest partnerem Polskich Nagród Filmowych od samego początku istnienia nagrody.

Od 2017 roku statuetkę w kategorii Nagroda Publiczności przyznają użytkownicy Wirtualnej Polski - w okresie poprzedzającym galę oddają oni swoje głosy za pośrednictwem specjalnej platformy internetowej. Od 2022 roku w ramach Wirtualnej Polski galę przyznania nagród poprzedza cykl rozmów z nominowanymi, prowadzony przez dziennikarza Wirtualnej Polski Grzegorza Betleja.

W okresie poprzedzającym przyznanie Orłów w warszawskim Kinie Iluzjon odbywa się pokaz filmów będących kandydatami do nominacji.

Statuetka

Statuetka nagrody, przedstawia rozwarte skrzydła orła, umiejscowione na białym cokole. Skrzydła, jak i cokół, są przeplatane przez wstęgę, przypominającą klatkę filmową. Autorem statuetki, która przyznawana jest od 2001 roku, jest polski rzeźbiarz, Adam Fedorowicz.

Kategorie

W 1999 roku po raz pierwszy Orły przyznano w dwunastu kategoriach. Obecnie nagrody te są przyznawane w dwudziestu kategoriach (w każdej z nich ogłasza się od 2 do 6 nominacji):

• najlepszy film (przyznawany od 1999 roku)
• najlepszy film europejski (od 2005 roku)
• najlepszy film dokumentalny (od 2013 roku)
• najlepszy filmowy serial fabularny (od 2015 roku)
• najlepsza reżyseria (od 1999 roku)
• najlepszy scenariusz (od 1999 roku)
• najlepsza główna rola męska (od 1999 roku)
• najlepsza drugoplanowa rola męska (od 2000 roku)
• najlepsza główna rola kobieca (od 1999 roku)
• najlepsza drugoplanowa rola kobieca (od 2000 roku)
• najlepsze zdjęcia (od 1999 roku)
• najlepsza muzyka (od 1999 roku)
• najlepsza scenografia (od 1999 roku)
• najlepsze kostiumy (od 2001 roku)
• najlepsza charakteryzacja (od 2020 roku)
• najlepszy montaż (od 1999 roku)
• najlepszy dźwięk (od 1999 roku)
• odkrycie roku (od 2008 roku)
• nagroda publiczności (od 2002 roku)
• osiągnięcia życia (od 1999 roku)

Pozostałe kategorie

• najlepszy producent (od 1999 do 2001 roku)
• nagroda specjalna (od 2001 do 2003 roku)

Ceremonie wręczenia nagród

Zestawienie

Przypisy

Linki zewnętrzne

• Oficjalna strona nagrody (pol.)