Nagroda Literacka Gdynia – nagroda dla najlepszych książek wydanych w poprzednim roku, ustanowiona z inicjatywy Elżbiety Gwiazdowskiej (byłej dyrektor Miejskiej Biblioteki Publicznej) w kwietniu 2006 roku przez Prezydenta Miasta Gdyni, Wojciecha Szczurka.

Ideą Nagrody Literackiej Gdynia jest uhonorowanie wyjątkowych osiągnięć żyjących, polskich twórców, co stanowić ma silny i jednocześnie trwały bodziec do jeszcze bardziej wzmożonej aktywności w obrębie szeroko pojętej literatury oraz sztuki. Do roku 2013 Nagroda przyznawana była w trzech kategoriach:

• proza,
• poezja,
• eseistyka.

W 2014 wprowadzono czwartą kategorię – przekład literacki na język polski.

Nagroda ma charakter ogólnopolski i jest przyznawana co roku. Jest to jedna z bardziej znaczących i prestiżowych polskich nagród literackich.

Przebieg konkursu

Lista nominowanych książek ogłaszana jest w maju podczas konferencji prasowej na Międzynarodowych Targach Książki w Warszawie. Uroczysta Gala Finałowa odbywa się w Gdyni. Termin jest ruchomy, przez wiele lat był to czerwiec, jednak od 2018 roku ma ona miejsce w sierpniu. Laureaci otrzymują pamiątkowe statuetki (Kostki Literackie) oraz nagrodę pieniężną w wysokości 50 000 zł.

Kapituła

Wybór zarówno nominowanych, jak i Laureatów, to decyzje członków Kapituły, w której skład wchodzą (w roku 2015): Agata Bielik-Robson, Marek Bieńczyk, Jacek Gutorow, Jerzy Jarniewicz, Zbigniew Kruszyński, Małgorzata Łukasiewicz, Aleksander Nawarecki i Violetta Trella (sekretarz Kapituły).

We wcześniejszych latach w skład Kapituły wchodzili również: Alina Brodzka-Wald, Piotr Sommer, Piotr Śliwiński, Paweł Śpiewak oraz Elżbieta Gwiazdowska (sekretarz Kapituły).

Laureaci poszczególnych edycji

• Eugeniusz Tkaczyszyn-Dycki, laureat NLG 2009 w kategorii poezja
• Maria Poprzęcka, laureatka NLG 2009 w kategorii eseistyka
• Marcin Świetlicki, laureat NLG 2009 w kategorii proza

W 2007 roku po raz pierwszy przyznano specjalną Nagrodę Osobną. Otrzymała ją Magdalena Tulli za Skazę. Od 2014 przyznawana jest nagroda w kategorii przekładu. Jako pierwszy otrzymał ją Jerzy Czech za antologię poezji szesnastu poetów rosyjskich Wdrapałem się na piedestał. Nowa poezja rosyjska, rok później uhonorowano Wiktora Dłuskiego za przekład Martwych dusze Gogola.

Nominowani w poszczególnych edycjach

I edycja – 2006:

• proza: Darek Foks, Zbigniew Libera – Co robi łączniczka, Michał Witkowski – Lubiewo, Mieczysław Abramowicz – Każdy przyniósł, co miał najlepszego
• poezja: Andrzej Sosnowski – Gdzie koniec tęczy nie dotyka ziemi, Piotr Matywiecki – Ta chmura powraca, Eugeniusz Tkaczyszyn-Dycki – Dzieje rodzin polskich
• eseistyka: Cezary Wodziński – Trans, Dostojewski, Rosja, czyli o filozofowaniu siekierą, Marek Zaleski – Zamiast, Mariusz Wilk – Wołoka

II edycja – 2007:

• proza: Andrzej Bart – Don Juan raz jeszcze, Wiesław Myśliwski – Traktat o łuskaniu fasoli, Marian Pankowski – Bal wdów i wdowców, Magdalena Tulli – Skaza, Witold Wedecki – Czarne rondo
• poezja: Marek Krystian Emanuel Baczewski – Morze i inne morza, Wojciech Bonowicz – Pełne morze, Edward Pasewicz – Henry Berryman Pięśni, Tomasz Różycki – Kolonie, Marcin Świetlicki – Muzyka środka
• eseistyka: Joanna Orska – Liryczne narracje. Nowe tendencje w poezji polskiej 1989–2006, Krzysztof Rutkowski – Ostatni pasaż, Krzysztof Środa – Projekt handlu kabardyńskimi końmi, Andrzej Żbikowski – U genezy Jedwabnego. Żydzi na Kresach Północno-Wschodnich II Rzeczypospolitej – wrzesień 1939 – lipiec 1941

III edycja – 2008:

• proza: Marian Pankowski – Ostatni zlot aniołów, Małgorzata Szejnert – Czarny ogród, Bronisław Świderski – Asystent śmierci, Anatol Ulman – Dzyndzylyndzy, czyli postmortuizm, Michał Witkowski – Barbara Radziwiłłówna z Jaworzna-Szczakowej
• poezja: Miłosz Biedrzycki – Sofostrofa i inne wiersze, Zbigniew Machej – Wiersze przeciwko opodatkowaniu poezji, Joanna Mueller – Zagniazdowniki, Adam Wiedemann – Pensum, Agnieszka Wolny-Hamkało – Spamy miłosne
• eseistyka: Andrzej Bieńkowski – Sprzedana muzyka, Piotr Matywiecki – Twarz Tuwima, Jarosław Marek Rymkiewicz – Wieszanie, Andrzej Sosnowski – Najryzykowniej, Marek Zaleski – Echa Idylli w literaturze polskiej doby nowoczesności i późnej nowoczesności

IV edycja – 2009:

• proza: Andrzej Bart – Fabryka muchołapek, Inga Iwasiów – Bambino, Jacek Podsiadło – Życie, a zwłaszcza śmierć Angeliki de Sance, Marcin Świetlicki – Jedenaście
• poezja: Jacek Gutorow – Inne tempo, Radosław Kobierski – Lacrimosa, Monika Mosiewicz – Cosinus salsa, Edward Pasewicz – Drobne! Drobne!, Eugeniusz Tkaczyszyn-Dycki – Piosenka o zależnościach i uzależnieniach
• eseistyka: Justyna Jaworska – Cywilizacja „Przekroju”. Misja obyczajowa w magazynie ilustrowanym, Maria Poprzęcka – Inne obrazy. Oko, widzenie, sztuka. Od Albertiego do Duchampa, Stanisław Rosiek – [nienapisane], Andrzej Waśkiewicz – Obcy z wyboru. Studium filozofii aspołecznej, Cezary Wodziński – Logo nieśmiertelności. Przypisy Platona do Sokratesa

V edycja – 2010:

• proza: Wojciech Albiński – Achtung! Banditen!, Joanna Bator – Piaskowa Góra, Małgorzata Rejmer – Toksymia, Janusz Rudnicki – Śmierć czeskiego psa, Andrzej Stasiuk – Taksim
• poezja: Justyna Bargielska – Dwa fiaty, Szczepan Kopyt – Sale Sale Sale, Jakobe Mansztajn – Wiedeński high life, Piotr Matywiecki – Powietrze i czerń, Przemysław Owczarek – Cyklist
• eseistyka: Jacek Hugo-Bader – Biała gorączka, Ryszard Koziołek – Ciała Sienkiewicza, Jacek Leociak – Doświadczenia graniczne. Studia o dwudziestowiecznych formach reprezentacji, Adam Lipszyc – Ślad judaizmu w filozofii XX wieku, Anda Rottenberg – Proszę bardzo

VI edycja – 2011:

• proza: Justyna Bargielska – Obsoletki, Andrzej Kasperek – Back to DDR i inne opowiadania, Radosław Kobierski – Ziemia Nod, Kazimierz Kutz – Piąta strona świata, Michał Olszewski – Zapiski na biletach
• poezja: Ewa Lipska – Pogłos, Andrzej Niewiadomski – Tremo, Tomasz Różycki – Księga obrotów, Adam Wiedemann – Dywan, Maciej Woźniak – Ucieczka z Elei
• eseistyka: Stefan Chwin – Samobójstwo jako doświadczenie wyobraźni, Zbigniew Kadłubek – Święta Medea. W stronę komparystyki pozasłownej, Piotr Matywiecki – Dwa oddechy. Szkice o tożsamości żydowskiej i chrześcijańskiej, Jarosław Marek Rymkiewicz – Samuel Zborowski, Jan Tomkowski – Klasztor Maulbronn

VII edycja – 2012:

• proza: Magdalena Tulli – Włoskie szpilki, Andrzej Turczyński – Koncert muzyki dawnej, Anna Nasiłowska – Konik, szabelka, Szczepan Twardoch – Tak jest dobrze, Filip Zawada – Psy pociągowe
• poezja: Roman Honet – Piąte królestwo, Eda Ostrowska – Dojrzałość piersi i pieśni, Marcin Sendecki – Farsz, Edward Pasewicz – Pałacyk Bertolda Brechta, Marta Podgórnik – Rezydencja surykatek
• eseistyka: Adam Lipszyc – Rewizja procesu Józefiny K. i inne lektury od zera, Krystyna Czerni – Nietoperz w świątyni. Biografia Jerzego Nowosielskiego, Krzysztof Mrowcewicz – Małe folio, Marian Sworzeń – Opis krainy Gog, Filip Springer – Miedzianka. Historia znikania

VIII edycja – 2013:

• proza: Dariusz Foks – Kebab Meister, Jerzy Kędzierski – Opowieść mężczyzny, który zarabia śpiąc, Zyta Oryszyn – Ocalenie Atlantydy, Andrzej Stasiuk – Grochów, Szczepan Twardoch – Morfina
• poezja: Jerzy Kronhold – Epitafium dla Lucy, Andrzej Niewiadomski – Dzikie Lilie, Kacper Płusa – Ze skraju i ze światła, Andrzej Sosnowski – Sylwetki i cienie, Dariusz Suska – Duchy dni
• eseistyka: Adam Lipszyc – Sprawiedliwość na końcu języka. Czytanie Waltera Banjamina, Andrzej Niewiadomski – Mapa. Prolegomena, Jerzy Pilch – Dziennik, Małgorzata Szpakowska – Wiadomości Literackie prawie dla wszystkich, Krzysztof Środa – Podróże do Armenii i innych krajów z uwzględnieniem najbardziej interesujących obserwacji przyrodniczych

IX edycja – 2014:

• proza: Krzysztof Jaworski – Do szpiku kości. Ostatnia powieść awangardowa, Andrzej Muszyński – Miedza, Jerzy Pilch – Wiele demonów, Paweł Potoroczyn – Ludzka rzecz, Patrycja Pustkowiak – Nocne zwierzęta
• poezja: Darek Foks – Rozmowy z głuchym psem, Szczepan Kopyt – Kir, Joanna Roszak – Ladino, Michał Sobol – Pulsary, Marcin Świetlicki – Jeden
• eseistyka: Jan Balbierz – „A propos inferna”. Tradycje wynalezione i dyskursy nieczyste w kulturach modernizmu skandynawskiego, Ewa Graczyk – Od Żmichowskiej do Masłowskiej. O pisarstwie w nadwiślańskim kraju, Michał Książek – Jakuck. Słownik Miejsca, Wojciech Nowicki – Salki, Arkadiusz Żychliński – Wielkie nadzieje i dalsze rozważania
• przekład na język polski: Wawrzyniec Brzozowski – Pamiętniki króla Stanisława Augusta. Antologia (autor oryginału: Stanisław August Poniatowski), Jerzy Czech – Wdrapałem się na piedestał. Nowa poezja rosyjska (antologia), Ryszard Engelking i Tomasz Swoboda – Śnienie i życie (autor oryginału: Gérard de Nerval,) Grzegorz Franczak i Aleksandra Klęczar – Poezje wszystkie (autor oryginału: Katullus), Ryszard Krynicki – Psalm i inne wiersze (autor oryginału: Paul Celan)

X edycja – 2015:

• proza: Waldemar Bawołek – To co obok, Michał Cichy – Zawsze jest dzisiaj, Grzegorz Franczak – Kobierki, Wioletta Grzegorzewska – Guguły, Filip Zawada – Pod słońce było
• poezja: Piotr Janicki – Wyrazy uznania, Natalia Malek – Szaber, Agnieszka Mirahina – Widmowy refren, Adam Pluszka – Zestaw do besztań, Dariusz Sośnicki – Spóźniony owoc radiofonizacji
• eseistyka: Jan Gondowicz – Duch opowieści, Andrzej Mencwel – Stanisław Brzozowski. Postawa krytyczna. Wiek XX, Paweł Piszczatowski – Znacze//nie wiersza. Apofazy Paula Celana, Robert Pucek – Pająki pana Roberta, Piotr Wierzbicki – Boski Bach
• przekład na język polski: Wiktor Dłuski – Martwe dusze (autor oryginału: Mikołaj Gogol), Hanna Igalson-Tygielska – Psia trawka (autor oryginału: Raymond Queneau), Piotr Kamiński – Opowieść zimowa (autor oryginału: William Shakespeare), Iwona Krupecka – Dysputa w Vallladolid (1550/1551) (autorzy oryginału: Bartolomé de Las Casas, Juan Ginés de Sepúlveda, Domingo de Soto), Bogusława Sochańska – Dzienniki (autor oryginału: Hans Christian Andersen)

XI edycja – 2016:

• proza: Weronika Murek – Uprawa roślin południowych metodą Miczurina, Andrzej Muszyński – Pokrzywdzie, Łukasz Orbitowski – Inna dusza, Maciej Płaza – Skoruń, Dominika Słowik – Atlas: Doppelganger
• poezja: Kacper Bartczak – Wiersze organiczne, Maria Bigoszewska – Jeden pokój, Hanna Janczak – Lekki chłód, Barbara Klicka – Nice, Tadeusz Pióro – Powązki
• esej: Lidia Kośka – LEC. Autobiografia słowa, Michał Książek – Droga 816, Renata Lis – W lodach Prowansji. Bunin na wygnaniu, Michał Paweł Markowski – Kiwka, Piotr Paziński – Rzeczywistość poprzecierana
• przekład na język polski: Jacek Giszczak – Zwierzenia jeżozwierza (autor oryginału: Alain Mabanckou), Jolanta Kozak – Krótkie wywiady z paskudnymi ludźmi (autor oryginału: David Foster Wallace), Robert Papieski – Lato w Baden (autor oryginału: Leonid Cypkin), Agnieszka Pokojska – Młode skóry (autor oryginału: Colin Barrett), Anna Wasilewska – Rękopis znaleziony w Saragossie (autor oryginału: Jan Potocki)

XII edycja – 2017:

• proza: Anna Cieplak – Ma być czysto, Salcia Hałas – Pieczeń dla Amfy, Joanna Lech – Sztuczki, Krzysztof Środa – Las nie uprzedza, Szczepan Twardoch – Król
• poezja: Anna Adamowicz – Wątpia, Cezary Domarus – cargo, fracht, Dawid Mateusz – Stacja wieży ciśnień, Michał Sobol – Schrony, Dariusz Suska – Ściszone nagle życie
• esej: Andrzej Kotliński – Tańce polskie. Suita historycznoliteracka, Stanisław Łubieński – Dwanaście srok za ogon, Łukasz Musiał – O bólu. Pięć rozważań w poszukiwaniu autora, Monika Muskała – Między Placem Bohaterów a Rechnitz. Austriackie rozliczenia, Krzysztof Siwczyk – Koło miejsca/Elementarz
• przekład na język polski: Jacek Stanisław Buras – Atlas lękliwego mężczyzny (autor oryginału: Christoph Ransmayr), Ryszard Engelking – Szkoła uczuć (autor oryginału: Gustave Flaubert), Krzysztof Majer – Depesze (autor oryginału: Michael Herr), Hanna Igalson-Tygielska, Niedziela życia (autor oryginału: Raymond Queneau), Ewa Zaleska – Oszust (autor oryginału: Javier Cercas)

XIII edycja – 2018

• proza: Waldemar Bawołek – Echo słońca, Grzegorz Bogdał – Floryda, Martyna Bunda – Nieczułość, Paweł Sołtys – Mikrotyki, Aleksandra Zielińska – Kijanki i kretowiska
• poezja: Dominik Bielicki – Pawilony, Agata Jabłońska – Raport wojenny, Jerzy Kronhold – Stance, Natalia Malek – Kord, Maciej Topolski – Na koniec idą
• esej: Dorota Masłowska – Jak przejąć kontrolę nad światem, nie wychodząc z domu, Krzysztof Mrowcewicz – Rękopis znaleziony na ścianie, Radosław Romaniuk – Inne życie. Biografia Jarosława Iwaszkiewicza t. II, Marian Sworzeń – Czarna ikona – Biełomor. Kanał Biełomorski – dzieje, ludzie, słowa, Marcin Wicha – Rzeczy, których nie wyrzuciłem
• przekład na język polski: Sława Lisiecka – Chodzenie. Amras (autor oryginału: Thomas Bernhard), Adam Pomorski – Dół (autor oryginału: Andriej Płatonow), Magdalena Pytlak – Wzniesienie (autor oryginału: Milen Ruskow), Julia Różewicz – Macocha (autor oryginału: Petra Hulova), Agata Wróbel – W ciemność (autor oryginału: Anna Bolavá)

XIV edycja – 2019

• proza: Dariusz Bitner – Fikcja, Olga Hund – Psy ras drobnych, Zyta Rudzka – Krótka wymiana ognia, Juliusz Strachota – Turysta polski w ZSRR, Adelajda Truścińska – Życie Adelki
• poezja: Tomasz Bąk – Utylizacja. Pęta miast, Adam Kaczanowski – Cele, Małgorzata Lebda – Sny uckermärkerów, Jan Rojewski – Ikonoklazm, Julia Szychowiak – Dni powszednie i święta
• esej: Tomasz Bocheński – Tango bez Edka. Eseje o literaturze współczesnej, Beata Chomątowska – Betonia. Dom dla każdego, Olga Drenda – Wyroby. Pomysłowość wokół nas, Rafał Księżyk – Wywracanie kultury. O dandysach, hipsterach i mutantach, Mikołaj Wiśniewski – Nowy Jork i okolice. O twórczości Jamesa Schuylera
• przekład na język polski: Filip Łobodziński – Tarantula (autor oryginału: Bob Dylan), Magdalena Pytlak – Fizyka smutku (autor oryginału: Georgi Gospodinow), Bogusława Sochańska – Alfabet (autorka oryginału: Inger Christensen), Marcin Szuster – Ostępy nocy (autorka oryginału: Djuna Barnes), Maciej Świerkocki – Tajny agent. Prosta historia (autor oryginału: Joseph Conrad)

XV edycja – 2020

• proza: Barbara Klicka – Zdrój, Dorota Kotas – Pustostany, Katarzyna Michalczak – Klub snów, Wojciech Nowicki – Cieśniny, Radek Rak – Baśń o wężowym sercu albo wtóre słowo o Jakóbie Szeli
• poezja: Tomasz Bąk – Bailout, Konrad Góra – Kalendarz majów, Monika Lubińska – nareszcie możemy się zjadać, Marcin Mokry – Świergot, Joanna Oparek – mocne skóry, białe płótna
• esej: Paweł Piotr Reszka – Płuczki. Poszukiwacze żydowskiego złota, Michał Milczarek – Donikąd, Agata Sikora – Wolność, równość, przemoc, Paweł Sitkiewicz – Gorączka filmowa, Urszula Zajączkowska – Patyki, badyle
• przekład na język polski: Wawrzyniec Brzozowski – W poszukiwaniu straconego czasu. W cieniu rozkwitających dziewcząt (autor oryginału: Marcel Proust), Leszek Engelking – Księga pocałunków (autor oryginału: Jaroslav Seifert), Grzegorz Franczak – Radość pocałunków (autor oryginału: Giuseppe Ungaretti), Beata Kubiak Ho-Chi – Wyznanie maski (autor oryginału: Yukio Mishima), Piotr Sommer – Co robisz na naszej ulicy (autor oryginału: Charles Reznikoff)

XVI edycja – 2021

• proza: Waldemar Bawołek – Pomarli, Dominika Horodecka – Wdech i wydech, Agnieszka Jelonek – Koniec świata, umyj okna, Elżbieta Łapczyńska – Bestiariusz nowohucki, Andrzej Muszyński – Bez. Ballada o Joannie i Władku z jurajskiej doliny
• poezja: Cezary Domarus – Trax, Ewa Jarocka – Cienie piszczących psów, Radosław Jurczak – Zakłady holenderskie, Justyna Kulikowska – Tab_s, Natalia Malek – Karapaks
• esej: Jakub Kornhauser – Premie górskie najwyższej kategorii, Joanna Krakowska – Odmieńcza rewolucja. Performans na cudzej ziemi, Rafał Księżyk – Dzika rzecz. Polska muzyka i transformacja 1989–1993, Piotr Paziński – Atrapy stworzenia, Jakub Skurtys – Wspólny mianownik. Szkice o poezji i krytyce po 2010 roku
• przekład na język polski: Magda Heydel – Opowiadania (autor oryginału: Katherine Mansfield), Zbigniew Machej – Pojęcia podstawowe (autor oryginału: Petr Král), Agnieszka Rembiałkowska – Maranta (autor oryginału: Birutė Jonuškaitė), Michał Tabaczyński – Anatomia melancholii (autor oryginału: Robert Burton), Kinga Siewior, Jakub Kornhauser – Świnia jest najlepszym pływakiem (autor oryginału: Miroljub Todorović)

XVI edycja – 2022

• proza: Krzysztof Bartnicki – Myśliwice, Mysliwice, Ewa Jarocka – Skończyło się na całowaniu, Mateusz Pakuła – Jak nie zabiłem swojego ojca i jak bardzo tego żałuję, Edward Pasewicz – Pulverkopf, Krzysztof Pietrala – Story Jones
• poezja: Szymon Bira – 1,1, Urszula Honek – Zimowanie, Emilia Konwerska – 112, Patryk Kosenda – Największy na świecie drewniany coaster, Justyna Kulikowska – gift. z Podlasia
• esej: Marcin Dymiter – Notatki z terenu, Agnieszka Gajewska – Stanisław Lem. Wypędzony z Wysokiego Zamku. Biografia, Andrzej Kopacki – 21 wierszy w przekładach i szkicach, Tomasz Szerszeń – Wszystkie wojny świata, Jerzy Szperkowicz – Wrócę przed noca. Reportaż o przemilczanym
• przekład na język polski: Jerzy Koch – Niepokój przychodzi o zmierzchu (autor/autorka oryginału: Marieke Lucas Rijneveld), Maciej Świerkocki – Ulisses (autor oryginału: James Joyce), Karolina Wilamowska – Kurator (autor oryginału: György Konrád), Jarosław Zawadzki – Opowieści kantenberyjskie (autor oryginału: Geoffrey Chaucer), Iwona Zimnicka – Trylogia kopenhaska (autorka oryginału: Tove Ditlevsen)

XVII edycja – 2023

• proza: Wiktoria Bieżuńska – Przechodząc przez próg, zagwiżdżę, Mateusz Górniak – Trash story, Agnieszka Jelonek – Trzeba być cicho, Zyta Rudzka – Ten się śmieje, kto ma zęby, Małgorzata Żarów – Zaklinanie węży w gorące wieczory
• poezja: Marcin Czerkasow – Mountain View, Anouk Herman – right into pod tramwaj, Joanna Oparek – Małe powinności, Piotr Przybyła – analfabeta, Adam Wiedemann – Odżywki i suplementy
• esej: Anna R. Burzyńska – Atlas anatomiczny Georga Büchnera, Konrad Niemira – Bazgracz. Trzy eseje o Norblinie, Grzegorz Piątek – Gdynia obiecana. Miasto, modernizm, modernizacja 1920-1939, Piotr Sadzik – Regiony pojedynczych herezji, Jarek Szubrycht – Skóra i ćwieki na wieki. Moja historia metalu
• przekład na język polski: Kaja Gucio – Chronologia wody (autorka oryginału: Lidia Yuknavitch), Jan Maria Kłoczowski – Stanisław August Poniatowski i Europa wieku świateł. Tom I, II (autor oryginału: Jean Fabre), Jerzy Koch – Mój mały zwierzaku (autor oryginału: Marieke Lucas Rijneveld), René Koelblen i Stanisław Waszak – Zniknięcia (autor oryginału: Georges Perec), Krzysztof Majer – Kochanka Wittgensteina (autor oryginału: David Markson)

Imprezy towarzyszące

Przypisy

Linki zewnętrzne

• Strona oficjalna