lalka (język polski)

lalki (1.1)
lalki (1.2)
lalki (1.3)
lalki (1.4)
lalki (1.5)
lalki (1.6)
lalki (1.7)
lalka (1.9)
lalka (1.10)
tralki z dwiema lalkami (1.11)
wymowa:
IPA: [ˈlalka], AS: [lalka] ​
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) dziecięca zabawka mająca ludzką postać; zob. też lalka (figurka) w Wikipedii
(1.2) przen. określenie na ładną, wystrojoną kobietę
(1.3) teatr. figurka człowieka lub zwierzęcia, poruszana przez aktora podczas spektaklu
(1.4) drewniany model człowieka z ruchomymi częściami dla malarza lub rzeźbiarza[1]
(1.5) daw. model krawiecki do upinania na nim sukni[1]
(1.6) lm lalki: snopki zboża układane w polu po sześć lub siedem[1]
(1.7) lm lalki: motki lnu do przędzenia
(1.8) folk. jeden z motywów zdobniczych na pisankach[1]
(1.9) przest. zool. owadzia poczwarka[1]
(1.10) gw. (Śląsk Cieszyński) anat. źrenica[2]
(1.11) archit. wybrzuszenie tralki
odmiana:
(1.1-3)
przykłady:
(1.1) Od mamy dostałam wczoraj ładną lalkę, jak przyjdziesz do mnie, to ci pokażę.
(1.2) — Co mnie jednak dziwi najmocniej, — prawiła — to okoliczność, że na podobnych lalkach nie poznają się mężczyźni. Dla żadnej kobiety, począwszy od Wąsowskiej, kończąc na mojej pokojówce, nie jest to sekret, że w Ewelinie nie zbudził się jeszcze ani rozum, ani serce; wszystko w niej śpi…[3]
składnia:
kolokacje:
(1.1) domek dla lalek
(1.6) zbierać zboże w lalki
synonimy:
(1.1) lala, laleczka, lalunia; daw. łątka
(1.2) lala, cizia
(1.3) w zależności od sposobu animowania: kukła, kukiełka, pacynka, marionetka, jawajka
(1.4) manekin
(1.5) manekin
(1.9) poczwarka
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
(1.11) tralka
meronimy:
wyrazy pokrewne:
rzecz. lalkarz m, lalkarka ż, laluś m, lalkarstwo n
zdrobn. lala ż, laleczka ż, lalunia ż, lalusia ż
czas. lalkać
przym. lalkowy, lalusiowaty, laleczkowy, laleczkowaty, lalczyny
przysł. lalkowato, lalusiowato
wykrz. lala
związki frazeologiczne:
bezduszna lalka • teatr lalek
etymologia:
(1.1) pol. lala < prasł. *ľaľa – dziecięcy wyraz powstały przez podwojenie sylaby la, analogicznie do tata/tatko, mama/mamka, baba/babka, ciocia/ciotka, niania/niańka[4]
(1.9) kalka językowa z łaciny, łac. pupa → „lalka” i „poczwarka”
uwagi:
tłumaczenia:
(1.10) zobacz listę tłumaczeń w haśle: źrenica
  • afrykanerski: (1.1) pop
  • albański: (1.1) kukull ż; (1.3) kukull ż
  • angielski: (1.1) doll
  • arabski: (1.1) دمية ż (dumya)
  • asturyjski: (1.1) moñeca ż
  • azerski: (1.1) kukla
  • baskijski: (1.1) panpina; (1.2) panpina
  • bengalski: (1.1) পুতুল (putul)
  • białoruski: (1.1) лялька ż (liaĺka)
  • birmański: (1.1) အရုပ် (a.rup)
  • bośniacki: (1.1) lutka ż
  • bułgarski: (1.1) кукла ż (kukla)
  • cebuano: (1.1) monyeka
  • chiński standardowy: (1.1) 娃娃 (wáwá)
  • chorwacki: (1.1) lutka ż
  • czeski: (1.1) panenka ż; (1.3) loutka ż
  • cziczewa: (1.1) chidole
  • dolnołużycki: (1.1) pupa ż
  • duński: (1.1) dukke w
  • esperanto: (1.1) pupo
  • estoński: (1.1) nukk
  • farerski: (1.1) dukka ż
  • fiński: (1.1) nukke
  • francuski: (1.1) poupée ż; (1.2) nana ż, pépée ż
  • fryzyjski: (1.1) pop
  • galicyjski: (1.1) boneca ż
  • grenlandzki: (1.1) naalungiarsuusiaq
  • gruziński: (1.1) თოჯინა (t’ojina)
  • gudźarati: (1.1) ઢીંગલી (ḍhīṅgalī)
  • haitański: (1.1) poupe
  • hausa: (1.1) yar tsana
  • hawajski: (1.1) kiʻi pēpē
  • hebrajski: (1.1) בובה ż (buba)
  • hindi: (1.1) गुड़िया ż (guṛiyā)
  • hiszpański: (1.1) muñeca ż
  • hmong: (1.1) tus roj hmab
  • ido: (1.1) pupeo
  • indonezyjski: (1.1) boneka
  • irlandzki: (1.1) bábóg ż, áilleagán m
  • islandzki: (1.1) brúða ż, dúkka ż
  • itelmeński: (1.1) ӽэ’луч
  • japoński: (1.1) 人形 (にんぎょう, ningyō)
  • jidysz: (1.1) טאָק m/ż (tok), טעקל n (tekl), ליאַלקע ż (lyalke); (1.5) טאָק m/ż (tok)
  • kantoński: (1.1) 娃娃 (waa1 waa1)
  • kaszubski: (1.1) pùpa ż, pùpka ż
  • kataloński: (1.1) nina ż
  • kazachski: (1.1) қуыршақ (qwırşaq)
  • khmerski: (1.1) កូនក្រមុំ (koon krɑmum)
  • kirgiski: (1.1) куурчак (kuurçak)
  • koreański: (1.1) 인형 (inhyeong)
  • korsykański: (1.1) bambola ż
  • krymskotatarski: (1.1) qoqla
  • kurmandżi: (1.1) bebek
  • laotański: (1.1) ຕຸກກະຕາ (tuk ka tā)
  • litewski: (1.1) lėlė ż
  • luksemburski: (1.1) Popp ż
  • łaciński: (1.1) pupa ż
  • łotewski: (1.1) lelle ż
  • macedoński: (1.1) кукла ż (kukla)
  • malajalam: (1.1) പാവ (pāva)
  • malajski: (1.1) anak patung, boneka
  • malgaski: (1.1) saribakoly
  • maltański: (1.1) pupa ż
  • manx: (1.1) babban m
  • maoryski: (1.1) karetao
  • marathi: (1.1) बाहुली (bāhulī) ż, बाहुले (bāhulē) n; (1.3) बाहुली (bāhulī) ż, बाहुले (bāhulē) n
  • maryjski: (1.1) курчак
  • mongolski: (1.1) хүүхэлдэй (khüükheldei)
  • nawaho: (1.1) awééshchíín
  • nepalski: (1.1) पुतली (putalī)
  • niderlandzki: (1.1) pop ż
  • niemiecki: (1.1) Puppe ż; (1.9) Puppe ż
  • norweski (bokmål): (1.1) dukke m/ż
  • norweski (nynorsk): (1.1) dokke ż
  • nowogrecki: (1.1) κούκλα ż (koúkla)
  • ormiański: (1.1) տիկնիկ (tiknik)
  • pendżabski: (1.1) ਗੁੱਡੀ (guḍī)
  • perski: (1.1) عروسک ('arusak)
  • polski język migowy:
  • portugalski: (1.1) boneca ż, boneco m
  • rosyjski: (1.1) кукла ż
  • rumuński: (1.1) păpușă ż
  • serbski: (1.1) лутка ż (lutka)
  • shona: (1.1) mudhori
  • sindhi: (1.1) گڏين
  • słowacki: (1.1) bábika ż, bába ż
  • słoweński: (1.1) punčka ż, lutka ż
  • somalijski: (1.1) boombalo
  • starogrecki: (1.1) γλήνη ż (glḗnē), γλώνη ż (glṓnē), κόρη ż (kórē), κοράσιον n (korásion)
  • suahili: (1.1) mwanasesere
  • sundajski: (1.1) boneka
  • syngaleski: (1.1) බෝනික්කා (bōnikkā)
  • szkocki gaelicki: (1.1) liùghag ż
  • szwedzki: (1.1) docka w
  • tadżycki: (1.1) лухтак (luxtak)
  • tagalski: (1.1) manika
  • tajski: (1.1) ตุ๊กตา (dtúk-gà-dtaa)
  • tamilski: (1.1) பொம்மை (pom'mai)
  • taos: (1.1) c’ìpána
  • tatarski: (1.1) qurçaq
  • telugu: (1.1) బొమ్మ (bom'ma)
  • turecki: (1.1) oyuncak bebek, bebek
  • ujgurski: (1.1) قورچاق (qorchaq)
  • ukraiński: (1.1) лялька ż (lyalʹka)
  • urdu: (1.1) گڑیا ż (guṛiyā)
  • uzbecki: (1.1) qo'g'irchoq
  • walijski: (1.1) doli ż
  • waloński: (1.1) pope ż
  • węgierski: (1.1) baba
  • wietnamski: (1.1) búp bê
  • wilamowski: (1.1) tokk ż, tok ż
  • włoski: (1.1) bambola ż, pupa ż; (1.2) bambola ż; (1.3) burattino m, marionetta ż
  • zulu: (1.1) unodoli
źródła:
  1. 1 2 3 4 5 publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Słownik języka polskiego, red. Jan Karłowicz, Adam Kryński, Władysław Niedźwiedzki, t. II: H-M, Warszawa 1900–1927, s. 678.
  2. ↑ Słownik gwarowy Śląska Cieszyńskiego, red. Jadwiga Wronicz, Galeria „Na Gojach”, Ustroń 2010, ISBN 978-83-60551-28-8.
  3. ↑ Bolesław Prus: Lalka
  4. ↑ Izabela Marmor: Słownik etymologiczny języka polskiego, Wydawnictwo Szkolne PWN Sp. z o.o., str. 224
This article is issued from Wiktionary. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.