| gmina miejsko-wiejska | |||||||
Ustrzyki Dolne, Rynek | |||||||
| |||||||
| Państwo | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Województwo | |||||||
| Powiat | |||||||
| TERC |
1801083 | ||||||
| Burmistrz |
Michał Wnuk | ||||||
| Powierzchnia |
477,7 km² | ||||||
| Populacja (31.12.2017) • liczba ludności |
| ||||||
| • gęstość |
36,6 os./km² | ||||||
| Nr kierunkowy |
13 | ||||||
| Kod pocztowy |
38-700,-711,-712 | ||||||
| Tablice rejestracyjne |
RBI | ||||||
Adres urzędu: ul. Kopernika 138-700 Ustrzyki Dolne | |||||||
| Szczegółowy podział administracyjny | |||||||
| |||||||
Położenie na mapie województwa podkarpackiego | |||||||
Położenie na mapie Polski | |||||||
| 49°26′N 22°36′E/49,433333 22,600000 | |||||||
| Strona internetowa | |||||||
| Biuletyn Informacji Publicznej | |||||||
Ustrzyki Dolne – gmina miejsko-wiejska w województwie podkarpackim, w powiecie bieszczadzkim. W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie krośnieńskim. Siedziba gminy to Ustrzyki Dolne.
Według danych z 31 grudnia 2014 gminę zamieszkiwały 17 650 osoby.
Struktura powierzchni
Według danych z roku 2002 gmina Ustrzyki Dolne ma obszar 477,7 km², w tym:
- użytki rolne: 31%
- użytki leśne: 62%
Gmina stanowi 41,97% powierzchni powiatu.
Demografia
Dane z 31 grudnia 2014:
| Opis | Ogółem | Kobiety | Mężczyźni | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Jednostka | osób | % | osób | % | osób | % |
| Populacja | 17 650 | 100 | 8955 | 50,7 | 8695 | 49,3 |
| Gęstość zaludnienia [mieszk./km²] | 36,9 | 18,7 | 18,2 | |||
- Piramida wieku mieszkańców gminy Ustrzyki Dolne w 2014 roku.
Turystyka
Głównymi zabytkami regionu są rozsiane po wielu wioskach drewniane cerkiewki głównie z XVIII – XIX wieku. Najładniejsze znajdują się w Równi, Czarnej, Smolniku, Hoszowie, Michniowcu. W Jasieniu znajduje się XVIII-wieczne sanktuarium maryjne wraz z obrazem Matki Boskiej Bieszczadzkiej.
Sołectwa
- Bandrów Narodowy
- Brelików-Leszczowate
- Brzegi Dolne
- Dźwiniacz Dolny
- Hoszowczyk
- Hoszów
- Jałowe
- Jureczkowa
- Krościenko
- Liskowate
- Łobozew Dolny
- Łobozew Górny
- Łodyna
- Moczary
- Nowosielce Kozickie
- Ropienka
- Równia
- Serednica-Wola Romanowa
- Stańkowa
- Teleśnica Oszwarowa
- Trzcianiec
- Ustjanowa Dolna
- Ustjanowa Górna
- Wojtkowa
- Wojtkówka
- Zadwórze
- Zawadka
- Pozostałe miejscowości podstawowe
Arłamów, Daszówka, Grąziowa, Jamna Dolna, Jamna Górna, Kwaszenina, Sokole, Teleśnica Sanna, Trójca, Wola Maćkowa.
Na terenie gminy, w odległości 7 km od Ustrzyk znajduje się przejście graniczne Krościenko – Smolnica pomiędzy Polską a Ukrainą.
Części miasta Ustrzyki Dolne
- Jasień
- Osiedle Fabryczne
- Pod Dębami
- Strwiążek
- Strwiążyczek
- Ustjanowa Górna
- Zabłocie
Historia
1934–1940
Gminę zbiorową Ustrzyki Dolne utworzono 1 sierpnia 1934 roku w województwo lwowskim, w powiecie leskim, z dotychczasowych 12 jednostkowych gmin wiejskich: Bandrów Kolonia, Bandrów Narodowy, Berehy Dolne, Dźwiniacz Dolny, Hoszowczyk, Hoszów, Jałowe, Jasień, Łodyna, Moczary, Równia, Strwiążyk.
17 wrześna gminę podzielono na 12 gromad (sołectw):
- Bandrów Kolonia – miejsc. Bandrów Kolonja;
- Bandrów Narodowy – miejsc. Bandrów Narodowy;
- Berehy Dolne – miejsc. Berehy Dolne;
- Dźwiniacz Dolny – miejsc. Dźwiniacz Dolny;
- Hoszowczyk – miejsc. Hoszowczyk;
- Hoszów – miejsc. Hoszów;
- Jałowe – miejsc. Jałowe i Zamłynie;
- Jasień – miejsc. Jasień ;
- Łodyna – miejsc. Łodyna;
- Moczary – miejsc. Moczary;
- Równia – miejsc. Równia;
- Strwiążyk – miejsc. Strwiążyk.
Po wybuchu II wojny światowej włączona do ZSRR, gdzie 10 stycznia 1940 jej obszar włączono do nowo utworzonego rejonu ustrzyckiego w obwodzie drohobyckim, gdzie pozostał do 27 czerwca 1941.
1941–1945
Pod okupacją niemiecką 1941-1944 w Landkreis Sanok w Dystrykcie krakowskim (Generalne Gubernatorstwo) bez zmian terytorialnych; jedynie zniesiono gromadę Bandrów Kolonia, włączając ją do gromady Bandrów Narodowy. Liczba mieszkańców gminy w 1943 roku wynosiła 9998.
W sierpniu 1944 obszar gminy ponownie zajęły wojska radzieckie, po czym cały obszar gminy Ustrzyki Dolne włączono do reaktywowanego rejonu ustrzyckiego w obwodzie drohobyckim w ZSRR.
Po wytyczeniu granicy państwowej w marcu 1945, jedynie gromada Dźwiniacz Dolny, należąca dawniej do gminy Ustrzyki Dolne, powróciła do Polski i powiatu leskiego, gdzie została włączona do gminy Ropienka, wchodząc w skład utworzonego 18 sierpnia 1945 woj. rzeszowskiego.
1951–1954
W ramach umowy o zmianie granic z 15 lutego 1951 rejon ustrzycki w całości włączono do Polski, w zamian za Sokalszczyznę. W jego miejsce utworzono 1 stycznia 1952 powiat ustrzycki z siedzibą w Ustrzykach Dolnych, którym przywrócono status miasta (w ZSRR przekształcono je w osiedle typu miejskiego). Zasadniczy podział na przedwojenne gminy przywrócono, jednak nie odtworzono gminy Ustrzyki Dolne, lecz w jej miejsce powstała gmina Jasień (jednak gromada Dźwiniacz Dolny pozostała w gminie Ropienka.
1954–1972
Gmina Jasień została zniesiona 29 września 1954 roku wraz z reformą wprowadzającą gromady w miejsce gmin:
Od 1973
W sierpniu 1944 obszar gminy ponownie zajęły wojska radzieckie, po czym cały obszar gminy Ropienka włączono do reaktywowanego rejonu leskigo w obwodzie drohobyckim w ZSRR. Gmina Ustrzyki Dolne powstała 1 stycznia 1973 w powiecie bieszczadzkim w województwie rzeszowskim. W jej skład weszły:
- 22 sołectwa: Bandrów Narodowy, Brzegi Dolne, Dźwiniacz Dolny, Hoszowczyk, Hoszów, Jałowe, Jasień, Krościenko, Liskowate, Łobozew Dolny, Łobozew Górny, Łodyna, Moczary, Równia, Strwiążek, Teleśnica Oszwarowa, Ustjanowa Dolna, Ustjanowa Górna i Zadwórze
- 3 obręby geodezyjne: Daszówka, Sokole i Teleśnica Sanna.
Tego samego dnia Strwiążek i część Ustjanowej Górnej o łącznej powierzchni 280 ha włączono do Ustrzyk Dolnych.
2 lutego 1976 z gminy Ustrzyki Dolne wyłączono obszar geodezyjny góry Jawor, włączając do gminy Olszanica. Po przyłączeniu Jawora do gminy Olszanica, granica gmin nie biegła już w tym miejscu na Sanie, natomiast w gminie Olszanica znalazło się w całości Jezioro Solińskie.
1 lutego 1977 z gminy Ustrzyki Dolne wyłączono sołectwa Łobozew Dolny, Sokole i Teleśnica Sanna, włączając je do nowo utworzonej gminy Solina. Równocześnie do gminy Ustrzyki Dolne włączono sołectwa Wola Maćkowa i Wola Romanowa ze zniesionej gminy Ropienka.
1 kwietnia 1977, dwa miesiące później, zmieniono zdanie odnośnie sołectw Wola Maćkowa i Wola Romanowa, wyłączając je z gminy Ustrzyki Dolne i włączając do gminy Olszanica. Z gminy Ustrzyki Dolne wyłączono także sołectwa Daszówka, Łobozew Górny i Teleśnica Oszwarowa, włączając je do gminy Solina. Utratę terenów zrekompensowano przez przyłączenie do gminy Ustrzyki Dolne jedenastu sołectw: Arłamów, Grąziowa, Jamna Dolna, Jamna Górna, Jureczkowa, Kwaszenina, Nowosielce Kozickie, Trójca, Trzcianiec, Wojtkowa i Wojtkówka z gminy Olszanica (a do 31 stycznia 1977 należące do gminy Ropienka). Tym samym do gminy Ustrzyki Dolne włączono duży obszar Pogórza Przemyskiego, należący przed wojną do powiatu dobromilskiego (gminy Wojtkowa, Rybotycze i Dobromil), a po wojnie do powiatu przemyskiego.
1 lipca 1981 do gminy Ustrzyki Dolne z gminy Solina przyłączono z powrotem sześć wsi na wschodnim brzegu Sanu, włączonych do gminy Solina w 1977 roku: Daszówka, Łobozew Dolny, Łobozew Górny, Sokole, Teleśnica Oszwarowa i Teleśnica Sanna.
1 stycznia 1992 połączono gminę Ustrzyki Dolne z miastem Ustrzyki Dolne.
1 stycznia 2002 do gminy Ustrzyki Dolne z gminy Olszanica przyłączono kolejne osiem miejscowości Pogórza Przemyskiego o totalnej powierzchni 7345,32 ha: Brelików (754,42 ha), Leszczowate (1379,57 ha), Ropienka (1336,92 ha), Serednica (966,58 ha), Stańkowa (971,47 ha) i Zawadka (1262,94 ha) oraz Wola Maćkowa (283,20 ha) i Wola Romanowa (390,22 ha), które już wcześniej należały do gminy Ustrzyki Dolne przez dwa miesiące w 1977 roku. Tym samym w granicach gminy Ustrzyki Dolne znalazł się prawie cały obszar przedwojennej gminy Ropienka (oprócz Paszowej i Wańkowej), poszerzając jednocześnie wąski przegub gminy koło Jureczkowej, łączący Ustrzyki Dolne z sołectwami Pogórza Przemyskiego na północy.
Ponadto, 1 stycznia 2002 z miasta Ustrzyki Dolne wyłączono obszar 3,16 ha (części obrębów ewidencyjnych Jasień i Ustrzyki Dolne), włączając go do gminy Ustrzyki Dolne, natomiast do miasta Ustrzyki Dolne (do obrębu ewidencyjnego Strwiążyk) włączono obszar o powierzchni 2,17 ha z gminy Ustrzyki Dolne (1,19 ha z Równi, 0,94 ha z Jałowego i 0,04 z Ustianowej Górnej).
W 2022 roku władze gminy Ustrzyki Dolne chciały przyłączyć należący do gminy Bircza teren lotniska i heliportu Arłamów (340 ha) do gminy Ustrzyki Dolne, jako że jest wykorzystywane głównie w celach turystycznych przez znajdujący się na terenie gminy Ustrzyki Dolne Hotel Arłamów. Ponadto władze ustrzyckiej gminy chciałyby lądowisko przekształcić w lotnisko, wykorzystywane w większym stopniu niż to się dzieje obecnie. W związku z tym w gminie Bircza przeprowadzono konsultacje społeczne. Na uprawnione do głosowania 5252 osoby, udział w konsultacjach wzięło 3026 osób, czyli 57,62% mieszkańców. Przeciw proponowanej zmianie granic głosowało 99,41%.
Przynależność administracyjna miejscowości gminy Ustrzyki Dolne w różnych latach
Sąsiednie gminy
Władze gminy
- Komisarz - pełniący funkcję burmistrza: Paweł Germański
- Zastępca burmistrza: Michał Wnuk
- Przewodniczący Rady Miejskiej: Arkadiusz Lupa
- Sekretarz: Janina Sokołowska
- Skarbnik: Ewa Kaczmaryk-Elmerych
Przypisy
- 1 2 Gmina Ustrzyki Dolne w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2016-03-16], liczba ludności w oparciu o dane GUS.
- 1 2 BIP gminy, sołectwa.
- 1 2 Urząd Statystyczny w Rzeszowie.
- 1 2 Ludność. Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym. Stan w dniu 31 XII 2014 r. (strona 87).
- ↑ Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset. regioset.pl. [dostęp 2010-09-14]. (pol.).
- ↑ Dz.U. z 1934 r. nr 68, poz. 595
- ↑ Lwowski Dziennik Wojewódzki. 1934, nr 19, poz. 101
- ↑ Хроніка за 17 січня 1940 року на сайті Інститут історії України НАН України
- ↑ Amtliches Gemeinde- und Dorfverzeichnis fuer das GG
- ↑ History 1944
- ↑ Informator adresowy miast i gmin wiejskich Rzeczypospolitej Polskiej – 1948 r.
- ↑ Rzeszowski Dziennik Wojewódzki. R.5, nr 9, poz. 111
- ↑ Dz.U. 1945 nr 27 poz. 168
- ↑ Dz.U. z 1951 r. nr 65, poz. 446
- ↑ Dz.U. z 1951 r. nr 65, poz. 448
- ↑ Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie. 1952, nr 12, poz. 55
- ↑ Dz.U. z 1954 r. nr 43, poz. 191
- ↑ History 1944
- ↑ Uchwała Nr XVIII/56/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 4 grudnia 1972 w sprawie utworzenia gmin w województwie rzeszowskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 5 grudnia 1972, Nr 16, Poz. 193).
- ↑ Dz.U. z 1972 r. nr 50, poz. 327.
- ↑ Dz.U. z 1976 r. nr 24, poz. 143.
- 1 2 Dz.U. z 1977 r. nr 2, poz. 11.
- ↑ Dz.U. z 1977 r. nr 8, poz. 32.
- ↑ Dz.U. z 1981 r. nr 15, poz. 71.
- ↑ Dz.U. z 1991 r. nr 87, poz. 397.
- ↑ Dz.U. z 2001 r. nr 116, poz. 1241.
- ↑ Dz.U. z 2001 r. nr 116, poz. 1241.
- ↑ Mieszkańcy Birczy zdecydowanie przeciw odłączeniu części terenu i włączeniu go do gminy Ustrzyki Dolne
- ↑ Paweł Germański wyznaczony na stanowisko burmistrza Ustrzyk Dolnych. gospodarkapodkarpacka.pl, 8 listopada 2023. [dostęp 2023-12-20].