Polonia we Włoszech – ogół Polaków i ludzi polskiego pochodzenia zamieszkujących Włochy.

Według różnych danych Włochy zamieszkiwała Polonia w liczbie ok. 100 000 osób (105 608 w 2009 roku według Istituto Nazionale di Statistica; 112 000 w 2012 według Caritas; 97 986 w 2015 roku według serwisu comuni-italiani.it lub 84 619 w 2011 roku według Spisu Powszechnego).

Według raportu „Polacy we Włoszech” przygotowanego przez Ambasadę RP we Włoszech oraz Centrum Studiów i Badań IDOS z 2017 roku, aż 70% polskich obywateli we Włoszech ma trudności z językiem włoskim.

Historia

Początek polsko-włoskich stosunków datuje się na XII w., kiedy to pierwsi Polacy rozpoczęli studia na włoskich uniwersytetach (Bolonia, Padwa, Rzym). Polacy niejednokrotnie zostawali także rektorami włoskich uniwersytetów, np. Mikołaj z Polski (rektor uniwersytetu w Padwie), Jan Polak (rektor uniwersytetu w Bolonii). Na włoskich uniwersytetach studiowało także wielu późniejszych dostojników i uczonych, m.in. Mikołaj Kopernik czy Jan Zamoyski, a także wielu poetów i artystów, m.in. Jan Andrzej Morsztyn czy Jan Kochanowski.

W 1578 roku powstał w Rzymie pierwszy polski kościół – Kościół św. Stanisława. Inicjatorem i fundatorem kościoła był kardynał Stanisław Hozjusz, a samo miejsce zostało podarowane kardynałowi przez papieża Grzegorza XIII. Ofiarodawcami na rzecz kościoła byli m.in. królowa Anna Jagiellonka i Stefan Batory. Powstał on ponieważ polscy pielgrzymi przybywający do Rzymu byli jedną z niewielu nacji, która nie posiadała własnego duchowieństwa oraz miejsca do zatrzymania się. W latach 1948–2003 przy kościele istniał Centralny Ośrodek Duszpasterstwa Emigracyjnego i Polonijnego.

Polonia w Rzymie

Początek polskiego życia kulturalnego w Rzymie możemy datować na przełom XV i XVI wieku. Wtedy też powstał Kościół św. Stanisława, pierwsze polskie duszpasterstwo we Włoszech. W 1582 roku powstało także, krótko istniejące, polskie seminarium duchowne. W okresie kontrreformacji w Rzymie przebywali m.in. Piotr Skarga i Jakub Wujek.

Po 1830 roku Rzym stał się miejscem działania polskiej emigracji politycznej m.in. Ludwika Orpiszewskiego, a także Adama Mickiewicza, który w 1848 zorganizował tu swój Legion.

W czasie I wojny światowej działała w Rzymie delegatura Komisji Narodu Polskiego.

W 1910 roku powstał Polski Instytut Papieski, a w 1937 odsłonięto pomnik Józefa Piłsudskiego.

W okresie II wojny światowej, opiekę nad Polakami w Rzymie sprawowała m.in. ambasada RP przy Stolicy Apostolskiej, kierowana przez Kazimierza Papéego.

Do 1947 roku w Rzymie stacjonował Drugi Korpus Polski.

W 1946 roku Jerzy Giedroyc założył w Rzymie Instytut Literacki.

W 1981 roku papież Jan Paweł II poświęcił, wzniesiony ze składek Polonii – Dom Polski Jana Pawła II.

W Rzymie swoje siedziby mają: Ambasada RP (wraz z istniejącą Szkołą Polską im. Gustawa Herlinga-Grudzińskiego), Instytut Polski, Polska Akademia Nauk, Fundacja Rzymska im. Margrabiny J. S. Umiastowskiej i redakcja miesięcznika „Nasz Świat” publikowany przez wydawnictwo „Stranieri in Italia”.

Główne ośrodki polonijne

Dane z lat 2013–2015:

• Rzym – 13 tys. (17,5 tys. w prowincji Rzym / Mieście Stołecznym Rzym)
• Neapol – 1327 osób
• Bolonia – 1131 osób
• Mediolan – 1053 osób

Kościoły i związki wyznaniowe

Dla Polonii, wiernych kościoła rzymskokatolickiego, odbywają się w wielu kościołach we Włoszech msze w języku polskim. W 6 miastach działają polskojęzyczne zbory i grupy Świadków Jehowy.

Statystyka

Demografia Polonii we Włoszech w latach 2006–2016 oraz 2018–2023.

Rozmieszczenie Polonii we włoskich regionach (2023): Lacjum – 15 725, Emilia-Romania – 8930, Lombardia – 7145, Kampania – 6860, Toskania – 6539, Sycylia – 4098, Wenecja Euganejska – 3819, Marche – 3291, Apulia – 2731, Piemont – 2539, Kalabria – 2440, Trydent-Górna Adyga – 2001, Abruzja – 1982, Umbria – 1755, Liguria – 1360, Friuli-Wenecja Julijska – 1295, Sardynia – 1037, Molise – 383, Basilicata – 328, Dolina Aosty – 129.

Włosi polskiego pochodzenia

• Robert Acquafresca
• Michele Baranowicz
• Zbigniew Boniek (naturalizowany Włoch)
• Jas Gawronski
• Gustaw Herling-Grudziński (naturalizowany Włoch po wzięciu za żonę córki Benedetto Crocego)
• Jerzy Sas Kulczycki

Przypisy