Pola Raksa (1972), fot. Zofia Nasierowska | |
| Imię i nazwisko |
Apolonia Raksa |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
14 kwietnia 1941 |
| Zawód |
aktorka |
| Współmałżonek |
Andrzej Kostenko |
| Lata aktywności |
1960–1999 |
| Odznaczenia | |
| | |
Pola Raksa, właśc. Apolonia Raksa (ur. 14 kwietnia 1941 w Lidzie) – polska aktorka filmowa, teatralna i telewizyjna.
Jedna z najwybitniejszych aktorek w historii polskiej kinematografii. W latach 60. i 70. XX wieku uchodziła za symbol seksbomby polskiego kina. Najbardziej znana z roli Marusi w serialu Czterej pancerni i pies (1966–1970). Wystąpiła też w filmach: Szatan z siódmej klasy (1960), Panienka z okienka (1964), Popioły (1965), Przygoda z piosenką (1968), Pogoń za Adamem (1970), Aria dla atlety (1979) i Uprowadzenie Agaty (1993). Za swój wkład w polską kulturę otrzymała Złoty Krzyż Zasługi (1974) i Odznakę „Zasłużony Działacz Kultury” (1979). W 2003 czytelnicy czasopisma „Super Express” nazwali ją najpiękniejszą ze wszystkich polskich blondynek.
Życiorys
Wczesne lata
Urodziła się w Lidzie, ówcześnie mieście powiatowym II Rzeczypospolitej Polskiej będącym pod okupacją ZSRR (obecnie położonym na terenie Białorusi), w rodzinie katolickiej jako córka Edwarda Raksy. Po II wojnie światowej rodzice z niechęcią porzucili rodzinny dom, przenieśli się do nowej Polski i zamieszkali we Wrocławiu-Leśnicy. Wkrótce rodzina przeprowadziła się do Jeleniej Góry, gdzie jej matka pracowała jako krawcowa, a ojciec zajmował się czapnictwem. Apolonia Raksa wraz z młodszą siostrą Jolantą uczęszczała do jeleniogórskiej Szkoły Podstawowej Nr 4 i I Liceum Ogólnokształcącego im. Stefana Żeromskiego. Naukę kontynuowała w I Liceum Ogólnokształcącym we Wrocławiu. Po ukończeniu liceum, rozpoczęła studia wyższe na wydziale filologii polskiej na Uniwersytecie Wrocławskim. Będąc jeszcze studentką pierwszego roku dołączyła do zespołu kabaretu „Kalamburek”.
Kariera
Pod koniec lat 50 XX w. została odkryta w barze mlecznym przez fotoreportera, który namówił ją na sesję zdjęciową. Tak trafiła na okładkę tygodnika dla młodzieży „Dookoła Świata”. W 1960 debiutowała na scenie wrocławskiego Teatru Kalambur w przedstawieniu Anioł sterany. Uroda dziewczyny zwróciła uwagę Marii Kaniewskiej, reżyserki kompletującej obsadę do reżyserowanego przez siebie filmu Szatan z siódmej klasy (1960), który stał się filmowym debiutem Poli Raksy. Wkrótce dostała dość dużą rolę w filmie Rzeczywistość (1960). W rezultacie przerwała studia polonistyczne i rozpoczęła naukę na Wydziale Aktorskim PWSFTviT w Łodzi. Studia ukończyła w 1964 i do 1968 była aktorką Teatru Powszechnego w Łodzi (zadebiutowała 6 marca 1964).
W 1968 przeniosła się do Teatru Współczesnego w Warszawie, gdzie występowała do 1986 roku.
Do końca lat 80 XX w. pojawiała się też na scenie Teatru Telewizji. Po latach przerwy zagrała w 1993 roku w filmie Uprowadzenie Agaty, i – jak dotychczas – była to jej ostatnia rola filmowa. Z kolei jej ostatnim występem teatralnym był udział w 1997 roku w spektaklu Listy naszych czytelników Zbigniewa Herberta w reżyserii Zdzisława Wardejna wystawianym w Teatrze Dramatycznym w Warszawie.
Z kina wycofała się w 1993 roku i konsekwentnie nie udziela wywiadów.
Apolonia Raksa zajmuje się różnymi formami plastyki (w tym również strojami). Jej dziełem były kostiumy w recitalu Ewy Błaszczyk w Teatrze Studio w Warszawie (1999). Od początku 1998 roku przez kilka kolejnych lat prowadziła w „Rzeczpospolitej” rubrykę o modzie.
Życie prywatne
W latach 1964–1970 była żoną Andrzeja Kostenki, reżysera, scenarzysty i operatora filmowego, z którym ma syna Marcina (ur. 1967).
Filmografia
Odznaczenia i nagrody
- Złoty Krzyż Zasługi (1974)
- Odznaka Zasłużony Działacz Kultury (1979)
- Srebrne Odznaczenie im. Janka Krasickiego
- Nagroda indywidualna II Telewizyjnego Festiwalu Teatrów Dramatycznych za rolę Julii w przedstawieniu Romeo i Julia Shakespeare’a w Teatrze Powszechnym w Łodzi podczas II Telewizyjnego Festiwalu Teatrów Dramatycznych (1965)
- Nagroda Srebrna Maska najpopularniejsza aktorka (1967, 1969, 1970)
- Nagroda Ministra Obrony Narodowej I stopnia za serial telewizyjny Czterej pancerni i pies (1967)
- Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Moskwie, nagroda pisma „Sowietskij Ekran” za Zosia (1967)
Odniesienia w kulturze
- Za jej Poli Raksy twarz każdy by się zabić dał – tak o urodzie Poli śpiewał Grzegorz Markowski z zespołu Perfect w piosence „Autobiografia”. Autorem tekstu jest Bogdan Olewicz.
Przypisy
- ↑ Pola Raksa. Listal. [dostęp 2019-07-12]. (ang.).
- ↑ Personalidade: Pola Raksa (Polônia). InterFilmes.com. [dostęp 2019-07-14]. (port.).
- ↑ Dawid Karpiuk: W pogoni za Polą. „Newsweek”, 2018-12-25. [dostęp 2019-02-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-12-27)]. (pol.).
- ↑ Pola Raksa: Seksbomba odkryta w barze mlecznym. Wirtualna Polska. [dostęp 2012-02-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-07-12)]. (pol.).
- 1 2 3 Za jej Poli Raksy twarz...” Gdzie zniknęła najpiękniejsza z aktorek?. Dziennik.pl. [dostęp 2016-04-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-06-13)]. (pol.).
- ↑ Dawid Myśliwiec: Najlepsze polskie aktorki wszech czasów. Wielki ranking czytelników. film.org.pl, 2018-12-02. [dostęp 2012-02-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-07-12)]. (pol.).
- ↑ Pola Raksa. Dzieje.pl. [dostęp 2012-02-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-07-12)]. (pol.).
- ↑ Aleksandra Fedorczuk: Pola Raksa ma dzisiaj urodziny. Radio SuperNova, 2021-04-14. [dostęp 2022-02-04]. (pol.).
- 1 2 Pola Raksa. ČSFD.cz. [dostęp 2019-07-14]. (cz.).
- ↑ Pola Raksa Pictures. FanPix.Net. [dostęp 2019-07-12]. (ang.).
- ↑ Anna Tabola: Nie ma jak polska blondynka.... Ziemia Lidzka, 2004-06-04. [dostęp 2012-02-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-07-12)]. (pol.).
- ↑ Znani – I Liceum Ogólnokształcące im. Stefana Żeromskiego w ZSO nr 1 w Jeleniej Górze. nk.pl. [dostęp 2011-04-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-05-21)]. (pol.).
- ↑ Liceum Ogólnokształcące nr1 im. Danuty Siedzikówny INKI we Wrocławiu. Facebook. [dostęp 2019-04-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-05-21)]. (pol.).
- 1 2 3 Dominika Kaszuba: Co się stało z Polą Raksą?. Onet.pl, 2011-04-15. [dostęp 2011-04-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-02-22)]. (pol.).
- ↑ Adrianna Elbe: Gdzie mieszka Pola Raksa? Gwiazda mieszka w zaskakującym miejscu. lelum.pl, 2019-01-21. [dostęp 2019-04-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-05-21)]. (pol.).
- ↑ Z archiwum K.. facebook, 23 marca 2021. [dostęp 2024-05-10]. [zarchiwizowane z tego adresu (2024-05-10)]. (pol.).
- ↑ Krzysztof Kucharski: Na scenie mitycznego Teatru Kalambur zaczynały: Anna German i Pola Raksa. Nasza Historia, 30 września 2016. [dostęp 2024-05-10]. [zarchiwizowane z tego adresu (2024-05-10)]. (pol.).
- ↑ Marusia skończyła 70 lat. styl.pl. [dostęp 2013-11-11]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-05-21)]. (pol.).
- ↑ Odznaczenia dla wybitnych twórców i działaczy kultury. „Dziennik Polski”. Nr 175 (9456), s. 2, 26 lipca 1974.
- ↑ Kto jest kim w Polsce 1984. Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwo Interpress, 1984, s. 799. ISBN 83-223-2073-6.
Linki zewnętrzne
- Pola Raksa w bazie IMDb (ang.)
- Pola Raksa w bazie Filmweb
- Pola Raksa w bazie filmpolski.pl
- Pola Raksa, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (osoby). [dostęp 2021-04-09].
- Pola Raksa na zdjęciach w bazie Filmoteki Narodowej „Fototeka”