Aleksander Ścibor-Rylski
Ostoja
Data i miejsce urodzenia

16 marca 1928
Grudziądz

Data i miejsce śmierci

3 kwietnia 1983
Warszawa

Narodowość

polska

Język

język polski

Dziedzina sztuki

literatura piękna,
film

Odznaczenia

Aleksander Ścibor-Rylski, ps. „Ostoja” (ur. 16 marca 1928 w Grudziądzu, zm. 3 kwietnia 1983 w Warszawie) – polski pisarz, reżyser i scenarzysta filmowy, m.in. autor scenariuszy do filmów Popioły (1965), Człowiek z marmuru (1977), Człowiek z żelaza (1981) i do serialu telewizyjnego Lalka (1977). Twórca postaci Mateusza Birkuta.

Życiorys

Syn Jerzego i Ireny z Ciesielskich. Podczas okupacji hitlerowskiej służył w Szarych Szeregach oraz Armii Krajowej. Uczestniczył w powstaniu warszawskim, gdzie był łącznikiem dowódcy w Zgrupowaniu „Żniwiarz”. Został podczas walk ciężko ranny. Później opuścił miasto z ludnością cywilną.

Po wojnie w 1946, zadebiutował jako poeta i prozaik. W latach 1946–1951 studiował polonistykę na Uniwersytecie Warszawskim, której ostatecznie jednak nie ukończył. Od 1948 do 1954 był członkiem redakcji tygodnika Żołnierz Polski, gdzie pełnił m.in. funkcję kierownika działu kulturalnego. W 1950 wydał, napisaną w duchu socrealizmu, powieść pt. Węgiel, która zapewniła mu pozycję najzdolniejszego pisarza socrealisty. W latach 1955–1957 wchodził w skład redakcji Nowej Kultury. Od 1951 był związany z kinematografią jako scenarzysta i reżyser.

W latach 1955–1965 był kierownikiem literackiego zespołu filmowego „Rytm”. W latach 1972–1978 był kierownikiem artystycznym Zespołu Filmowego „Pryzmat”.

Pochowany na Cmentarzu Komunalnym Północnym na Wólce Węglowej w Warszawie (kwatera E-V-2-2-11).

Twórczość

Książki

  • Cykl Biblioteka Przodowników Pracy
    • Orczewski i jego brygada (1949)
    • Górnicze gołębie pokoju: (o Wiktorze Markiewce) (1950)
    • „Pancerz” Józefa Szulca (1950)
    • Stasiek Kaluga staje do współzawodnictwa (1950)
  • Węgiel (1950)
  • Dwanaście felietonów (1951)
  • Sprawa Szymka Bielasa (1953)
  • Wieczór u Hanysa Dębiczka (1954)
  • Iwan (1954)
  • Cień i inne opowiadania (1955)
  • Styczeń (1956)
  • Ich dzień powszedni (1957)
  • Złote koło (seria Ewa wzywa 07..., 1971)
  • S.O.S. (1974, pod nazwiskiem żony Jadwigi Wojtyłło)
  • Pierścionek z końskiego włosia (1991)

Źródła.

Filmografia

Źródło

Ekranizacje

Na motywach jego książki z pierwszej połowy lat sześćdziesiątych Pierścionek z końskiego włosia Andrzej Wajda nakręcił w 1992 r. film Pierścionek z orłem w koronie.

Ordery i odznaczenia

Nagrody

  • Nagroda Państwowa III stopnia (1951)
  • III Nagroda Ministra Kultury i Sztuki (1954)
  • Nagroda Związku Literatów Polskich (1954)
  • Nagroda Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich (1954)
  • II nagroda za tekst „Złote koło” w Konkursie na tv widowisko sensacyjne (1970)
  • Nagroda Polskiego Radia II stopnia (1974)
  • Nagroda prezesa Komitetu ds. Radia i TV (zespołowa) za scenariusz filmu „Lalka” (1979)

Upamiętnienie

Jest patronem ławeczki w Parku Ratuszowym w Krakowie w dzielnicy XVIII Nowa Huta, o czym informuje tabliczka. Patroni ławeczek w przestrzeni publicznej są wybierani w ramach projektu Kody Miasta realizowanego przez Krakowskie Biuro Festiwalowe, operatora tytułu Kraków Miasto Literatury UNESCO, którym Kraków został uhonorowany w 2013 roku.

W 1993 powstał film dokumentalny Człowiek z szuflady. Aleksander Ścibor-Rylski (1928–1983), którego reżyserami byli Andrzej Kotkowski i Jerzy Sztwiertnia.

Przypisy

  1. 1 2 Aleksander Ścibor-Rylski w bazie filmpolski.pl
  2. ↑ Powstańcze Biogramy – Aleksander Ścibor-Rylski [online], www.1944.pl [dostęp 2018-03-03] (ang.).
  3. ↑ FilmPolski.pl, „FilmPolski” [dostęp 2018-03-03] (pol.).
  4. ↑ Wyszukiwarka cmentarna --- Warszawskie cmentarze [online], www.cmentarzekomunalne.com.pl [dostęp 2023-05-06].
  5. ↑ Aleksander Ścibor-Rylski. lubimyczytac.pl. [dostęp 2015-08-30]. (pol.).
  6. ↑ Autor: Ścibor-Rylski Aleksander (ps. Wojtyłło Jadwiga). biblionetka.pl. [dostęp 2015-08-30]. (pol.).
  7. ↑ Święto polskiej kinematografii [online], Filmopedia [dostęp 2023-05-06] (pol.).
  8. ↑ M.P. z 1955 r. nr 91, poz. 1144 „w 10 rocznicę Polski Ludowej za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki”.
  9. ↑ M.P. z 1955 r. nr 101, poz. 1400 – Uchwała Rady Państwa z dnia 19 stycznia 1955 r. nr 0/196 – na wniosek Ministra Kultury i Sztuki.
  10. ↑ Bohdan Urbankowski, Czerwona msza, czyli uśmiech Stalina, t. 2, Warszawa 1998, s. 315.
  11. ↑ Aleksander Ścibor-Rylski – pisarz, reżyser i scenarzysta filmowy, lubietubyc.pomorska.pl, 23 maja 2017 [dostęp 2023-06-17] [zarchiwizowane 2019-04-02], Cytat: w 1951 roku otrzymał Nagrodę Państwową III stopnia (pol.).
  12. ↑ Kody Miasta. [dostęp 2021-02-04].
  13. ↑ Lista patronów. [dostęp 2021-02-04].
  14. ↑ Człowiek z szuflady. Aleksander Ścibor-Rylski (1928–1983) w bazie filmpolski.pl
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.