Kodeks Moskiewski II, łac. Codex Mosquensis II (Gregory-Aland no. V albo 031; Soden ε 75; sygnatura Państwowego Muzeum Historycznego w Moskwie: V.9, S.399) – grecki kodeks uncjalny Nowego Testamentu, paleograficznie datowany na IX wiek. Rękopis nie jest pełny, niektóre jego partie zostały utracone. Został przystosowany do czytań liturgicznych. Pochodzi z Athos i jest jednym z rękopisów sprowadzonych w 1655 do Moskwy. Tekst jest nisko oceniany przez współczesnych krytyków tekstu, dlatego krytyczne wydania Nowego Testamentu rzadko go cytują.

Opis

Do dnia dzisiejszego zachowało się 220 pergaminowych kart kodeksu (15,7 × 11,5 cm) z tekstem czterech Ewangelii. Karty ułożone zostały in octavo (składka jest kwaternionem). Tekst pisany jest w jednej kolumnie na stronę. W każdej kolumnie znajduje się 28 linijek tekstu , stychometrycznie według rzadko stosowanego systemu przypominającego Codex Campianus. Litery są małe i delikatne, stosowane są akcenty i punktacja (rzadko). Według oceny Matthaei, skryba pisał starannie i sumiennie.

Tekst pisany jest uncjałą do J 8,39, gdzie nagle urywa się. W XIII wieku brakujący tekst uzupełniony został tekstem minuskułowym. Ponadto występują w nim luki (Mt 5,44-6,12; 9,18-10,1; 22,44-23,35; J 21,10-fin.). W roku 1783 nie zawierał tylko Mt 22,44-23,35; J 21,10-25. Karty z tekstem Mt 5,44-6,12; 9,18-10,1 utracone zostały później.

Zawiera Epistula ad Carpianum oraz tablice do Kanonów Euzebiusza, umieszczone na początku rękopisu, przed Ewangeliami. Przed każdą z Ewangelii znalazły się tablice κεφαλαία (spis treści), jakkolwiek sam tekst nie został podzielony według κεφαλαία (rozdziały), a tylko według krótszych Sekcji Ammoniusza, których numery umieszczono na marginesie bocznym, z odniesieniami do Kanonów Euzebiusza (pisanymi pod numerami Sekcji Ammoniusza). Na marginesie umieszczono również noty stosowane przez lekcjonarze, dzięki czemu rękopis został przystosowany do czytań liturgicznych.

Do tego samego rękopisu dołączony został fragment „Chronologii” Hipolita z Teb, z której zachowała się tylko jedna karta.

Tekst

Grecki tekst kodeksu reprezentuje bizantyńską tradycję tekstualną. Liczba obcych naleciałości jest niewielka. Hermann von Soden uznał ją za wczesną formę tekstu bizantyńskiego i zaklasyfikował do rodziny tekstualnej K¹, dzisiaj oznaczanej symbolem E.

Kurt Aland dał mu profil 192¹ 101^1/2 8² 17^s, co oznacza, że kodeks wspiera tekst bizantyński przeciwko „oryginalnemu” w 192 miejscach, współgra zarówno z tekstem bizantyńskim, jak i „oryginalnym” w 101 miejscach, wspiera tekst „oryginalny” przeciwko bizantyńskiemu w 8 miejscach. Ponadto kodeks posiada 17 sobie właściwych wariantów. W oparciu o ten profil tekst rękopisu został zaklasyfikowany do V kategorii Alanda.

Według Claremont Profile Method, tj. metody wielokrotnych wariantów, kodeks przekazuje standardowy tekst bizantyński, zgodny z rodziną tekstualną K^x. Metodą tą przebadano tylko trzy rozdziały Ewangelii Łukasza (1; 10; 20). K^x oznacza standardowy tekst bizantyński.

Rękopis nie zawiera tekstu Mt 16,2b–3 (znaki czasu).

Historia

Matthaei datował kodeks na VIII wiek. Konstantin von Tischendorf, Gregory i Aland datowali go na IX wiek – jest to data, za którą opowiada się obecnie INTF .

Wczesna historia kodeksu jest nieznana. Wiadomo tylko, że w 1655 znajdował się w klasztorze Watopedi na górze Athos. Z uwagi na zamiar przystąpienia do prac nad nowym przekładem Biblii, nazwanym później Biblią moskiewską, kodeks został w 1655 przywieziony przez mnicha Arseniusza Suchanowa do Moskwy (wraz z innymi rękopisami) na prośbę patriarchy Nikona. W 1724 rękopis został uwzględniony w katalogu Atanazego Schiady. Przechowywany był w bibliotece Świętego Synodu (XCVIII). Od 1920 rękopis przechowywany jest w Państwowym Muzeum Historycznym w Moskwie (V.9, S.399) .

F.C. Gross dostarczył wybór niektórych wariantów dla Wettsteina. Wettstein wykorzystał je w swoim wydaniu Nowego Testamentu, oznaczając je symbolem 87. Tekst rękopisu został skolacjonowany przez Matthaei w latach 1779 i 1783. Matthaei nadał mu też siglum V oraz opublikował pierwsze facsimile. Konstantin von Tischendorf posłużył się dziełem Matthaei w swoim wydaniu Novum Testamentum. Minuskułowy tekst Ewangelii Jana w przeszłości był klasyfikowany jako osobny rękopis. Griesbach umieścił go wśród minuskułów na pozycji 87. swojej listy, Scholz – na 250. Scrivener i Gregory włączyli go do kodeksu V (później 031). Gregory w 1908 dla całego rękopisu dał siglum 031. William Hatch opublikował jego facsimile w 1939. Rękopis badał Kurt Treu, który w 1966 sporządził opis rękopisu. Krytyczne wydania Nowego Testamentu rzadko cytują Kodeks Moskiewski II. Jest cytowany przez UBS3, ale UBS4 już go pomija. Nie jest cytowany w NA27 oraz NA28. W zdigitalizowanej formie dostępny jest na stronie INTF; dostęp jednak jest ograniczony wyłącznie dla celów badań naukowych .

Zobacz też

• Lista kodeksów majuskułowych Nowego Testamentu
• Kodeks Moskiewski

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Wydania krytyczne NT

• C.F. Matthaei: Novum Testamentum Graece et Latine. T. IX. Riga: 1782-1788, s. 265 nn. (jako V)
• Johann Jakob Griesbach: Novum Testamentum Graece. Londini: 1809. (łac.).
• K. Aland, A. Black, C. M. Martini, B. M. Metzger, A. Wikgren: The Greek New Testament. in cooperation with INTF. Wyd. 3rd edition. Stuttgart: United Bible Societies, 1983. ISBN 3-438-05113-3. [UBS3]
• B. Aland, K. Aland, J. Karavidopoulos, C. M. Martini, B. Metzger, A. Wikgren: The Greek New Testament. Wyd. 4. Stuttgart: United Bible Societies, 1993. ISBN 978-3-438-05110-3.Sprawdź autora:3. [UBS4]
• Eberhard et Erwin Nestle: Novum Testamentum Graece. communiter ediderunt: B. et K. Aland, J. Karavidopoulos, C.M. Martini, B.M. Metzger. Wyd. 27. Stuttgart: Deutsche Bibelgesellschaft, 2001. ISBN 978-3-438-05100-4. [NA27]
• Eberhard et Erwin Nestle: Novum Testamentum Graece. communiter ediderunt: Barbara et Kurt Aland, Johanes Karavidopoulos, Carlo M. Martini, Bruce M. Metzger. Wyd. 28. Stuttgart: Deutsche Bibelgesellschaft, 2012. ISBN 978-3-438-05140-0. [NA28]

Listy rękopisów NT

• Kurt Aland: Kurzgefaßte Liste der griechieschen Handschriften des Neuen Testaments. Berlin: Walter de Gruyter, 1963. (niem.).
• Caspar René Gregory: Die griechischen Handschriften des Neuen Testament. Leipzig: J.C. Hinrichs'sche Buchhandlung, 1908, s. 35. (niem.).
• Kodeks V/031 (GA). [w:] Liste Handschriften [on-line]. Münster Institute INTF. [dostęp 2014-03-21]. (niem.).

Introdukcje do krytyki NT

• Kurt Aland, Barbara Aland: Der Text des Neues Testaments. Einführung in die wissenschaftlichen Ausgaben sowie in Theorie und Praxis der modernen Textkritik. Wyd. 2. Stuttgart: Deutsche Bibelgesellschaft, 1989. ISBN 3-438-06011-6. (niem.).
• Henry Alford: The Greek Testament. Wyd. 5. T. I. London: 1863, s. 112.
• C.R. Gregory: Textkritik des Neuen Testaments. T. 1. Leipzig: J.C. Hinrichs, 1900, s. 76.
• Bruce M. Metzger, Bart D. Ehrman: The Text of the New Testament: Its Transmission, Corruption and Restoration. Wyd. 4. Oxford University Press, 2005. ISBN 978-0-19-516122-9. (ang.).
• Hermann von Soden: Die Schriften des Neuen Testaments, in ihrer ältesten erreichbaren Textgestalt hergestellt auf Grund ihrer Textgeschichte. T. 1-2. Berlin: Verlag von Arthur Glaue, 1902-1910. (niem.).
• Frederick Henry Ambrose Scrivener: A Plain Introduction to the Criticism of the New Testament. Edward Miller. Wyd. 4. T. 1. London: George Bell & Sons, 1894, s. 150. (ang.).

Inne opracowania

• Frederik Wisse. Family E and the Profile Method. „Biblica”. 51, s. 67–75, 1970. (ang.). 
• Frederik Wisse: The Profile Method for the Classification and Evaluation of Manuscript Evidence, as Applied to the Continuous Greek Text of the Gospel of Luke. William B. Eerdmans Publishing, 1982. ISBN 0-8028-1918-4. (ang.).
• James Keith Elliott: A Bibliography fo Greek New Testament Manuscripts. Cambridge: Cambridge University Press, 1998, s. 52. ISBN 0-521-35479-X.
• В.Д. Лихарева: Бизантийская минютюра. Moskwa: Искусство, 1977.