Tonsawang
Obszar

Celebes Północny (Indonezja)

Liczba mówiących

8–10 tys. (2018)

Klasyfikacja genetyczna
Status oficjalny
Ethnologue 7 wypierany↗
Kody języka
ISO 639-3 tnw
IETF tnw
Glottolog tons1239
Ethnologue tnw
BPS 0500 6
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata
Ta strona zawiera symbole fonetyczne MAF. Bez właściwego wsparcia renderowania wyświetlane mogą być puste prostokąty lub inne symbole zamiast znaków Unikodu.

Język tonsawang, także tombatu – język austronezyjski używany w prowincji Celebes Północny w Indonezji, pomiędzy terytoriami języków tontemboan i ratahan. Należy do grupy języków filipińskich.

Według danych z 1981 r. posługuje się nim 20 tys. osób. Według nowszych szacunków (2018) ma nie więcej niż 8–10 tys. użytkowników.

Obszar jego użytkowania obejmuje miejscowość Tombatu oraz szereg sąsiednich wsi w południowej części regionu Minahasa. W latach 90. XX w. odnotowano, że jest językiem osiemnastu wsi. „Tombatu” to alternatywne określenie tego języka, używane zwłaszcza na poziomie lokalnym. W literaturze preferowana jest nazwa „tonsawang”. Sami użytkownicy posługują się też nazwami „toundanow” i „lo’bahikolai”.

S. Merrifield i M. Salea (1996) proponują podział na dwa obszary dialektalne: północny i południowy. Jest geograficznie odizolowany od większości pozostałych języków minahaskich. Daje się bliżej powiązać z językiem tontemboan, ale wynika to zapewne z sąsiedztwa obu języków. W I. poł. XX w. tontemboan i tonsawang próbowano łączyć jako przedstawicieli jednej grupy (bądź dialekty jednego języka). Według nowszej propozycji tonsawang jest odrębny od reszty języków minahaskich, tworząc samodzielną gałąź (przy czym nie oparł się wpływom leksyki tontemboan). Występują też zapożyczenia z bliżej niespokrewnionych języków mongondow, ponosakan i ratahan.

Powasnie zagrożony wymarciem, jest wypierany przez malajski miasta Manado i język indonezyjski. Według danych z 2018 r. jego użycie ogranicza się do kontaktów domowych oraz pewnych obrzędów i wydarzeń kulturalnych. W większych miejscowościach (jak np. Tombatu) nie jest powszechnie używany, a w mniejszych wsiach jego znajomość zachowują tylko osoby ze starszego pokolenia. Młodszym grupom wiekowym jest praktycznie nieznany, choć część osób potrafi przywołać pewne wyrażenia w tym języku bądź w pewnym (ograniczonym) stopniu go rozumie.

Stosunkowo słabo poznany, do lat 70. XX w. opublikowane materiały ograniczały się do list słownictwa. Dokumentacją tego języka zajmował się Timothy C. Brickell. Został też opisany w postaci słownika (Kamus Tonsawang/Toundanow-Indonesia, 2012).

Uwagi

  1. ↑ Nie mylić z językiem tondano. Obie nazwy odnoszą się do lokalizacji tych społeczności w pobliżu jeziora (Brickell 2018 ↓, przyp. 2, s. 56).
  2. ↑ Określenie pochodzące ze wsi Tonsawang (Brickell 2018 ↓, przyp. 1, s. 56).

Przypisy

  1. ↑ Christopher J. Moseley, Ronald E. Asher: Atlas of the world’s languages. Wyd. 2. London: Routledge, 2007, s. 149. ISBN 978-0-415-31074-1. [dostęp 2022-08-16]. (ang.).
  2. ↑ Brickell 2018 ↓, s. 68.
  3. ↑ Wil Lundström-Burghoorn: Minahasa Civilization: A Tradition of Change. Göteborg: Acta Universitatis Gothoburgensis, 1981, s. 19, seria: Gothenburg studies in social anthropology 2. ISBN 91-7346-095-8. OCLC 8165475. (ang.).
  4. ↑ M. Paul Lewis, Gary F. Simons, Charles D. Fennig (red.), Tonsawang, [w:] Ethnologue: Languages of the World, wyd. 18, Dallas: SIL International, 2015 [dostęp 2020-06-04] [zarchiwizowane z adresu 2015-09-25] (ang.).
  5. ↑ Tonsawang. Endangered Languages Project. [dostęp 2023-05-28]. (ang.).
  6. ↑ Brickell 2018 ↓, s. 73.
  7. ↑ David Mead: Tonsawang. Sulawesi Language Alliance. [dostęp 2023-05-28]. (ang.).
  8. 1 2 Merrifield i Salea 1996 ↓, s. 24.
  9. ↑ Sneddon 1970 ↓, s. 17.
  10. ↑ Sneddon 1978 ↓, s. 5.
  11. ↑ Brickell 2018 ↓, s. 69.
  12. ↑ Merrifield i Salea 1996 ↓, s. 14.
  13. ↑ Sneddon 1978 ↓, s. 6–8.
  14. ↑ Brickell 2018 ↓, s. 68, 69.
  15. ↑ Sneddon 1978 ↓, s. 13, 14.
  16. ↑ Brickell 2018 ↓, s. 70–71.
  17. ↑ Brickell 2018 ↓, s. 73–74.
  18. ↑ Sneddon 1978 ↓, s. 5–6.
  19. ↑ Timothy Brickell: Tonsawang: a collaborative multimedia project documenting an endangered language of North Sulawesi. Endangered Languages Archive. [dostęp 2023-05-28]. (ang.).
  20. ↑ Patrice Kalangi: Kamus Tonsawang/Toundanow-Indonesia. Tompaso: Yayasan Institut Seni Budaya Sulawesi Utara, 2012. OCLC 1191817641. (indonez.).

Bibliografia

  • Timothy C. Brickell: Tonsawang (Toundanow), North Sulawesi, Indonesia — Language Contexts. W: Peter K. Austin (red.): Language Documentation and Description. T. 16. London: EL Publishing, 2018, s. 55–85. DOI: 10.25894/LDD113. ISSN 2756-1224. (ang.).
  • Scott Merrifield, Martinus Salea: North Sulawesi Language Survey. Dallas: Summer Institute of Linguistics, 1996, seria: Publications in Sociolinguistics 1. ISBN 1-55671-000-3. OCLC 36657959. (ang.).
  • James N. Sneddon. The Languages of Minahasa, North Celebes. „Oceanic Linguistics”. 9 (1), s. 11–36, 1970. DOI: 10.2307/3622930. ISSN 0029-8115. OCLC 5546308537. JSTOR: 3622930. (ang.). 
  • James N. Sneddon: Proto-Minahasan: phonology, morphology, and wordlist. Canberra: Department of Linguistics, Research School of Pacific Studies, Australian National University, 1978, seria: Pacific Linguistics B-54. DOI: 10.15144/PL-B54. ISBN 0-85883-169-4. OCLC 8494385. (ang.).

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.