Mongondow
Obszar

Celebes Północny (Indonezja)

Liczba mówiących

230 tys. (2000)

Pismo/alfabet

łacińskie

Klasyfikacja genetyczna
Status oficjalny
Ethnologue 7 wypierany↗
Kody języka
ISO 639-3 mog
IETF mog
Glottolog mong1342
Ethnologue mog
WALS mgd
Występowanie

Lokalizacja języka mongondow (kabupaten Bolaang Mongondow)
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata
Ta strona zawiera symbole fonetyczne MAF. Bez właściwego wsparcia renderowania wyświetlane mogą być puste prostokąty lub inne symbole zamiast znaków Unikodu.

Język mongondow, także bolaang-mongondow – język z rodziny austronezyjskiej, rozpowszechniony wśród ludu Mongondow w północnej części wyspy Celebes w Indonezji. Należy do grupy języków filipińskich. Historycznie służył jako język królestwa Bolaang Mongondow.

Według danych z 2000 roku posługuje się nim 230 tys. osób. Wyróżnia się trzy dialekty: lolayan, dumoga, passi (pasi). Różnice między nimi dotyczą cech wymowy i leksyki. „Bolaang” i „Mongondow” to nazwy dwóch regionów o wspólnej tożsamości językowej i kulturowej.

Jeden z języków gorontalo-mongondow, jest szczególnie bliski pomniejszym językom ponosakan i lolak. Lud Ponosakan, zamieszkujący region Minahasa, ma wręcz wywodzić się z Mongondow. Odległy genealogicznie język lolak (pokrewny językowi gorontalo) zapożyczył z mongondow dużą część słownictwa.

Występują zapożyczenia z języków malajskiego i ternate. Historycznie region znajdował się pod wpływem Sułtanatu Ternate. Wśród ludności Mongondow w użyciu jest także język indonezyjski. W nowszych czasach zaobserwowano znaczny wpływ leksyki indonezyjskiej, dochodzi wręcz do zaniku wielu elementów rodzimego słownictwa.

Jest wyraźnie zagrożony wymarciem. Już w latach 80. XX w. był częściowo wypierany przez malajski miasta Manado, do czego przyczyniała się migracja ludności Mongondow. W latach 90. odnotowano, że w niektórych wsiach dominuje język narodowy. Według doniesień z 2008 r. głównym językiem młodszego pokolenia jest już malajski.

Materiały nt. języka mongondow są dość ograniczone, ale pewne zasługi na polu jego dokumentacji położyli autorzy zachodni. Pierwsze dane (przede wszystkim leksykalne i tekstowe) opublikowali w II poł. XIX w. misjonarze N.P. Wilken i J.A. Schwarz, którzy w 1866 r. odwiedzili region Mongondow. Badania w regionie prowadził też niderlandzki misjonarz W. Dunnebier. Dokumentacja z XX w. obejmuje opracowanie gramatyczne (Spraakkunst van het Bolaang Mongondowsch, 1929–1930), słownik (Bolaang mongondowsch-nederlandsch woordenboek, 1951) i zbiór tekstów (Bolaang Mongondowsche teksten, 1953). W języku indonezyjskim powstała publikacja Morfologi dan Sintaksis Bahasa Bolaang Mongondow (1981). Jest zapisywany alfabetem łacińskim.

Zaimki osobowe

1. os. lp.akoeoi (=akuoi)1. os. lmn. (exclusivus)kami
1. os. lmn. (inclusivus)kita
2. os. lp.iko / ikow2. os. lmn.moïko / moïkow
kamoe (=kamu)
3. os. lp.sia3. os. lmn.mosia
taja (=taya) / tara

Źródło: Dunnebier (1930)

Zobacz też

Przypisy

  1. 1 2 3 4 M. Paul Lewis, Gary F. Simons, Charles D. Fennig (red.), Mongondow, [w:] Ethnologue: Languages of the World, wyd. 19, Dallas: SIL International, 2016 [dostęp 2020-12-12] [zarchiwizowane z adresu 2016-08-13] (ang.).
  2. 1 2 A. I. Kuzniecow: Bołaang-mongondou. W: Walerij Aleksandrowicz Tiszkow (red.): Narody i rieligii mira: encykłopiedija. Moskwa: Bolszaja rossijskaja encykłopiedija, 1998, s. 101. ISBN 978-5-85270-155-8. OCLC 40821169. (ros.).
  3. ↑ Sneddon 1991 ↓, s. 301.
  4. 1 2 3 David Mead: Mongondow. Sulawesi Language Alliance. [dostęp 2023-01-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-01-15)]. (ang.).
  5. ↑ Merrifield i Salea 1996 ↓, s. 8.
  6. ↑ Sneddon 1991 ↓, s. 299.
  7. ↑ Dunnebier 1929a ↓, s. 312.
  8. ↑ Babcock 1990 ↓, s. 192.
  9. ↑ Ehito Kimura: Political Change and Territoriality in Indonesia: Provincial Proliferation. Abingdon–New York: Routledge, 2013, s. 69. DOI: 10.4324/9780203116975. ISBN 978-0-203-11697-5. ISBN 978-1-136-30181-0. OCLC 821020789. [dostęp 2022-10-25]. (ang.).
  10. ↑ Anthony J. Whitten, Muslimin Mustafa, Gregory S. Henderson: Ecology of Sulawesi. Yogyakarta: Gadjah Mada University Press, 1987, s. 84. ISBN 979-420-048-4. OCLC 247063365. [dostęp 2023-05-30]. (ang.).
  11. 1 2 3 4 Usup i in. 1981 ↓, s. 213.
  12. ↑ Merrifield i Salea 1996 ↓, s. 129.
  13. ↑ J. Noorduyn: A Critical Survey of Studies on the Languages of Sulawesi. Leiden: KITLV Press, 1991, s. 50, seria: Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde: Bibliographical series 18. ISBN 90-6718-028-9. OCLC 24778246. (ang.).
  14. ↑ W. Dunnebier. Spraakkunst van het Bolaang Mongondowsch. „Bijdragen tot de Taal-, Land- en Volkenkunde”. 85, 85, 86, s. 297–468, 524–621, 42–177, 1929–1930. ISSN 0006-2294. (niderl.).
  15. ↑ W. Dunnebier: Bolaang Mongondowsch-Nederlandsch woordenboek. ’s Gravenhage: M. Nijhoff, 1951. DOI: 10.1007/978-94-011-8887-6_1. ISBN 978-94-011-8223-2. (niderl.).
  16. ↑ W. Dunnebier: Bolaang Mongondowsche teksten. ’s Gravenhage: M. Nijhoff, 1953. (niderl.).
  17. ↑ Usup i in. 1981 ↓.
  18. ↑ Dunnebier 1930 ↓, s. 105.

Bibliografia

Linki zewnętrzne

  • Chairil Anwar Korompot. Menyelamatkan Bahasa Bolaang-Mongondow. „Tribun Totabuan”, 10–11 września 2008. [dostęp 2023-05-30]. (indonez.). 
  • Harald Hammarström, Robert Forkel, Martin Haspelmath, Sebastian Bank: Mongondow. Glottolog 4.6. [dostęp 2022-09-13]. [zarchiwizowane z tego adresu (2022-09-13)]. (ang.).
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.