Harald V

Harald V (2021)
Alt for Norge
Wszystko dla Norwegii
Król Norwegii
Okres

od 17 stycznia 1991

Poprzednik

Olaf V

Dane biograficzne
Dynastia

Glücksburgowie

Data i miejsce urodzenia

21 lutego 1937
Skaugum

Ojciec

Olaf V

Matka

Marta Bernadotte

Żona

Sonja Haraldsen

Dzieci

Marta Ludwika
Haakon Magnus

Odznaczenia

Norweska rodzina królewska

Harald V (ur. 21 lutego 1937 w Skaugum) – król Norwegii od 17 stycznia 1991 roku. Jest pierwszym władcą norweskim urodzonym na norweskiej ziemi od 567 lat.

W 1968 roku ożenił się z Sonją Haraldsen. Ma z nią dwoje dzieci – Martę Ludwikę (ur. 1971) i Haakona Magnusa (ur. 1973).

Życiorys

Narodziny i chrzest

Urodził się 21 lutego 1937 roku w Skaugum, niedaleko Oslo, jako syn następcy norweskiego tronu, Olafa Glücksburga (przyszłego króla Olafa V), oraz jego żony, Marty Bernadotte. Otrzymał imię Harald. Nosiło je wcześniej czterech norweskich władców – Harald I Pięknowłosy, Harald II Szara Opończa, Harald III Srogi oraz Harald IV Gille.

Jego chrzest odbył się 31 marca 1937 roku w kaplicy Pałacu Królewskiego w Oslo. Rodzicami chrzestnymi zostali: jego dziadek i babcia ze strony ojca, Haakon VII (król Norwegii) i Maud Koburg (królowa Norwegii), dziadek i babcia ze strony matki, Karol Bernadotte (książę Västergötlandu) i Ingeborga Glücksburg (księżna Västergötlandu), a także: Leopold III Koburg (król Belgów), Jerzy VI (król Wielkiej Brytanii), Maria Teck (królowa Wielkiej Brytanii) i Ingryda Bernadotte (żona następcy tronu Danii).

Miał dwie starsze siostry – Ragnhildę (1930-2012) i Astrydę (ur. 1932). Mimo że Harald był najmłodszym z rodzeństwa, zajął drugie miejsce w linii sukcesji do norweskiego tronu, za swoim ojcem. Ówcześnie bowiem nie dopuszczano kobiet do dziedziczenia tronu.

Młodość

Dzieciństwo Haralda w Norwegii upływało spokojnie aż do II wojny światowej. Gdy wojska niemieckie zaatakowały Norwegię 9 kwietnia 1940, Marta Bernadotte uciekła z Haraldem i jego siostrami do Szwecji, a następnie Stanów Zjednoczonych, gdzie przeczekała okres wojny.

Ukończył Oslo Katedralskole w 1955 i rozpoczął studia na Uniwersytecie w Oslo w tym samym roku. Uczęszczał również do Norweskiej Szkoły Oficerów Kawalerii w Trandum i zapisał się do Norweskiej Akademii Wojskowej, którą ukończył w 1959 roku.

Następca tronu

21 września 1957 roku ojciec Haralda zasiadł na norweskim tronie jako Olaf V, a sam Harald został księciem koronnym (następcą tronu).

Po odbyciu obowiązkowej służby wojskowej rozpoczął studia w Oksfordzie. Tam w latach 1960-1962 uczęszczał na wykłady z nauk społecznych, historii i ekonomii w Balliol College.

Trzykrotnie (w 1964, 1968 i 1972) startował jako żeglarz na igrzyskach olimpijskich.

Król Norwegii

Olaf V zmarł na zawał serca 17 stycznia 1991 roku. W tej sytuacji Harald, jako następca tronu, wstąpił na norweski tron i postanowił kontynuować dewizę swojego ojca i dziadka – „Alt for Norge” (pol. „Wszystko dla Norwegii”).

W 1992 roku ustanowił Kong Olav Vs kreftforskningspris – nagrodę badawczą przyznawaną corocznie przez Norweskie Towarzystwo Onkologiczne badaczowi, który wyróżnił się swoim zaangażowaniem naukowym w walce z rakiem. Jest to najwyższa nagroda przyznawana przez Norweskie Towarzystwo Onkologiczne.

Miał raka pęcherza moczowego w 2003 roku i zwężenie aorty w 2005 roku.

Poparcie Norwegów dla monarchii sięga ok. 80%. Powszechnie uważa się, że król bardzo dobrze wykonuje swoje obowiązki i jest bardzo lubiany. Trond Norén Isaksen, norweski historyk, szukając przyczyny tego stanu rzeczy, powiedział: „Myślę, że empatia, jaką okazuje ludziom, jest ważnym powodem, dla którego jest tak popularny. Ludzie troszczą się o niego. Widać to, gdy był chory. Było wielu, którzy martwili się o to, jak sobie radzi. To nie jest oczywista sprawa”. Na początku 2022 roku podjęto jednak próbę uczynienia z Norwegii republiki. Inicjatorką obalenia monarchii była Anette Trettebergstuen, która zaledwie rok wcześniej przysięgała wierność królowi, obejmując stanowisko ministra kultury i równości płci. Ostatecznie parlament w głosowaniu opowiedział się za utrzymaniem monarchii. Wydarzenie to było jednak przedmiotem debaty publicznej – miały miejsce również różnego rodzaju manifestacje poparcia dla rodziny królewskiej. Sama Anette Trettebergstuen tłumaczyła po przegranym głosowaniu: „Kocham norweską rodzinę królewską i uważam, że wspaniale jest spotykać się z królem i księciem koronnym”. Wielu członków parlamentu wyraziło swoje poparcie dla monarchii i negatywnie oceniło próbę jej obalenia. Poparcie dla rodziny królewskiej w wyniku tego wydarzenia umocniło się i nadal – według przeprowadzonych później sondaży – wynosiło 84%.

Małżeństwo i potomstwo

W 1959 roku związał się z krawcową, Sonją Haraldsen. Z racji tego, że nie pochodziła ona z arystokratycznej rodziny i nie miała dobrego wykształcenia, początkowo nie traktowano poważnie tej relacji. Uważano, że żona Haralda – ponieważ zostanie w przyszłości królową Norwegii – powinna pochodzić z królewskiego rodu. Odpowiednimi kandydatkami wydawały się księżniczki z rodzin panujących: m.in. Zofia Glücksburg, Irena Orańska-Nassau, Małgorzata Bernadotte, Aleksandra Windsor, Irena Glücksburg, Małgorzata Orańska-Nassau czy Brygida Bernadotte.

W 1968 roku Harald miał powiedzieć swojemu ojcu, że jeśli kiedykolwiek się ożeni, to jedynie z Sonją. Olaf V, który przez prawie dekadę nie chciał dopuścić do ślubu syna ze zwykłą krawcową, ostatecznie uległ i wyraził zgodę na ślub Haralda z Sonją. Z okazji zaręczyn Harald podarował narzeczonej pierścionek należący wcześniej do jego matki. Ślub następcy tronu z Sonją Haraldsen miał miejsce 29 sierpnia 1968 roku w katedrze w Oslo.

Para ma dwoje dzieci:

Upamiętnienie

  • Na jego cześć nazwano fragment wybrzeża AntarktydyWybrzeże Księcia Haralda.
  • Kristin Storrusten wydała książkę dla dzieci – „Konge!” (pol. „Król!”) – której głównym bohaterem jest Harald V.

Tytulatura

21 lutego 1937 – 21 września 1957: Jego Królewska Wysokość książę Harald

21 września 1957 – 17 stycznia 1991: Jego Królewska Wysokość książę koronny Norwegii

Od 17 stycznia 1991: Jego Królewska Mość król Norwegii

Odznaczenia

Norweskie

  • Krzyż Wielki z Łańcuchem Orderu Świętego Olafa
  • Krzyż Wielki Norweskiego Orderu Zasługi
  • Medal św. Olafa
  • Medal Sił Zbrojnych z Gałązką Laurową
  • Medal 100-lecia Domu Królewskiego
  • Medal Pamiątkowy Haakona VII 1 października 1957
  • Medal Jubileuszowy Haakona VII 1905-1955
  • Medal 100-lecia Haakona VII
  • Medal Pamiątkowy Olafa V 30 stycznia 1991
  • Medal Jubileuszowy Olafa V 1957-1982
  • Medal 100-lecia Olafa V
  • Medal Sił Zbrojnych z 3. gwiazdkami
  • Medal Sił Zbrojnych za Służbę Krajową z 3. złotymi gwiazdkami – Siły Lądowe
  • Odznaka honorowa Związku Weteranów Wojennych Krigsdeltakerforbundet
  • Odznaka honorowa Norweskiego Czerwonego Krzyża
  • Odznaka honorowa Norweskiego Związku Oficerów Rezerwy
  • Złoty Medal Zasługi Sjømilitære Samfund
  • Odznaka honorowa Norweskiego Towarzystwa Strzeleckiego
  • Medal 100-lecia Norweskiej Konfederacji Sportu
  • Złoty Medal Pamiątkowy Norweskiego Towarzystwa Strzeleckiego
  • Złota odnaka honorowa Oslo Militære Samfunds

Zagraniczne

Odznaczenia niepaństwowe

Genealogia

Prapradziadkowie

król Danii
Chrystian IX
(1818-1906)
∞1842
Luiza z Hesji-Kassel
(1817-1898)

król Szwecji
Karol XV
(1826-1872)
∞1851
Ludwika Orańska
(1828-1871)

Albert von Sachsen-Coburg und Gotha
(1819-1861)
∞1840
królowa Wielkiej Brytanii
Wiktoria Hanowerska
(1819-1901)

król Danii
Chrystian IX
(1818-1906)
∞1842
Luiza z Hesji-Kassel
(1817-1898)

król Szwecji
Oskar I
(1799-1859)
∞1823
Józefina de Beauharnais
(1807-1876)

Wilhelm I Nassau
(1792-1839)
∞1829
Paulina Fryderyka Wirtemberska
(1810-1856)

król Danii
Chrystian IX
(1818-1906)
∞1842
Luiza z Hesji-Kassel
(1817-1898)

król Szwecji
Karol XV
(1826-1872)
∞1851
Ludwika Orańska
(1828-1871)

Pradziadkowie

król Danii
Fryderyk VIII
(1843-1912)
∞1869
Luiza Bernadotte
(1851-1926)

król Wielkiej Brytanii
Edward VII
(1841-1910)
∞1863
Aleksandra Duńska
(1844-1925)

król Szwecji
Oskar II
(1829-1907)
∞1857
Zofia Wilhelmina Nassau
(1836-1913)

król Danii
Fryderyk VIII
(1843-1912)
∞1869
Luiza Bernadotte
(1851-1926)

Dziadkowie

król Norwegii
Haakon VII
(1872-1957)
∞1896
Maud Koburg
(1869-1938)

Karol Bernadotte
(1861-1951)
∞1897
Ingeborga Glücksburg
(1878-1958)

Rodzice

król Norwegii Olaf V Glücksburg (1903-1991)
∞1929
Marta Bernadotte (1901-1954)

Harald V (ur. 21 lutego 1937), król Norwegii

Przypisy

  1. Who is King Harald? [online], Royal Central, 21 lutego 2022 [dostęp 2022-03-04] (ang.).
  2. The farmhouse that became the setting for the start of a very important royal story [online], Royal Central, 21 lutego 2022 [dostęp 2022-03-04] (ang.).
  3. 1 2 Susan, Norwegian Royal Christenings [online], Unofficial Royalty, 19 stycznia 2019 [dostęp 2022-03-12] (ang.).
  4. 1 2 3 4 5 6 7 King Harald V of Norway to celebrate 25 years on the throne [online], Royal Central, 11 stycznia 2016 [dostęp 2022-03-12] (ang.).
  5. Jon Gelius, Kong Harald ble livvaktens redning i seilbåten [online], NRK, 21 lutego 2022 [dostęp 2022-03-04] (norw. bokmål).
  6. A look at Scandinavia’s royal Olympians [online], Royal Central, 1 sierpnia 2021 [dostęp 2022-02-20] (ang.).
  7. ‘Alt for Norge’: the motto that unites three kings [online], Royal Central, 15 stycznia 2021 [dostęp 2022-03-04] (ang.).
  8. Tekst: Roger Øversveen og Anette Graarud Arnesen Foto: NTB, Det, Bjørn Glorvigen, Kong Harald fyller 85 år i dag [online], www.klikk.no [dostęp 2022-03-04] (norw.).
  9. King Harald handed out King Olav V Cancer Research Award [online], Royal Central, 19 października 2021 [dostęp 2022-06-14] (ang.).
  10. King Harald hands out the King Olav V Cancer Research Prize 2019 [online], Royal Central, 10 kwietnia 2019 [dostęp 2022-06-14] (ang.).
  11. Large majority of all young Norwegians support the monarchy [online], Royal Central, 20 stycznia 2022 [dostęp 2022-03-04] (ang.).
  12. 80% of Norwegians support the monarchy [online], Royal Central, 19 lutego 2017 [dostęp 2022-06-14] (ang.).
  13. Oda Ertesvåg, Kong Harald fyller 85 år: Medfølende, beskjeden og morsom [online], Nye Troms, 21 lutego 2022 [dostęp 2022-03-04] (norw.).
  14. Espen Teigen, Anette Trettebergstuen sverget troskap til Kongen — ber om at kongehuset fjernes [online], Nettavisen, 1 czerwca 2022 [dostęp 2022-06-11] (norw.).
  15. Norway’s parliament votes over the abolishment of the monarchy [online], Royal Central, 8 czerwca 2022 [dostęp 2022-06-11] (ang.).
  16. Record high support for the Norwegian monarchy [online], Royal Central, 9 czerwca 2022 [dostęp 2022-06-11] (ang.).
  17. 1 2 Gabriela, Blue Blood: Love Story: Harald & Sonja [online], Blue Blood, 21 lutego 2022 [dostęp 2022-03-05].
  18. Pochodziła z ludu, męża poznała dzięki znajomym. Kim jest Sonja, królowa Norwegii? [online], Viva.pl [dostęp 2022-03-05] (pol.).
  19. Kim jest Harald V? Poznaj "ludzkiego" króla Norwegii [online], plejadapl, 21 lutego 2022 [dostęp 2022-03-05] (pol.).
  20. Erin McDowell, 12 of the longest-lasting royal marriages in history [online], Insider [dostęp 2022-03-05] (ang.).
  21. Royal Wedding Rewind: King Harald and Queen Sonja of Norway [online], Royal Central, 29 sierpnia 2021 [dostęp 2022-03-05] (ang.).
  22. SCAR Composite Gazetteer [online], data.aad.gov.au [dostęp 2022-03-04].
  23. Maren Simonsen, Med kong Harald som hovedperson [online], BOK365.no, 24 lutego 2022 [dostęp 2022-03-04] (norw. bokmål).
  24. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 The Decorations of HM The King [online], www.royalcourt.no [dostęp 2024-03-25] (ang.).
  25. Odznaczenia na stronie rodziny królewskiej (no) [dostęp 12 lipca 2011]
  26. 1 2 Hans Majestæt Kong Harald [online], borger.dk [dostęp 2015-05-27] [zarchiwizowane z adresu 2013-12-07] (duń.).
  27. Suomen Valkoisen Ruusun ritarikunnan suurristin ketjuineen ulkomaalaiset saajat - Ritarikunnat [online], 9 października 2020 [dostęp 2024-03-25] (fiń.).
  28. Anfragebeantwortung BKA-353.110/0073-I/4/2012 [online], 23 kwietnia 2012 (niem.).
  29. https://www.quirinale.it/onorificenze/insigniti/33500
  30. M.P. z 1995 r. nr 24, poz. 291
  31. Sylwia Smółkowska, Norweska rodzina królewska - Kierunek Norwegia [online], 24 października 2019 [dostęp 2022-02-25] (pol.).
  32. president.ee [online], president.ee [dostęp 2024-03-25].
  33. DECRET 301 20/09/1999 [online], legislatie.just.ro [dostęp 2024-03-25].
  34. https://www.quirinale.it/onorificenze/insigniti/48714
  35. LSS, The Most Noble Order of the Garter [online], The British Monarchy, 11 maja 2022 [dostęp 2024-03-25] (ang.).
  36. International links at St George's [online], College of St George [dostęp 2024-03-25] (ang.).
  37. Prezident SR - Rad Bieleho dvojkríža, I. trieda [online], archiv.prezident.sk [dostęp 2024-03-25].
  38. Odlikovanja [online], Predsednica Republike Slovenije [dostęp 2024-04-25] (słoweń.).
  39. Josipović dočekao norveškog kralja [online], Dnevnik.hr [dostęp 2024-03-25] (chorw.).
  40. president.ee [online], president.ee [dostęp 2024-03-25].
  41. Macri y el rey Harald V abogaron por afianzar la cooperación entre la Argentina y Noruega [online], Casa Rosada [dostęp 2024-03-25] (hiszp.).
  42. Presidente Piñera y Primera Dama reciben a reyes de Noruega: “Tenemos un cariño, una preocupación y un compromiso muy especial que compartimos por el medio ambiente y por la salud de nuestros océanos” [online], prensa.presidencia.cl [dostęp 2024-03-25].
  43. H.R.H. Crown Prince HARALD [online], MKOl (ang.).

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.