Adam Hanuszkiewicz

Adam Hanuszkiewicz
Data i miejsce urodzenia

16 czerwca 1924
Lwów

Data i miejsce śmierci

4 grudnia 2011
Warszawa

Zawód

aktor, reżyser, pedagog

Współmałżonek

Marta Stachiewiczówna, Zofia Rysiówna, Zofia Kucówna, Magdalena Cwenówna

Odznaczenia

Adam Stanisław Hanuszkiewicz (ur. 16 czerwca 1924 we Lwowie, zm. 4 grudnia 2011 w Warszawie) – polski aktor i reżyser teatralny. Wieloletni dyrektor artystyczny Teatru Powszechnego w Warszawie, Teatru Narodowego w Warszawie i Teatru Nowego w Warszawie.

Życiorys

Młodość

Urodził się 16 czerwca 1924 we Lwowie. Dzieciństwo i młodość spędził w rodzinnym mieście, gdzie jego rodzice prowadzili sklep. Przed wojną uczęszczał do III Państwowego Gimnazjum im. Króla Stefana Batorego we Lwowie. Okupację spędził we Lwowie. W lipcu 1944, pod Rzeszowem, gdzie wtedy mieszkał, wstąpił do zespołu teatralnego Wojska Polskiego założonego w 1943 r. w Sielcach nad Oką jako Teatr Żołnierza 1. Korpusu Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR.

Początki pracy zawodowej

W 1945 r. pracował w Teatrze im. Wandy Siemaszkowej w Rzeszowie, przez rok występował także w Teatrze Dolnośląskim w Jeleniej Górze. W Jeleniej Górze debiutował rolą Wacława w Zemście Aleksandra Fredry w reżyserii Stefanii Domańskiej. Nie ukończył żadnej szkoły aktorskiej. Egzamin zdał eksternistycznie w 1946 r. w Łodzi przed komisją złożoną z Leona Schillera, Edmunda Wiercińskiego, Jacka Woszczerowicza i Aleksandra Zelwerowicza. Następnie do roku 1949 występował w zespole Juliusza Osterwy w Teatrze Dramatycznym w Krakowie, później do 1950 w Teatrze Rozmaitości w Warszawie i do 1955 r. w Teatrze Polskim w Poznaniu, gdzie w 1951 r. wyreżyserował swój pierwszy spektakl, Niespokojną starość Leonida Rachmanowa.

Okres warszawski

Od 1955 pracował głównie w Warszawie. Był współtwórcą Teatru Telewizji, gdzie w 1955 r. wyreżyserował swoją pierwszą sztukę telewizyjną (Złotego lisa Jerzego Andrzejewskiego) i był w latach 1957–1963 naczelnym reżyserem. W latach 1956–1968 pracował jako reżyser i dyrektor Teatru Powszechnego.

W 1968 r. został dyrektorem Teatru Narodowego po usunięciu ze stanowiska Kazimierza Dejmka, którego inscenizację Dziadów uznano za antyradziecką. Wówczas stworzył w Teatrze Narodowym wiele inscenizacji m.in. Balladynę w nowoczesnych kostiumach oraz z wykorzystaniem motocykli marki Honda. W 1970 po raz pierwszy od 1944 odwiedził swój rodzinny Lwów. Nawiązał kontakt z Polskim Teatrem Ludowym we Lwowie prowadzonym przez Zbigniewa Chrzanowskiego. Na początku lat 80. stracił zaufanie władzy i został odwołany ze stanowiska dyrektora w 1982 r. W czasie stanu wojennego włączył się do bojkotu telewizji realizowanego przez środowisko aktorskie. Reżyserował wówczas w warszawskich teatrach Ateneum i Studio oraz w Łodzi i za granicą. W latach 1989–2007 był dyrektorem Teatru Nowego w Warszawie.

Zmarł 4 grudnia 2011 w warszawskim szpitalu przy ul. Stępińskiej. Pogrzeb Adama Hanuszkiewicza odbył się 8 grudnia 2011 na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (kwatera A2-aleja zasłużonych-9). Urnę z prochami artysty przysypano ziemią z lwowskiego Cmentarza Łyczakowskiego.

Życie prywatne

Był czterokrotnie żonaty. Pierwszą żoną była Marta Stachiewiczówna, z którą miał córkę Teresę. Później kolejno żenił się trzykrotnie z aktorkami: Zofią Rysiówną (z którą miał córkę Katarzynę i syna Piotra), Zofią Kucówną i Magdaleną Cwenówną.

Wybrane realizacje teatralne

Książki

  • Adam Hanuszkiewicz, Psy, hondy i drabina…, Warszawa: BGW, 1992, ISBN 978-83-7066-278-3, OCLC 27021383 (pol.).
  • Adam Hanuszkiewicz, Zbyt duża różnica płci..., Warszawa: Do, 2003, ISBN 83-85586-15-6, OCLC 56732807 (pol.).
  • Adam Hanuszkiewicz, Renata Dymna, Janusz B. Roszkowski, Kobieto! Boski diable, Warszawa: Prószyński i S-ka, 2012, ISBN 978-83-7839-137-1, OCLC 827937375 (pol.).
  • Adam Hanuszkiewicz, Renata Dymna, Wydawnictwo BOSZ 2016 Janusz B. Roszkowski, Reszta jest monologiem: Adam Hanuszkiewicz w rozmowie z Renatą Dymną i Januszem B. Roszkowskim., 2016, ISBN 978-83-7576-264-8, OCLC 964064277 (pol.).

Ważniejsze nagrody i odznaczenia

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 Adam Hanuszkiewicz nie żyje [online], TVN24.pl, 4 lutego 2011 [dostęp 2011-12-04] [zarchiwizowane z adresu 2011-12-06].
  2. ↑ Mój trup będzie się jeszcze trochę wiercił [online], Wyborcza.pl, 4 grudnia 2011 [dostęp 2011-12-04] [zarchiwizowane z adresu 2011-12-05].
  3. ↑ Pożegnania [online], e-teatr.pl, 4 lutego 2012 [dostęp 2012-02-05] [zarchiwizowane z adresu 2013-05-03].
  4. 1 2 3 4 Monika Mokrzycka-Pokora: Adam Hanuszkiewicz. Culture.pl. [dostęp 2011-12-04]. (pol.).
  5. ↑ Jaki był Adam Hanuszkiewicz. Mowimyjak.pl. [dostęp 2011-12-04]. (pol.).
  6. ↑ Małgorzata Ruda, „Balladyna” z ludzką twarzą, „Dekada Literacka”, 109 (7), 1995 [dostęp 2011-12-06] [zarchiwizowane z adresu 2012-08-01].
  7. ↑ Pogrzeb Adama Hanuszkiewicza: Gwiazdy pożegnały wielkiego aktora i reżysera. se.pl, 2011-12-08. [dostęp 2011-12-08].
  8. ↑ Na warszawskich Powązkach pożegnano Adama Hanuszkiewicza. gazetaprawna.pl, 2011-12-08. [dostęp 2019-02-27]. (pol.).
  9. ↑ Nigdy nie byłem kawalerem.
  10. ↑ Dziennik Polski, rok XX, nr 171 (6363), s. 3.
  11. ↑ M.P. z 1997 r. nr 14, poz. 124 – pkt 7.
  12. ↑ Doktorzy Honoris Causa. [w:] Uniwersytet Opolski [on-line]. uni.opole.pl. [dostęp 2015-08-12].
  13. ↑ M.P. z 2003 r. nr 6, poz. 81 – pkt 1.
  14. ↑ Adam Hanuszkiewicz nie żyje. Odszedł wybitny aktor, reżyser i dyrektor teatrów. mkidn.gov.pl, 2011-12-04. [dostęp 2012-11-26].
  15. ↑ Adam Hanuszkiewicz honorowym obywatelem województwa opolskiego [online], Urząd Marszałkowski Województwa Opolskiego, 18 sierpnia 2005 [dostęp 2011-02-18] [zarchiwizowane z adresu 2016-06-20].
  16. ↑ Apdovanotų asmenų duomenų bazė [online], prezidente.lt [dostęp 2013-10-29] [zarchiwizowane z adresu 2013-10-30] (lit.).

Bibliografia

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.