Złota Kamera (fr. Caméra d’Or) – nagroda przyznawana na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Cannes dla najlepszego kinowego debiutu reżyserskiego przez osobne jury. Niekiedy poza nagrodą główną przyznawane jest także wyróżnienie specjalne.
Historia nagrody
Nagroda przyznawana jest od 1978. Ustanowił ją dyrektor generalny festiwalu, Gilles Jacob, w celu zachęcania debiutantów do realizacji kolejnych filmów kinowych. Początkowo, w latach 1978-1982, nagroda przyznawana była na podstawie głosowania krytyków filmowych goszczących na festiwalu. Jednakże ze względu na dużą liczbę filmów do obejrzenia w obrębie różnych festiwalowych sekcji postanowiono powołać osobne jury Złotej Kamery.
Niezależne międzynarodowe jury przyznaje nagrodę dla debiutanta, którego film prezentowany jest w ramach jednej z kilku festiwalowych sekcji (Selekcja Oficjalna, Międzynarodowy Tydzień Krytyki, Quinzaine des Réalisateurs).
Wśród nagrodzonych debiutantów, którzy zrobili później wielką karierę i weszli na trwałe do historii kina wyróżnić można m.in. Jima Jarmuscha, Dżafara Panahiego, Mirę Nair, Jaco Van Dormaela czy Steve’a McQueena.
Jak dotychczas nagrodę główną zdobywały najczęściej filmy produkcji amerykańskiej i francuskiej (po 8 tytułów). Niestety żaden polski debiut reżyserski nie został wyróżniony tą nagrodą.
Laureaci Złotej Kamery
| Rok | Kraj | Tytuł polski | Tytuł oryginalny | Reżyseria |
|---|---|---|---|---|
| 1978 | Alambrista! | Alambrista! | Robert M. Young | |
| 1979 | Północne światła | Northern Lights | John Hanson i Rob Nilsson | |
| 1980 | Historia Adriena | Histoire d’Adrien | Jean-Pierre Denis | |
| 1981 | Desperado City | Desperado City | Vadim Glowna | |
| 1982 | Śmierć trzydziestolatka | Mourir à 30 ans | Romain Goupil | |
| 1983 | Księżniczka | Adj király katonát | Pál Erdőss | |
| 1984 | Inaczej niż w raju | Stranger Than Paradise | Jim Jarmusch | |
| 1985 | Oriana | Oriana | Fina Torres | |
| 1986 | Czarne i białe | Noir et blanc | Claire Devers | |
| 1987 | Robinsonada | რობინზონიადა ანუ ჩემი ინგლისელი პაპა Robinzoniada, anu chemi ingliseli Papa | Nana Dżordżadze | |
| 1988 | Salaam Bombay! | सलाम बॉम्बे! Salaam Bombay! | Mira Nair | |
| 1989 | Mój wiek XX | Az én XX. századom | Ildikó Enyedi | |
| 1990 | Zamrzyj, umrzyj, zmartwychwstań! | Замри, умри, воскресни! Zamri, umri, woskriesni! | Witalij Kaniewski | |
| 1991 | Toto bohater | Toto le héros | Jaco Van Dormael | |
| 1992 | Mac | Mac | John Turturro | |
| 1993 | Zapach zielonej papai | Mùi đu đủ xanh | Trần Anh Hùng | |
| 1994 | Małe ugody z umarłymi | Petits arrangements avec les morts | Pascale Ferran | |
| 1995 | Biały balonik | بادکنک سفيد Badkonake sefid | Jafar Panahi | |
| 1996 | Miłosna serenada | Love Serenade | Shirley Barrett | |
| 1997 | Suzaku | 萌の朱雀 Moe no suzaku | Naomi Kawase | |
| 1998 | Rozgrywka | Slam | Marc Levin | |
| 1999 | Tron śmierci | മരണസിംഹാസനം Marana Simhasanam | Murali Nair | |
| 2000 | Djomeh | جمعه Djomeh | Hassan Yektapanah | |
| Czas pijanych koni | کاتێک بۆ مەستیی ئەسپەکان Zamani barayé masti asbha | Bahman Ghobadi | ||
| 2001 | Atarnajuat, biegacz | ᐊᑕᓈᕐᔪᐊᑦ Atarnajuat | Zacharias Kunuk | |
| 2002 | Nad brzegiem morza | Bord de mer | Julie Lopes-Curval | |
| 2003 | Rekonstrukcja | Reconstruction | Christoffer Boe | |
| 2004 | Or | אור Or | Keren Yedaya | |
| 2005 | Ty i ja, i wszyscy, których znamy | Me and You and Everyone We Know | Miranda July | |
| Zapomniany kraj | සුළඟ එනු පිණිස Sulanga Enu Pinisa | Vimukthi Jayasundara | ||
| 2006 | 12:08 na wschód od Bukaresztu | A fost sau n-a fost? | Corneliu Porumboiu | |
| 2007 | Meduzy | מדוזות Meduzot | Szira Gefen i Etgar Keret | |
| 2008 | Głód | Hunger | Steve McQueen | |
| 2009 | Samson i Dalila | Samson and Delilah | Warwick Thornton | |
| 2010 | Rok przestępny | Año bisiesto | Michael Rowe | |
| 2011 | Akacje | Las acacias | Pablo Giorgelli | |
| 2012 | Bestie z południowych krain | Beasts of the Southern Wild | Benh Zeitlin | |
| 2013 | Ilo Ilo | 爸媽不在家 Ilo Ilo | Anthony Chen | |
| 2014 | Party Girl | Party Girl | Marie Amachoukeli, Claire Burger i Samuel Theis | |
| 2015 | Ziemia i cień | La tierra y la sombra | César Augusto Acevedo | |
| 2016 | W pogoni za marzeniami | Divines | Houda Benyamina | |
| 2017 | Paryż i dziewczyna | Jeune femme | Léonor Serraille | |
| 2018 | Dziewczyna | Girl | Lukas Dhont | |
| 2019 | Nasze matki | Nuestras madres | César Díaz | |
| 2020 | ||||
| 2021 | Murena | Murina | Antoneta Alamat Kusijanović | |
| 2022 | War Pony | War Pony | Riley Keough i Gina Gammell | |
| 2023 | W żółtym kokonie | Bên trong vo kén vàng | Phạm Thiên Ân | |
Laureaci Złotej Kamery - Wyróżnienia Specjalnego
Nieregularnie jury Złotej Kamery przyznawało, poza nagrodą główną, także wyróżnienia specjalne dla zasługujących na szczególną uwagę debiutów reżyserskich.
| Rok | Kraj | Tytuł polski | Tytuł oryginalny | Reżyseria |
|---|---|---|---|---|
| 1989 | Narodziny | പിറവി Piravi | Shaji N. Karun | |
| Ostatnia droga Wallera | Wallers letzter Gang | Christian Wagner | ||
| 1990 | Czas sług | Čas sluhů | Irena Pavlásková | |
| Farendj | Farendj | Sabine Prenczina | ||
| 1991 | Dowód | Proof | Jocelyn Moorhouse | |
| Sam i ja | Sam & Me | Deepa Mehta | ||
| 1993 | Przyjaciółki | Friends | Elaine Proctor | |
| 1994 | Pałac milczenia | صمت القصور Samt el qusur | Moufida Tlatli | |
| 1995 | Tu mówi Denise | Denise Calls Up | Hal Salwen | |
| 1997 | Życie Jezusa | La vie de Jésus | Bruno Dumont | |
| 2002 | Japón | Japón | Carlos Reygadas | |
| 2003 | Osama | اُسامه Osama | Siddiq Barmak | |
| 2004 | Gorzki sen | خواب تلخ Khab-e talkh | Mohsen Amiryoussefi | |
| Uciec! | 路程 Lu cheng | Yang Chao | ||
| 2007 | Control | Control | Anton Corbijn | |
| 2008 | Wszyscy umrą, a ja nie | Все умрут, а я останусь Wsje umrut, a ja ostanus | Waleria Gaj Germanika | |
| 2009 | Ajami | עג'מי Ajami | Scandar Copti i Jaron Szani | |
| 2022 | Plan 75 | プランななじゅうご Plan 75 | Chie Hayakawa | |
Przypisy
- ↑ Matthew Anderson: ‘Triangle of Sadness’ Wins the Palme D’Or at Cannes. "The New York Times", 28.05.2022. [dostęp 2022-09-20]. (ang.).
- ↑ 2007: The Camera d’Or Selection. Festival de Cannes. [dostęp 2019-04-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-04-03)]. (ang.).
Linki zewnętrzne
- Strona festiwalu (fr.)