Wankomycyna – organiczny związek chemiczny, antybiotyk glikopeptydowy o działaniu bakteriobójczym. Wprowadzona do lecznictwa w 1958 r. przez firmę farmaceutyczną Eli Lilly.

Spektrum działania

• gronkowce, w tym szczególnie MRSA;
• paciorkowce;
• Streptococcus pneumoniae – także szczepy oporne na penicylinę;
• Enterococcus;
• beztlenowe ziarenkowce;
• Corynebacterium jeikeium;
• Corynebacterium diphtheriae;
• Clostridioides difficile.

Mechanizm działania

Blokowanie biosyntezy ściany komórkowej poprzez hamowanie polimeryzacji peptydoglikanu przez wiązanie się bezpośrednio z D-alanylo-D-alaninowymi peptydami końcowymi i hamowanie wiązania krzyżowego przez transpeptydazę.

Dodatkowo wpływa na przepuszczalność błon komórkowych i syntezę RNA.

Wskazania

Dożylnie

ciężkie zakażenia bakteriami Gram-dodatnimi, oporne na inne leki przeciwbakteryjne, oraz u chorych ze znaną nadwrażliwością na penicyliny i cefalosporyny.

1. zapalenie wsierdzia;
2. posocznica;
3. zapalenie kości i szpiku;
4. zakażenia OUN;
5. zakażenia dolnych dróg oddechowych (zapalenie płuc);
6. zakażenia skóry i tkanek miękkich;

w przypadku ciężkich zakażeń enterokokowych i gronkowcowych wankomycynę stosuje się w połączeniu z aminoglikozydami;

Doustnie

1. rzekomobłoniaste zapalenie jelit wywołane przez Clostridioides difficile;
2. gronkowcowe zapalenie jelit.

Przeciwwskazania

• nadwrażliwość na wankomycynę.

Ostrożnie u chorych z:

• zaburzeniami słuchu;
• zaburzeniami czynności nerek;
• uczulonych na teikoplaninę.

Działania niepożądane

• ototoksyczność – przejściowa lub nieodwracalna;
• nefrotoksyczność – u większości chorych po odstawieniu wankomycyny powraca prawidłowa czynność nerek;
• zaburzenia hematologiczne:
  • neutropenia;
  • leukopenia;
  • eozynofilia;
  • małopłytkowość;
  • agranulocytoza – rzadko;
• zawroty głowy i zaburzenia równowagi;
• zespół czerwonego człowieka (zespół czerwonej szyi) (ang. red man syndrome);
• zakrzepowe zapalenie żyły w miejscu wstrzyknięcia;
• reakcja anafilaktyczna – podczas szybkiego wlewu;
  • spadek ciśnienia;
  • wstrząs;
  • zatrzymanie akcji serca – rzadko;
• skurcze mięśni klatki piersiowej i pleców.

Stosowanie w trakcie ciąży i karmienia

Wankomycyna nie jest wystarczająco zbadana odnośnie do bezpieczeństwa stosowania w ciąży, dlatego można ją stosować wyłącznie jeśli nie ma innej możliwości leczenia. Podobnie należy unikać stosowania jej w okresie karmienia piersią, gdyż przenika do mleka matki.

Preparaty

Przypisy

Bibliografia

• Indeks leków Medycyny Praktycznej 2006, Kraków: Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, 2006, s. 642, ISBN 83-7430-060-4 .