Torboraki

Torboraki
	Peracarida
	Calman, 1904
	; Bathyporeia elegans z rzędu obunogów
	; prosionek szorstki z rzędu równonogów
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	stawonogi
Podtyp	skorupiaki
Gromada	pancerzowce
Podgromada	pancerzowce właściwe
Nadrząd	torboraki

Torboraki (Peracarida) – nadrząd skorupiaków z gromady pancerzowców i podgromady Eumalacostraca. Obejmuje około 40% opisanych gatunków skorupiaków klasyfikowanych do 12 rzędów. Są to na ogół niewielkie zwierzęta (w większości do 2 cm, wyjątkowo do 40 cm) zasiedlające zróżnicowane siedliska wodne i lądowe. Przechodzą rozwój prosty.

Opis

Grupa o różnorodnej budowie. Większość gatunków nie przekracza 2 cm, ale Bathynomus giganteus osiąga ponad 40 cm. Jeden, rzadziej dwa lub trzy segmenty tułowia zrastają się z głową w głowotułów, natomiast pozostałe segmenty tułowia tworzą pereion. Pierwsza para czułków zwykle z trójczłonowym protopoditem. Pomiędzy częścią trącą a gryzącą żuwaczek osadzona jest zwykle żuwka (lacinia mobilis), w postaci ruchomego wyrostka. Karapaks może być różnie wykształcony do całkiem zanikłego, a jeśli jest obecny to nie zrasta się ze wszystkimi segmentami tułowiowymi. Charakterystyczną cechą samic torboraków jest występowanie, zwykle po brzusznej stronie ciała, torby lęgowej (marsupium). Otoczona jest ona przez dwie do siedmiu par oostegitów, będących endytami biodrowych członów odnóży tułowiowych. Oostegitów brak jedynie w rzędzie Thermosbaenacea, w którym torba lęgowa wykształcona jest po grzbietowej stronie ciała poprzez rozszerzenie karapaksu.

Biologia i ekologia

Zasiedlają wody słone, słodkie i środowiska lądowe. Niektóre gatunki są ektopasożytami. Przechodzą rozwój wprost, ale w niektórych grupach osobniki świeżo wylęgnięte nie mają ostatniej pary odnóży i określane są jako postlarwa (manca).

Systematyka

Należy tu około 40% opisanych gatunków skorupiaków. Torboraki dzieli się na 12 rzędów:

Amphipoda – obunogi
Bochusacea
Cumacea – pośródki
Isopoda – równonogi
Lophogastrida
Mictacea
Mysida
† Pygocephalomorpha
Spelaeogriphacea
Stygiomysida
Tanaidacea – kleszczugi, odsiężnice
Thermosbaenacea

Część systematyków łączy Mysida i Lophogastrida w jeden rząd: lasonogów (Mysidiacea). W systemie Ahyong i innych z 2011 roku przedstawicieli Stygiomysida włączano do rzędu Mysida. Część autorów wyłącza z torboraków rząd Thermosbaenacea, umieszczając go we własnym nadrzędzie Pancarida.

Przypisy

1 2 3 4 5 6 7 Czesław Jura: Bezkręgowce : podstawy morfologii funkcjonalnej, systematyki i filogenezy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005, s. 464.
1 2 3 Edward E. Ruppert, Richard S. Fox, Robert D. Barnes: Invertebrate Zoology. Wyd. VII. Cengage Learning, 2004, s. 652. ISBN 978-81-315-0104-7.
1 2 3 4 5 6 7 8 Nadrząd: torboraki – Peracarida. W: Krzysztof Jażdżewski: Zoologia: Stawonogi. T. 2, cz. 1. Szczękoczułkopodobne, skorupiaki. Czesław Błaszak (red. nauk.). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011, s. 309-318. ISBN 978-83-01-16568-0.
↑ Peracarida. [w:] World Register of Marine Species [on-line]. [dostęp 2016-03-31].
↑ Shane T.S.T. Ahyong Shane T.S.T. i inni, Subphylum Crustacea Brünnich, 1772 Linnaeus, 1758, „Zootaxa”, 3148, 2011 (Animal biodiversity: An outline of higher-level classification and survey of taxonomic richness), s. 165–191 [dostęp 2016-03-31] .

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.

[Jura-1] 1 2 3 4 5 6 7 Czesław Jura: Bezkręgowce : podstawy morfologii funkcjonalnej, systematyki i filogenezy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005, s. 464.

[Ruppert-2] 1 2 3 Edward E. Ruppert, Richard S. Fox, Robert D. Barnes: Invertebrate Zoology. Wyd. VII. Cengage Learning, 2004, s. 652. ISBN 978-81-315-0104-7.

[Blaszak-3] 1 2 3 4 5 6 7 8 Nadrząd: torboraki – Peracarida. W: Krzysztof Jażdżewski: Zoologia: Stawonogi. T. 2, cz. 1. Szczękoczułkopodobne, skorupiaki. Czesław Błaszak (red. nauk.). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011, s. 309-318. ISBN 978-83-01-16568-0.

[worms-4] Peracarida. [w:] World Register of Marine Species [on-line]. [dostęp 2016-03-31].

[tax-5] Shane T.S.T. Ahyong Shane T.S.T. i inni, Subphylum Crustacea Brünnich, 1772 Linnaeus, 1758, „Zootaxa”, 3148, 2011 (Animal biodiversity: An outline of higher-level classification and survey of taxonomic richness), s. 165–191 [dostęp 2016-03-31] .