Pancerzowce
Malacostraca
Latreille, 1802

rak błotny
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

stawonogi

Podtyp

skorupiaki

Gromada

pancerzowce

Pancerzowce, skorupiaki wyższe (Malacostraca) – gromada najwyżej uorganizowanych skorupiaków (Crustacea).

Opis

Większość to skorupiaki średnie i duże, ale rozmiary wahają się od kilku milimetrów do około 3 metrów (razem z odnóżami) u Macrocheira kaempferi. Ciało zbudowane jest z pięciu segmentów głowowych, ośmiu tułowiowych i zwykle sześciu odwłokowych, jednak u liścioraków segmentów odwłokowych jest siedem, a u Lophogastrida szósty i siódmy segment zrastają się w jeden. U pancerzowców właściwych ciało dzieli się na głowotułów, tułów i odwłok, u liścioraków zaś na głowę, tułów i odwłok. U większości gatunków występuje karapaks, okrywający głowę i część segmentów tułowiowych. Przód karapaksu jest wówczas wyciągnięty w rostrum, a część nakrywająca tułów może być wolna lub zreośnięta z różną liczbą jego segmentów. Karapaks może być jednak szczątkowy lub w ogóle nie występować. U większości pierwsza para czułków ma dwa biczyki. Protopodit drugiej pary czułków jest złożony z 2 lub 3 członów, a jej egzopodit krótki, łuskowaty lub zredukowany. Oczy mogą być siedzące lub słupkowate. Żuwaczki są zwykle silnie rozwinięte i zarówno one jak i szczęki wyposażone są w głaszczki. Odnóża odwłokowe występują zwykle na wszystkich segmentach, ale ich liczba może być silnie zredukowana np. tylko dwie pary u Bathynellacea i Stygocarida.

Skorupiaki te mają mózg zawsze podzielony na przodomóżdże, śródmóżdże i tyłomóżdże. Odznaczają się silnie rozwiniętym układem krwionośnym. Jelito przednie wykształcone jest w żołądek żująco-filtrujący. Parzyste otwory płciowe leżą u samców na ósmym, a u samic na 6 segmencie tułowia, rzadko przesunięte są na biodra odnóży wymienionych segmentów.

Biologia i ekologia

Należą tu formy słonowodne, słodkowodne i lądowe, a także symbionty, komensale i pasożyty. Większość jest rozdzielnopłciowa, tylko niektóre pasożyty są obojnakami. U większości występuje rozwój prosty, u pozostałych pojawia się stadium larwalne w postaci żywika lub pływika.

Systematyka

Należy tu blisko 40 tysięcy opisanych gatunków. Podział do rangi rzędu przedstawia się następująco:

  • podgromada: Phyllocarida – liścioraki:
    • †Archaeostraca
    • †Canadaspidida
    • †Hoplostraca
    • †Hymenostraca
    • Leptostraca – cienkopancerzowce
  • podgromada: Hoplocarida – hoplitowce:
    • †Aeschronectida
    • †Palaeostomatopoda
    • Stomatopoda – ustonogi
  • podgromada: Eumalacostraca – pancerzowce właściwe:
    • nadrząd: Syncarida – zbornoraki
      • Anaspidacea
      • Bathynellacea
    • nadrząd: Peracarida – torboraki
      • Amphipoda – obunogi
      • Bochusacea
      • Cumacea – pośródki
      • Isopoda – równonogi
      • Lophogastrida
      • Mictacea
      • Mysida
      • † Pygocephalomorpha
      • Spelaeogriphacea
      • Stygiomysida
      • Tanaidacea – kleszczugi, odsiężnice
      • Thermosbaenacea
    • nadrząd: Eucarida – raki właściwe

Przypisy

  1. ↑ Malacostraca, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. 1 2 3 4 5 Czesław Jura: Bezkręgowce : podstawy morfologii funkcjonalnej, systematyki i filogenezy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005, s. 459-460.
  3. 1 2 3 4 5 6 Gromada: pancerzowce – Malacostraca. W: Krzysztof Jażdżewski, Michał Graboeski: Zoologia: Stawonogi. T. 2, cz. 1. Szczękoczułkopodobne, skorupiaki. Czesław Błaszak (red. nauk.). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011, s. 309-318. ISBN 978-83-01-16568-0.
  4. ↑ Shane T. Ahyong i inni, Subphylum Crustacea Brünnich, 1772 Linnaeus, 1758, „Zootaxa”, 3148, 2011 (Animal biodiversity: An outline of higher-level classification and survey of taxonomic richness), s. 165–191 [dostęp 2016-03-31].
  5. ↑ Phyllocarida. [w:] World Register of Marine Species [on-line]. [dostęp 2016-03-31].
  6. ↑ Ronald A. Jenner, Cees H. J. Hof, Frederick R. Schram. Palaeo- and archaeostomatopods (Hoplocarida: Crustacea) from the Bear Gulch Limestone, Mississippian (Namurian), of central Montana. „Contributions to Zoology”. 67 (3), s. 155–186, 1998.
  7. ↑ Peracarida. [w:] World Register of Marine Species [on-line]. [dostęp 2016-03-31].
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.