Strogij (Строгий) – rosyjski niszczyciel z początku XX wieku i okresu I wojny światowej, jedna z 27 jednostek typu Sokoł. Okręt został zwodowany 2 sierpnia 1901 roku w stoczni Crichton w Petersburgu, a do służby w Marynarce Wojennej Imperium Rosyjskiego wszedł we wrześniu 1902 roku, z przydziałem do Floty Czarnomorskiej. Opanowany przez bolszewików niszczyciel został w maju 1918 roku zdobyty przez Niemców, a w 1919 roku przejęli go Biali. W 1920 roku jednostka została wcielona do Floty Czerwonej, zaś w 1922 roku jej nazwę zmieniono na „Marti”. Okręt wycofano ze służby w 1929 roku i następnie złomowano.

Projekt i budowa

„Strogij” był jednym z kilkudziesięciu niszczycieli typu Sokoł, który został wykonany przez rodzimy przemysł okrętowy na wzór zbudowanego w Wielkiej Brytanii prototypu – „Sokoła”. Jednostka z racji niewielkiej wyporności bardziej odpowiadała klasie torpedowców.

Okręt zbudowany został w stoczni Crichton w Petersburgu. Stępkę niszczyciela położono w sierpniu 1899 roku, został zwodowany jako „Lebied´” („Лебедь”) 2 sierpnia 1901 roku, a do służby w Marynarce Wojennej Rosji przyjęto go we wrześniu 1902 roku, już pod nazwą „Strogij”.

Dane taktyczno-techniczne

Okręt był niewielkim, czterokominowym niszczycielem z taranowym dziobem. Długość całkowita wykonanego ze stali niklowej kadłuba wynosiła 57,91 metra, szerokość 5,64 metra i zanurzenie 2,29 metra. Wyporność normalna wynosiła 220 ton, zaś pełna 240 ton. Okręt napędzany był przez dwie maszyny parowe potrójnego rozprężania o mocy 3800 KM, do których parę dostarczały cztery kotły Yarrow. Dwuśrubowy układ napędowy pozwalał osiągnąć prędkość 26,5-27,5 węzła. Okręt mógł zabrać zapas węgla o masie 58-80 ton, co zapewniało zasięg wynoszący od 450 do 660 Mm przy prędkości 13 węzłów.

Okręt wyposażony był w dwie pojedyncze wyrzutnie torped kalibru 381 mm, umieszczone na rufie, z zapasem sześciu torped. Uzbrojenie artyleryjskie stanowiły: pojedyncze działo jedenastofuntowe kal. 75 mm L/48 Canet, umieszczone na platformie nad pomostem bojowym oraz trzy pojedyncze działka Hotchkiss M1885 L/40 kal. 47 mm na śródokręciu (dwa za przednim kominem i jedno między dwoma kominami rufowymi).

Załoga okrętu liczyła od 51 do 58 oficerów, podoficerów i marynarzy.

Służba

Po ukończeniu budowy niszczyciel przeszedł na Morze Czarne, wchodząc w skład Floty Czarnomorskiej. W 1909 roku dokonano modernizacji uzbrojenia jednostki: zdemontowano obie wyrzutnie torped kal. 381 mm i wszystkie działka kal. 47 mm, instalując w zamian dwie pojedyncze wyrzutnie torped kal. 450 mm oraz drugą armatę kal. 75 mm (usytuowaną w pobliżu rufy) i dwa pojedyncze karabiny maszynowe kal. 7,62 mm. Prócz tego okręt przystosowano do przenoszenia 10 min. W momencie wybuchu I wojny światowej „Strogij” był już przestarzały i osiągał maksymalnie 22-24 węzły. W kwietniu 1916 roku niszczyciel udaremnił atak niemieckiego okrętu podwodnego SM U-33 na rosyjskie transportowce u wybrzeży Anatolii. W czerwcu tego roku „Strogij” udzielał wsparcia ogniowego wojskom rosyjskim walczącym z Turkami. 28 i 30 maja 1917 roku okręt (wraz z bliźniaczym niszczycielem „Smietliwyj”) wziął udział w wypadzie krążowników pomocniczych „Dacia” i „Regele Carol” w rejon Synopy, Samsunu, Ünye i Ordu, podczas którego zatopiono 125 małych żaglowców, a trzy zdobyto. W wyniku rewolucji październikowej niszczyciel został przejęty przez bolszewików, po czym 1 maja 1918 roku zdobyty przez Niemców. W maju 1919 roku okręt wszedł w skład floty Białych, zaś w grudniu 1920 roku jednostka została z powrotem przejęta przez Flotę Czerwoną. W grudniu 1922 roku nazwę niszczyciela zmieniono na „Marti” („Марти”). Okręt oficjalnie przyjęto do służby w lipcu 1923 roku. Od lutego 1926 roku jednostkę pozbawiono uzbrojenia torpedowego i wykorzystywano jako okręt łącznikowy, zaś ze służby wycofano go w lipcu 1929 roku i następnie złomowano.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

• T.A. Brassey (red.): The Naval Annual, 1905. Portsmouth: J. Griffin and Co., 1905. (ang.).brak strony w książce
• Roger Chesneau, Eugene Kolesnik: Conway’s All The World’s Fighting Ships 1860-1905. London: Conway Maritime Press, 1979. ISBN 978-0-85177-133-5. (ang.).brak strony w książce
• Ivan Gogin: KRECHET torpedo boats (1900-1904). Navypedia. [dostęp 2017-10-31]. (ang.).
• Jan Gozdawa-Gołębiowski, Tadeusz Wywerka Prekurat: Pierwsza wojna światowa na morzu. Warszawa: Lampart, 1994. ISBN 83-902554-2-1.brak strony w książce
• Robert Jackson: Niszczyciele, fregaty i korwety. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 2001. ISBN 83-1109-273-7.brak strony w książce
• Piotr Olender: Rosyjsko-japońska wojna morska 1904-1905. T. 2: Bitwa pod Cuszimą. Sandomierz: Stratus, 2012. ISBN 978-83-61421-56-6.brak strony w książce