Stonoga murowa (Oniscus asellus) – skorupiak z rodziny Oniscidae, nazywany również stonogiem myszatym. Jest to niewielkich rozmiarów zwierzę, które często zamieszkuje piwnice lub szklarnie, wyrządzając przy tym ogromne szkody, głównie w hodowli roślin.

Gatunkiem pokrewnym stonogi murowej, z którym często jest mylona, jest prosionek szorstki. Niektóre stonogi murowe żyją we wspólnych siedliskach z prosionkami szorstkimi.

Budowa i wygląd zewnętrzny

• Długość: do 18 mm, szerokość: 6–10 mm;
• Kształt: jajowaty, szeroki, spłaszczony grzbietobrzusznie;
• Pancerz: chitynowy, wodoodporny, stanowi ochronę ciała;
• Ubarwienie: w większości szare, z jasnymi plamkami na grzbiecie;
• Głowa (a dokładnie głowotułów, cefalotoraks):
  • Czułki: biczyk (flagellum) czułków II pary, czyli ich końcowy odcinek, składa się z 3 segmentów;
  • Oczy: złożone, występują po bokach;
  • Przednia krawędź po obydwu bokach tworzy wyraźny płat między okiem i podstawą czułka.
• Pereon (tułów, toraks):
  • Liczba segmentów: 7;
  • Odnóża: 7 par odnóży krocznych, słabo widoczne spod pancerza;
• Pleon (odwłok, abdomen):
  • Liczba segmentów: 6–5 wolnych oraz pleotelson, będący połączeniem ostatniego segmentu i telsonu;
  • Szerokość na granicy pereonu i pleonu zmniejsza się stopniowo, nie gwałtownie.
  • Płuca: brak płuc pleopodialnych widocznych jako pogrubione białe łatki;
  • Pleotelson: wydłużony, spiczasty;
• Nie potrafi zwinąć się w kulkę

Środowisko życia

Stonogi mogą żyć jedynie w środowisku wilgotnym. Unikają miejsc nasłonecznionych, ponieważ może to doprowadzić do śmierci przez wyschnięcie. Można je spotkać pod odstającą korą w lesie, w butwiejących kłodach oraz na cmentarzach czy ruinach zamków. Gdy środowisko nie sprzyja stonogom, ukrywają się one w piwnicach lub szklarniach.

Odżywianie

Podstawowym pożywieniem stonogi są butwiejące resztki roślin oraz szczątki zwierząt. Rzadziej żywią się świeżymi roślinami. Czasami zjadają martwe szczątki swojego gatunku, a w czasie linienia dochodzi do kanibalizmu.

Rozmnażanie i rozwój

Do kopulacji dochodzi w całkowitych ciemnościach. Samiec przekazuje nasienie samicy, gdy znajdzie się na grzbiecie pod nią. Cały proces trwa ok. 5 minut. Po zakończeniu kopulacji, samica składa jaja do komory lęgowej, która znajduje się na spodzie ciała. Po rozwoju zarodkowym, z komory lęgowej uwalniane są larwy. Po kilku procesach linienia larwy przekształcają się w osobniki dorosłe.

Występowanie

Stonoga występuje w środkowej i północnej Europie, a także zachodniej Azji.

Jest gatunkiem pochodzenia atlantyckiego, w Polsce zasiedla głównie siedliska synantropijne, naturalne tylko na wybrzeżu i na stanowiskach na Dolnym Śląsku i w Sudetach.

Często można je zauważyć na murach podczas wilgotnych dni.

Zobacz też

• Stonoga
• Lądowe pancerzowce Polski – lista

Uwagi

Przypisy