Stefan Rago
Ciepcio
major kawalerii
Data i miejsce urodzenia

2 lutego 1896
Nowo Aleksandria

Data i miejsce śmierci

27 listopada 1938
Ździar

Przebieg służby
Lata służby

1915–1938

Siły zbrojne

Wojsko Polskie

Jednostki

24 Pułk Ułanów

Stanowiska

dowódca dywizjonu

Główne wojny i bitwy

I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka

Odznaczenia

Stefan Rago, przydomek „Ciepcio” (ur. 2 lutego 1896 w Nowo Aleksandrii, zm. 27 listopada 1938 pod Ździarem) – major kawalerii Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys

Urodził się 2 lutego 1896 w majątku Nowo Aleksandria, w gminie Wysokie Litewskie powiatu brzeskiego, w rodzinie Lucjana i Bronisławy z Biernackich (1875–1956). Ukończył gimnazjum im. Edwarda Rontalera w Warszawie.

W październiku 1915, w czasie I wojny światowej, wstąpił do armii rosyjskiej i został przydzielony do Grodzieńskiego Pułku Huzarów Lejbgwardii. Następnie walczył jako ochotnik, wolontariusz, w szeregach 1 pułku ułanów krechowieckich. W czasie wojny z Rosją Sowiecką walczył w szeregach 7 pułku ułanów. W stopniu podchorążego dowodził plutonem. We wrześniu 1920 został ranny w bitwie pod Kopciowem. 26 marca 1921 został mianowany z dniem 1 stycznia 1921 „za dokonanie wybitnych czynów na polu walki” podporucznikiem w kawalerii z równoczesnym zaliczeniem do Rezerwy armii i powołaniem do służby czynnej. Później został odkomenderowany na kurs doszkolenia młodszych oficerów w Szkole Podchorążych Piechoty w Warszawie. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu podporucznika ze starszeństwem od 1 czerwca 1919 i 5. lokatą w korpusie oficerów jazdy (od 1924 – kawalerii).

W tym samym oddziale, stacjonującym w garnizonie Mińsk Mazowiecki, pełnił służbę w latach dwudziestych i trzydziestych XX wieku. 12 lutego 1923 prezydent RP awansował go z dniem 1 stycznia 1923 na porucznika ze starszeństwem z 1 czerwca 1920 i 2. lokatą w korpusie oficerów jazdy. 2 kwietnia 1929 prezydent RP nadał mu z dniem 1 stycznia 1929 stopień rotmistrza w korpusie oficerów kawalerii i 3. lokatą. Z dniem 15 października 1929 został powołany na 7,5 miesięczny kurs doskonalący młodszych oficerów kawalerii w Centrum Wyszkolenia Kawalerii w Grudziądzu. Po powrocie do pułku pełnił obowiązki adiutanta. 27 czerwca 1935 prezydent RP nadał mu stopień majora z dniem 1 stycznia 1935 i 13. lokatą w korpusie oficerów kawalerii. W sierpniu 1935 powierzono mu pełnienie obowiązków dowódcy szwadronu zapasowego 7 puł., a w grudniu tego roku został zatwierdzony na stanowisku dowódcy szwadronu zapasowego. W czerwcu 1936 został przeniesiony do 24 pułku ułanów w Kraśniku na stanowisko dowódcy szwadronu zapasowego. Od 7 lipca do 30 września 1938 przebywał na leczeniu w Centralnym Sanatorium Wojskowym. Po zakończeniu leczenia wrócił do pułku i objął dowództwo II dywizjonu. Zgodnie z rozkazem szefa Sztabu Głównego z 15 listopada został przeniesiony do Korpusu Ochrony Pogranicza, lecz jego wykonanie miało nastąpić po zakończeniu akcji zaolziańskiej, będącej następstwem układu monachijskiego.

Poległ 27 listopada 1938 podczas starcia w trakcie obsadzania terenów przyłączonych do Polski, prowadząc atak ułanów na pozycje zajmowane przez wojska czechosłowackie na Przełęczy Zdziarskiej. Trumna ze zwłokami została przewieziona z Podspadów do Nowego Targu, gdzie 29 listopada odbyło się nabożeństwo żałobne i eksportacja zwłok na stację kolejową.

W czwartek 1 grudnia 1938 w Warszawie odbył się pogrzeb „poległego na polu chwały w dniu 27 listopada od kuli czeskiej na przełęczy zdziarskiej. Nabożeństwo w kościele garnizonowym odprawił ks. biskup polowy Gawlina, w otoczeniu licznego duchowieństwa, w obecności Naczelnego Wodza, marszałka Śmigłego-Rydza, przedstawiciela rządu i ministra spraw wojskowych, gen. Głuchowskiego, generalicji, rodziny Zmarłego. Po nabożeństwie przemówił ks. Machay, który złożył Zmarłemu imieniem Związku Górali Spisza i Orawy głęboki hołd za przelanie krwi ofiarnej na ziemi spiskiej za mieszkańców tej ziemi. Poza tym wiceminister spraw wojskowych gen. Głuchowski udekorował trumnę Krzyżem Zasługi za Dzielność. Po nabożeństwie, kazaniu i egzekwiach trumnę podjęli na barki najbliżsi towarzysze broni i złożyli ją na lawecie armatniej. Uformował się następnie olbrzymi kondukt żałobny, który ruszył na cmentarz wojskowy na Powązkach. Na cmentarzu po odprawieniu egzekwii pożegnał towarzysza broni w imieniu pułku ułanów lubelskich ppłk Michalski, w imieniu ułanów Krechowieckich ppłk Chrząstowski, dalej płk Dworak, po czym trumna spoczęła w mogile”. Spoczął w kwaterze A10-1-1. Osierocił córkę Marię (ur. 23 grudnia 1920). 2 grudnia 1938 na łamach „Polski Zbrojnej” opublikowano „Wspomnienie o ś.p. Stefanie Rago” autorstwa Jana Dobraczyńskiego.

Kapral zawodowy Henryk Oleksowicz, który pośpieszył z pomocą majorowi Rago został ciężko ranny. Awansowany na plutonowego, zmarł 13 stycznia 1939 w następstwie odniesionych ran.

Franciszek Skibiński scharakteryzował Stefana Rago, w sposób następujący:

inteligentny, bystry, dobry jeździec, doskonały oficer kawalerii, przystojny, powszechnie lubiany, miał jedno pęknięcie: Nie był wprawdzie alkoholikiem, ale co parę miesięcy zdarzały mu się „trzydniówki”, a wtedy nie można było na niego liczyć. Wiosną tego roku [1938] miał właśnie trzydniówkę, na skutek której nie zdołał przyjechać do pułku na któreś ćwiczenie międzydywizyjne. Dworak, który Ciepcia bardzo lubił i cenił, wściekł się wtedy i omal że nie przemocą wysłał go na leczenie odwykowe, chciał go bowiem za wszelką cenę uratować. Parę dni przed jaworzyńskim alarmem Ciepcio wracał z kuracji do pułku i po drodze wstąpił do mnie do Bielska z takim przemówieniem: Franek, nie masz pojęcia, jaki jestem wdzięczny Dworakowi. To jest prawdziwy dowódca i przyjaciel. Przecież ja w tej chwili jestem już zupełnie innym człowiekiem. Inny człowiek zatrzymał samochód przed pierwszą napotkaną w Bielsku knajpą i do późnej nocy odrabiał godziny zmarnowane w odwykówce. Do pułku przyjechał wprawdzie nie po trzech dniach, spóźniony tylko o jedną dobę, ale za to pijaniuteńki jak boże drzewko (…). Dworak wściekł się po raz drugi i postanowił zwolnić Ciepcia do rezerwy, ale nie zdążył, ponieważ nastąpił alarm i – wytrzeźwiony już – Rago pojechał na Przełęcz Zdziarską po swoją kulę w czoło. Dwudziestego dziewiątego listopada odbyła się uroczysta eksportacja zwłok na stację w Nowym Targu, z pochodniami, trębaczami, salwami, wszelkimi innymi honorami wojskowymi i tłumem górali, tym razem naprawdę spontanicznym. 1 grudnia w Warszawie nastąpił jeszcze paradniejszy pogrzeb na koszt państwa. W brygadzie niektórzy cynicy utrzymywali, że Ciepcio – jak zawsze – miał szczęście. Zamiast wstydliwego odejścia do cywila, opuścił ten świat nieomal jako bohater narodowy, za którego trumną kroczył sam Wódz Naczelny.

Ordery i odznaczenia

Zobacz też

Uwagi

  1. ↑ Stefan Rago w kwestionariuszu kawalera Orderu Virtuti Militari napisał 23 marca 1934, że urodził się w majątku Nowo Aleksandria, w gminie Wysokie Litewskie. Takie samo miejsce urodzenia odnotowano w Kolekcji Akt Personalnych i Odznaczeniowych Centralnego Archiwum Wojskowego. Natomiast z wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego Nr II w Lubinie Ko 466/36 z 16 grudnia 1936 wynika, że urodził się we wsi Miedzna, w powiecie siedleckim województwa lubelskiego. Wieś Miedźna jako miejsce urodzenia została podana także we wspomnieniu pośmiertnym na łamach „Polski Zbrojnej”, a także przez Roberta Kowalskiego.

Przypisy

  1. ↑ Skibiński 1989 ↓, s. 300.
  2. 1 2 Wyszukiwarka grobów. Zarząd Cmentarzy Komunalnych w Warszawie. [dostęp 2022-09-23].
  3. ↑ Kolekcja ↓, s. 1.
  4. ↑ Wojskowe Biuro Historyczne [online], wbh.wp.mil.pl [dostęp 2022-02-27].
  5. 1 2 Tu podano, że urodził się w m. Nowo Aleksandria, w gminie Wysokie Litewskie województwa poleskiego. Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2022-09-24].
  6. 1 2 Tu także podano, że urodził się w m. Nowo Aleksandrja. Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2022-09-24].
  7. ↑ Kolekcja ↓, s. 11.
  8. 1 2 3 4 5 6 7 Ś.p. mjr Stefan Rago. „Polska Zbrojna”. 330, s. 6, 1938-11-29. Warszawa.
  9. 1 2 3 4 Kowalski 2004 ↓, s. 28.
  10. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 9 kwietnia 1921, s. 660.
  11. ↑ Spis oficerów 1921 ↓, s. 250.
  12. ↑ Lista starszeństwa 1922 ↓, s. 175.
  13. ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 613, 686.
  14. ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 555, 609.
  15. ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 296, 355.
  16. ↑ Rocznik oficerów kawalerii 1930 ↓, s. 20, 86.
  17. ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 152, 634.
  18. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 15 lutego 1923, s. 99.
  19. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 3 kwietnia 1929, s. 105-108.
  20. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 20 z 23 grudnia 1929, s. 414.
  21. ↑ Kowalski 2004 ↓, s. 29.
  22. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 28 czerwca 1935, s. 71.
  23. 1 2 3 Kowalski 2004 ↓, s. 30.
  24. ↑ Przy obejmowaniu terenu Jaworzyny zginął mjr Rago – ciężko ranny kapral Oleksowicz. „Polska Zbrojna”. 329, s. 1, 1938-11-28. Warszawa.
  25. ↑ Eksportacja zwłok majora Rago. „Gazeta Lwowska”, s. 3, nr 272 z 30 listopada 1938.
  26. ↑ Starcie wojsk polskich z czeskimi. „Gazeta Lwowska”, s. 1, nr 271 z 29 listopada 1938.
  27. ↑ Eksportacja zwłok ś. p. mjr. Rago. „Gazeta Lwowska”, s. 1, nr 273 z 1 grudnia 1938.
  28. ↑ Nowy Targ w pośmiertnym hołdzie ś.p. mjr. Stefanowi Rago. „Polska Zbrojna”. 331, s. 6, 1938-11-30. Warszawa.
  29. ↑ Wódz Naczelny Marszałek Śmigły-Rydz na pogrzebie ś.p. mjr. Rago. Ludność stolicy złożyła hołd poległym na polu chwały. „Polska Zbrojna”. 333, s. 1, 1938-12-02. Warszawa.
  30. ↑ Manifestacyjny pogrzeb śp. majora Stefana Rago w Warszawie. „Ilustrowany Kuryer Codzienny”. 334, s. 12, 1938-12-03. Kraków.
  31. ↑ Manifestacyjny pogrzeb mjr. Rago ofiary zdradzieckiej kuli na pograniczu czesko-polskim. „Dziennik Poznański”. 277, s. 6, 1938-12-03. Poznań.
  32. ↑ Uroczysty pogrzeb śp. mjr. Stefana Rago. „Gazeta Lwowska”. 275, s. 3, 1938-12-03.
  33. ↑ Kolekcja ↓, s. 2.
  34. ↑ Jan Dobraczyński. Wspomnienie o ś.p. Stefanie Rago. „Polska Zbrojna”. 333, s. 6, 1938-12-02. Warszawa.
  35. ↑ Odznaczenie ś.p. mjr. Ragi i kapr. Oleksowicza. „Ilustrowany Kuryer Codzienny”. 333, s. 17, 1938-12-02. Kraków.
  36. ↑ Kowalski 2004 ↓, s. 31.
  37. ↑ Plut. Henryk Oleksowicz zmarł z ran odniesionych podczas przyłączania ziemi jaworzyńskiej. „Polska Zbrojna”. 17, s. 4, 1939-01-17. Warszawa.
  38. ↑ Robert Kowalski. Bohaterowie ze Żdziarskiej Przełęczy. Cz. II Kpr. Henryk Oleksowicz (1913–1939). „Na Spiszu”. 1 (55), s. 34–35, 2005. Warszawa. ISSN 1234-2262.
  39. ↑ Skibiński 1989 ↓, s. 300–301.
  40. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 18 marca 1922, s. 227.
  41. ↑ Księga Jazdy Polskiej 1938 ↓, s. 418.
  42. ↑ Laudyn 1931 ↓, s. 37.
  43. ↑ M.P. z 1933 r. nr 255, poz. 273.
  44. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 19 marca 1934, s. 108.
  45. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2022-09-24].
  46. 1 2 3 Kolekcja ↓, s. 3.
  47. ↑ Rocznik oficerów kawalerii 1930 ↓, s. 20.
  48. ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 152.
  49. ↑ Lista odznaczonych 1935 ↓, s. 59, jako Rago Stefan, ułan byłego 1 pułku ułanów I Korpusu Polskiego na Wschodzie.
  50. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2022-09-24].
  51. ↑ Kolekcja ↓, s. 4.
  52. ↑ M.P. z 1938 r. nr 274, poz. 642.
  53. 1 2 3 4 Tu podano, że był trzykrotnie odznaczony Krzyżem Walecznych. Nekrolog. „Polska Zbrojna”. 331, s. 4, 1938-11-30. Warszawa..
  54. 1 2 Kolekcja ↓, s. 1 foto.
  55. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 12 z 6 sierpnia 1929, s. 241.

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.