Jelita | |
| Rodzina |
ród Jelitczyków (Nagodziców) |
|---|---|
| Data urodzenia |
ok. 1280 |
| Data śmierci | |
| Żona |
Krystyna |
| Dzieci |
Dziwisz z Węgleszyna, Florian Mokrski, Klemens Mokrski |
Mokrski Piotr (wł. Piotr z Mokrska zwany Jelito) herbu Jelita (ur. ok. 1280, zm. 1332 - 1333) – kasztelan małogoski, kasztelan wiślicki, kasztelan sandomierski, pierwszy znany ze źródeł dziedzic Mokrska w ziemi sandomierskiej koło Jędrzejowa.
Rodzina
Pochodził z polskiego rodu rycerskiego zwanego Jelitczykami (Jelitami) lub Nagodzicami. Według Karola Potkańskiego protoplastą rodu był Dziwigor z ziemi sieradzkiej. Ród Jelita zamieszkiwał również w ziemi krakowskiej. Piotr Jelito był ojcem Dziwisza z Węgleszyna, starosty łęczyckiego, Floriana Mokrskiego, biskupa krakowskiego i bratem Tomisława z Mokrska, wojewody krakowskiego i sandomierskiego.
Kariera
- 15 maja 1306 – występuje po raz pierwszy u boku Władysława Łokietka w Krakowie, jako kasztelan małogoski, którym jest do końca 1310 roku,
- 1 września 1306 – uczestniczy w uroczystej elekcji Łokietka na księcia krakowsko-sandomierskiego. Przywiesza swą pieczęć do wystawionych z tej okazji przywilejów dla miasta Krakowa i katedry,
- 1307 – jest świadkiem rozsądzenia sporu między Straszem z Końskich a biskupem krakowskim Janem Muskatą, który zostaje wygnany z Krakowa (chroni się na zamku w Lipowcu)
- 1308 – występuje w testacji trzech dokumentów książęcych dla klasztorów małopolskich,
- jest wierny polityce Władysława Łokietka i zapewne jak brat Tomisław podczas buntu wójta Alberta w 1312 staje po stronie księcia,
- 1315 - otrzymuje, hierarchicznie wyższą od małogoskiej, kasztelanię wiślicką,
- 8 grudnia 1316 – uczestniczy w zjeździe w Krakowie zaprzyjaźnionych z Łokietkiem książąt piastowskich,
- 1317 – awansuje na urząd kasztelana sandomierskiego, który piastuje do końca życia,
- uczestniczył zapewne w ogólnopolskich wiecach w 1318 w Sulejowie i w 1319 w Żarnowie,
- po koronacji (20 stycznia 1320) Łokietka w Krakowie, należał do składu dostojników otaczających króla podczas publicznych wystąpień,
- 1330 – ostatnia wzmianka o Piotrze z Mokrska, jako żyjącym, dotyczy jego udziału na ogólnopolskim wiecu chęcińskim,
- w bulli papieża Jana XXII z 11 stycznia 1334 (wystawionej w interesie syna Mokrskiego Floriana) jest wspomniany jako nieżyjący,
- zmarł między 29 maja 1332 a 11 czerwca 1333.
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Przydomek Jelito dał początek zawołaniu Jelita (jednemu z trzech obok Nagody i Koźlerogi) używanemu w średniowieczu przez ród Jelitczyków. Data pierwszego zapisu tej nazwy, tj. rok 1328 koryguje legendę Długosza, w której zawołanie Jelita przypisał ranie legendarnemu Florianowi Szaremu w bitwie pod Płowcami
- ↑ Pierwszą siedzibą Piotra Mokrskiego była budowla w Mokrsku Dolnym, obok trzynastowiecznego kościoła pw. Wniebowzięcia NMP, jeden z synów Piotra, Florian lub Klemens, wybudował okazalszą rezydencję na terenie obecnego Mokrska Górnego
- ↑ Prawdopodobnie synem Dziwigora był Siemian Dziwiszowic, wspomniany w księdze Konfraterni lubińskiej w zapisce z 1170 roku
- ↑ Jan Długosz w Liber Beneficiorum wspomina, że Jelitczykowie mieli na ziemi krakowskiej dwadzieścia siedem wiosek, głównie nad górną Nidą i nad średnią Nidzicą. Nad Nidą między Chęcinami a Jędrzejowem leży Mokrsko. Najstarszą posiadłością w ręku Nagodziców była wieś Węgleszyn
- ↑ Piotr był zapewne starszym bratem Tomisława. Por. Polski Słownik Biograficzny, t.21, s. 606
- ↑ W maju 1306 Władysław Łokietek zajął Wawel, ale samo miasto Kraków pozostawało w rękach wójta Alberta. W sierpniu tego roku, na wieść o śmierci Wacława III wójt Albert poddał Kraków Władysławowi Łokietkowi
- ↑ od kiedy urząd ten piastuje nie wiadomo
- ↑ arcybiskup gnieźnieński Jakub Świnka wytoczył Muskacie proces kanoniczny i w 1308 r. zaocznie zawiesił go w czynnościach biskupich
- ↑ podczas wiecu możnych i rycerstwa odbytego w czerwcu 1318 w Sulejowie przygotowano specjalną suplikę z prośbą do papieża o zgodę na koronację Łokietka na króla Polski
- ↑ tak pozwala datować analiza zmian na urzędach wywołanych jego zgonem
Bibliografia
- Polski Słownik Biograficzny, t. XXI, s. 606
Linki zewnętrzne
- Skrót artykułu Karola Potkańskiego Ród Nagodziców. dobrzynski.org. [zarchiwizowane z tego adresu (2008-05-13)].
- Mokrsko Górne – Ruina zamku szlacheckiego. zamkipolskie.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-12-19)].
- Akt erekcji kościoła w Pacanowie w świetle źródeł historycznych
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.