Papirus 69 (według numeracji Gregory-Aland), oznaczany symbolem ${\displaystyle {\mathfrak {P}}^{69}}$ – wczesny grecki rękopis Nowego Testamentu, spisany w formie kodeksu na papirusie, datowany na III wiek. Zawiera fragmenty Ewangelii według Łukasza, której tekst przekazuje w swobodnej parafrazie. Zachodzi tekstualne podobieństwo do Ewangelii Marcjona. Fragment jest cytowany w krytycznych wydaniach greckiego Nowego Testamentu.

Opis

Zachował się tylko fragment jednej karty kodeksu z tekstem Ewangelii Łukasza 22,41.45-48.58-61. Oryginalna karta miała rozmiary 15 cm na 25 cm, tekst prawdopodobnie pisany był w dwóch kolumnach na stronę. Skryba miał rękę wprawioną w pisaniu dokumentów. Kształty liter podobne są do ${\displaystyle {\mathfrak {P}}^{1}}$.

Nomina sacra pisane są skrótami (ΙΗΝ, ΚΣ), liczba 12 zapisywana jest skrótem ΙΒ.

Według Alanda jest jednym z czterech wczesnych rękopisów Ewangelii Łukasza.

Tekst

Tekst grecki rękopisu reprezentuje zachodnią tradycję tekstualną. Kurt Aland tekst rękopisu określił jako „wolny” i zaklasyfikował go do kategorii IV. Aland uznał go za prekursora Kodeksu Bezy. Fragment zawiera trzy warianty charakterystyczne dla Kodeksu Bezy, posiada przy tym jednak aż osiem wariantów niezgodnych z Kodeksem Bezy, co osłabia związek tekstualny z nim.

Brak tekstu Łk 22,42-45a (krwawy pot Jezusa); papirus 69 jest jednym z najwcześniejszych rękopisów nie posiadających tego tekstu obok ${\displaystyle {\mathfrak {P}}^{75}}$, Kodeksu Synajskiego, Watykańskiego, Borgianus, oraz Waszyngtońskiego. Posiada unikatowy wariant w Łk 22,61, wedle którego Piotr spogląda na Jezusa, wszystkie pozostałe rękopisy mają odwrotnie. Claire Clivaz sugerowała, że ${\displaystyle {\mathfrak {P}}^{69}}$ (P. Oxy 2383) powinien być traktowany jako świadek Marcjonistycznej Ewangelii Łukasza. Peter M. Head uznał, że teza ta jest niemożliwa do obrony.

[recto]

[εις πειρασ]μ[ον] ^[41] κ̣[αι αυτος απεσ]

[πασθη απ αυτων ωσ]ε̣ι λιθου β̣ο̣λ̣[ην]

[και θεις τα γονατα προσ]η̣υ̣χ̣ε̣τ̣ο̣

^[45] [ελθων προς τους μ̣αθ]ητ[ας ευ]

[ρεν αυτους καθευ]δοντας κοι

[μωμενους αυτους απο τη]ς̣ λυπης ^[46] [κ]α̣ι̣

[ειπεν αυτοις] τ̣ι κ̣α̣θευδ̣ε

[τε ανασταντες πρ]ο̣σ̣ευχεσ̣θ̣ε

[ινα μη εισελθητε εις πει]ρ̣ασμ̣ο̣ν̣

^[47] [ετι δε αυτου λαλουντος ι]δου̣

[οχλος και ο λεγομενος ιου]δ̣ας

[εις των ι̅β̅ προηρχετο α]υ̣[τ]ους

[και εγγισας εφιλησε]ν̣ τ̣ον ι̣̅η̅ν̅

^[48] [ι̅η̅ς̅ δε ειπεν αυτω ιουδα φι]λ̣η̣[ματι

[verso]

^[58] – [ιδων] α̣υ̣[τ]ω̣ ε̣[φη και συ εξ αυτων ει]

ο̣ δ̣ε ειπεν [α̅ν̅ε̅ ουκ ειμι ^[59] και δι]

α̣σ̣τασης ωσ̣[ει ωρας α̅ αλλος τις ισχυ]

ριζ̣ετο λεγω[ν επ αληθειας και]

ου̣τ̣ο̣ς ην μ[ετ αυτου και γαρ γα]

λ̣[ι]λ̣α̣ιος εστ̣[ιν] ^[60] [ειπεν δε ο πετρος]

α̣ν̣̅ε ουκ οι[δα ο λεγεις και ετι]

αυτου λαλου̣[ντος παραχρημα]

ε̣φωνησεν̣ [αλεκτωρ] ^[61] [και στρα]

φεις ο πε̣τ̣ρ̣[ος ενεβλεψεν αυ]

τω τοτε [υπεμνησθη ο πετρος]

τ̣ου ρημ[ατος του κ̅υ̅ ως ειπεν]

αυ̣τω π[ριν αλεκτορα φωνησαι ση]

μ̣[ερον απαρνηση με τρις] ^[62] [και]

Historia

Paleograficznie rękopis datowany jest przez INTF na wiek III. Comfort datuje go na połowę III wieku ze względu na paleograficzne podobieństwa do rękopisów P. Teb. 268, P. London 2665 oraz P. Oxy. 412.

Rękopis odkryty został w Oksyrynchos, na liście rękopisów znalezionych w Oksyrynchos znajduje się na pozycji 2383. Kurt Aland umieścił go na liście rękopisów Nowego Testamentu, w grupie papirusów, dając mu numer 69. Tekst opublikowany został przez E. G. Turnera w 1957 roku. Rękopis badali Claire Clivaz, Peter M. Head, Thomas Wayment.

Cytowany jest w krytycznych wydaniach Nowego Testamentu (NA27, UBS4).

Obecnie przechowywany jest w Sackler Library (Oxy. 2383) w Oksfordzie.

Zobacz też

• lista kodeksów papirusowych Nowego Testamentu

Przypisy

Bibliografia

Krytyczne wydania greckiego NT

• K. Aland, M. Black, C.M. Martini, B. Metzger, A. Wikgren: The Greek New Testament. Wyd. 3. Stuttgart: United Bible Societies, 1983. (gr.).Sprawdź autora:3. [UBS3]
• B. Aland, K. Aland, J. Karavidopoulos, C.M. Martini, B. Metzger, A. Wikgren: The Greek New Testament. Wyd. 4. Stuttgart: United Bible Societies, 1993. ISBN 978-3-438-05110-3. (gr.).Sprawdź autora:3.brak strony w książce [UBS4]
• Eberhard et Erwin Nestle: Novum Testamentum Graece. communiter ediderunt: K. Aland, M. Black, C.M. Martini, B.M. Metzger, A. Wikgren. Wyd. 26. Stuttgart: Deutsche Bibelgesellschaft, 1991. ISBN 3-438-05100-1. (gr.).brak strony w książce [NA26]
• Eberhard et Erwin Nestle: Novum Testamentum Graece. communiter ediderunt: B. et K. Aland, J. Karavidopoulos, C.M. Martini, B.M. Metzger. Wyd. 27. Stuttgart: Deutsche Bibelgesellschaft, 2001. (gr.). [NA27]

Opracowania

• Kurt Aland, Alter und Entstehung des D-Textes im Neuen Testament. Betrachtung zu P69 und 0171, Miscellànea papirològica Ramo Roca-Puig, S. Janeras, Barcelona, 1987, s. 37–61.
• K. Aland, B. Aland: The Text of the New Testament: An Introduction to the Critical Editions and to the Theory and Practice of Modern Textual Criticism. przeł. Erroll F. Rhodes. Grand Rapids, Michigan: William B. Eerdmans Publishing Company, 1995. ISBN 978-0-8028-4098-1.
• Claire Clivaz (2005) The Angel and the Sweat Like „Drops of Blood” (Lk 22:43-44): P69 and f13, HTR 98, doi:10.1017/S0017816005001045.
• Ehrman & Plunkett (1983), The Angel and the Agony: The Textual Problem of Luke 22:43 44, Catholic Biblical Quarterly,45, pp. 401–16.
• Peter M. Head (1993), Christology and Textual Transmission: Reverential Alterations in the Synoptic Gospels, Novum Testamentum, Vol. 35, Fasc. 2 (Apr., 1993), esp. pp. 123–126.
• E. G. Turner: The Typology of the Early Codex. Philadelphia: 1977, s. 21 – 149.
• Wayment (2008), Thomas A., A new transcription of POxy 2383 (P69), NovT 50, pp. 351–57.
• Philip W. Comfort, David P. Barrett: The Text of the Earliest New Testament Greek Manuscripts. Wheaton, Illinois: Tyndale House Publishers Incorporated, 2001, s. 470-472. ISBN 0-8423-5265-1, ISBN 978-0-8423-5265-9.

Linki zewnętrzne

• P. Oxy. 2383 – Oxyrhynchus Online
• POxy – Oxyrhynchus Papyri online database
• PM Head’s initial review of Clivaz and PM Head’s further discussion